Jan Fabre aanvaardt straf in MeToo-zaak
  Foto:  afp

Theatermaker en beeldend kunstenaar Jan Fabre (63) gaat niet in beroep tegen zijn veroordeling voor pestgedrag en ongewenste seksuele toenaderingen.

Eind april werd kunstenaar Jan Fabre door de correctionele rechtbank van Antwerpen veroordeeld tot een voorwaardelijke gevangenisstraf van 18 maanden. Hij moest er zich verantwoorden voor aanklachten van twaalf danseressen over geweld, pesten op het werk, aanranding van de eerbaarheid en vernederingen. Het ging onder andere om ongewenst tongzoenen, kwetsende opmerkingen tijdens repetities en seksuele toenaderingen bij privéfotoshoots.

Uiteindelijk bleken zes klachten volgens de rechtbank gegrond. Die zag een terugkerend patroon, waarbij Fabre zijn machtspositie als regisseur misbruikte en seksueel overschrijdend gedrag stelde bij jonge danseressen. Vijf andere feiten, die plaatsvonden tussen 2002 en 2007, waren verjaard, voor één klacht werd Fabre vrijgesproken onder de noemer artistieke vrijheid.

Vandaag verviel de termijn van hoger beroep. Advocate Eline Tritsmans laat weten dat Jan Fabre ontgoocheld blijft dat er geen volledige vrijspraak kwam, maar dat hij berust in het vonnis. ‘Beroep aantekenen zou betekenen dat de hele controverse rond de persoon van Jan Fabre een nieuw leven gaat leiden en dat ziet de theatermaker liever niet gebeuren’, klinkt het in een persbericht. ‘De reputatieschade is onherroepelijk.’ De kunstenaar benadrukt met klem ‘dat hij nooit de bedoeling heeft gehad om acteurs of dansers te kwetsen’, getuige daarvan zijn open brief met verontschuldigingen, die door de advocaten werd voorgelezen in de rechtbank. De slachtoffers hechtten daar weinig geloof aan.

Burgerlijke partijen

Ook de slachtoffers die zich burgerlijke partij stelden ­– de twaalf danseressen en het Instituut voor de gelijkheid van mannen en vrouwen – tekenen geen beroep aan en zijn opgelucht dat de strafrechtelijke procedure nu achter de rug is. ‘Het leek wel een eindeloze marathon’, zo klinkt het in een reactie. ‘Voor slachtoffers van grensoverschrijdend gedrag, zeker door een dader in een machtspositie, is het erg moeilijk om te spreken. Het is voor elk van ons een persoonlijke overwinning dat we onze stem hebben durven te laten horen. Dat de rechtbank heeft geluisterd en ons gelooft, is een belangrijke tweede overwinning. Dat Fabre gestopt wordt in zijn schadelijke patroon en geen slachtoffers meer mag maken, is een derde overwinning.’

Toekomst

Fabre vliegt niet achter de tralies: als hij de komende vijf jaar geen soortgelijke feiten pleegt, blijft hij op vrije voeten. De vraag is of hij met een strafblad kan aanblijven als artistiek leider van zijn gezelschap Troubleyn. Voorzitter van de raad van bestuur Chantal Pauwels wilde alvast niet reageren. De voorbije maanden zette Troubleyn zijn activiteiten gewoon verder, zo is er dit weekend opnieuw een publieke try-out van de nieuwe creatie Elle était et elle est, même met Els Deceukelier.

Advocate Tritsmans is scherp voor de manier waarop de rechtbank zich, met deze uitspraak, heeft bemoeid met de artistieke vrijheid van een kunstenaar. Ook 175 (ex-)medewerkers en collega’s uit de theaterwereld lanceerden een statement waarin ze zich kanten tegen het karikaturale beeld dat van Fabre is opgehangen. Het gaat onder meer om actrice Clara Cleymans, fotograaf Dirk Braeckman, acteur Gène Bervoets, auteurs Jeroen Olyslaegers en Stefan Hertmans en muzikant Stef Kamil Carlens. Ook los van de positie van Fabre is de toekomst van Troubleyn hoogst onzeker: door het negatieve advies van de beoordelingscommissie is de kans is erg groot dat het gezelschap zijn werkingsmiddelen verliest voor de periode 2023-2027.

Je wil onze betalende artikels lezen maar nog geen abonnement nemen? Meld je aan en proef gratis van  plus-artikels.

Lees gratis ›

Geen betaalgegevens nodig