Nederland geeft racisme toe bij belastingdienst
Slachtoffers van de toeslagenaffaire demonstreerden in Amsterdam.  Foto:  BELGAIMAGE

Voor de eerste keer heeft de Nederlandse regering erkend dat er institutioneel racisme was bij de Belastingdienst.

Het gebeurde weliswaar niet ‘te kwader trouw’ en hij wil het ook geen rassenhaat noemen, maar de staats­secretaris van Financiën, Marnix van Rij (CDA), heeft in een brief aan de Tweede Kamer erkend dat er vanaf 2010 sprake was van ‘institutioneel racisme’ bij de Nederlandse belastingdienst.

‘Ook wanneer het niet de bedoeling is geweest om een bevolkingsgroep te profileren, kunnen mensen anders zijn behandeld op basis van hun ­afkomst of andere kenmerken zoals nationaliteit, leeftijd en geslacht’, schrijft Van Rij. ‘Dat willen zowel wij als de Belastingdienst in de toekomst ­uitsluiten. Ook al is er geen sprake van een ideologie die mensen indeelt in rassen, dat maakt de aangetroffen voorbeelden niet minder pijnlijk.’

Toeslagenaffaire blijft etteren: 1.115 kinderen uit huis geplaatst

De Nederlandse belastingdienst ligt al jaren onder vuur. Van 2003 tot begin 2020 registreerde die dienst persoons­gegevens van ‘mogelijke ­fraudeurs’, maar hij had hiervoor geen wettelijke grondslag. Zo werden giften aan mos­keeën of Turkse, Marokkaanse en Oost-Europese achternamen aangemerkt als risico­factoren voor fraude, of ­kwamen mensen op basis van een melding bij de kliklijn van de Belastingdienst op een zwarte lijst terecht.

Tienduizenden Nederlanders – vooral van allochtone origine – werden het slacht­offer van een heksenjacht. Ze werden vaak onterecht beschuldigd van fraude met ­subsidies voor hun kinder­opvang. Velen kwamen in de schulden terecht en verloren hun huis. Kinderen werden uit huis geplaatst. Uiteindelijk moest de vorige regering-Rutte ervoor aftreden.

Onderscheid nodig

Welke institutionele veranderingen de Belastingdienst zal doorvoeren om een nieuw schandaal te voorkomen, is nog niet bekend. Van Rij blijft erbij dat de fiscus omwille van efficiëntie onderscheid moet maken tussen burgers. Daarom wil de regering ­bekijken hoe risicoselectie in de toekomst rechtmatig en trans­parant kan gebeuren.

Bij de Belastingdienst wordt inmiddels al twee jaar aan trajecten gewerkt om de cultuur te verbeteren en dit soort ongelijke behandeling te bestrijden. Ook moet er meer bewustzijn komen over vooroordelen. Want de erkenning van institutioneel racisme zonder aan die erkenning gevolg te geven, is volgens de staatssecretaris ­zinloos.

Je wil onze betalende artikels lezen maar nog geen abonnement nemen? Meld je aan en proef gratis van  plus-artikels.

Lees gratis ›

Geen betaalgegevens nodig