camera closecorrect Verwijs ds2 facebook nextprevshare twitter video

gezondheid

Met de complimenten van de stappenteller

De ene stappenteller zegt: weer minder gelopen. De andere meldt: wauw, goed bezig. Een ervaren stapper vergelijkt en besluit: liever een positivo.

maandag 23 mei 2022 om 3.25 uur

Als je stappenteller zegt dat je goed bezig bent, motiveert dat. Liza François

Afgelopen zomer zat ik met vriendinnen en vrienden op een dakterras te drinken en bij te kletsen, toen twee van hen tegelijkertijd opsprongen en heen en weer gingen lopen. Het was tien minuten voor het hele uur en ze hadden dat uur nog niet genoeg stappen gezet. Hun horloge, tevens activity tracker, had het hun trillend laten weten.

Mijn vriendinnen hadden er zin in. Ik was geamuseerd maar vooral een beetje jaloers, want met mijn eigen stappenteller zat ik in een knipperlichtrelatie. Het was net weer aan, maar ik was niet enthousiast, ik had alleen nog niets beters. Ik zou ook wel zo aangemoedigd willen worden dat ik elk uur met liefde zou opspringen om even te bewegen. Maar ik dacht dat zulk enthousiasme voor mij niet meer was weggelegd.

   • De handleiding: hoe haal ik het beste uit een fitnesstracker?

Een paar jaar geleden had ik ook een tijdlang fanatiek mijn stappen geteld, nog met de standaard-gezondheidsapp op mijn telefoon. Ik wilde over het hele jaar heen gemiddeld 10.000 stappen per dag zetten en haalde dat ook. Het jaar erop begon het als sleur te voelen. Of moest ik nu op 11.000 mikken? En waar zou dat dan eindigen? Ik begon me een slaaf van de technologie te voelen. In een vlaag van zelfbevrijding blokkeerde ik de app.

Heerlijk was het. Mijn telefoon hoefde niet meer mee naar de wc om de stappen erheen en ervandaan vast te leggen. En die ene irritante trap op mijn wandelrondje kon ik weer gewoon met twee treden tegelijk nemen zonder dat dat me geregistreerde stappen zou schelen.

Vorig jaar schakelde ik het stappen tellen toch weer in. Ik was ziek geweest, moest revalideren, en het zien van mijn stappental hielp. Ik kon mezelf makkelijker tot wandelen aanzetten met ‘veel stappen’ als vaag streven. En als ik meer wandelde, voelde ik me beter. Ik wilde ook vooruitgang boeken en dat kunnen zien. Al voelde het wel vervelend dat ik niet meer zo makkelijk de 10.000 haalde.

Nieuwe telefoon

En toen deed in de herfst mijn telefoon het niet meer goed, na zeven jaar, en moest ik een nieuwe. Nu zijn techfabrikanten, net als heel veel ondernemers, absurd veranderzuchtige mensen. Van hun gezin mogen ze niet om de maand de sofa aan de andere kant van de woonkamer zetten of de wc op een andere plek in huis laten installeren, dus leven ze zich uit op hun werk. Vaak is dat gruwelijk irritant, zoals wanneer je favoriete bodylotion of tandpasta niet meer gemaakt wordt omdat ze kennelijk vonden dat het product een ander geurtje of smaakje moest krijgen.

Duidt een bonzend hart op een stressmomentje? Nee hoor, mijn horloge zegt vetverbranding

Bij techspullen valt vernieuwing meestal minder slecht uit. Je moet wel steevast nieuwe snoertjes, plugjes en andere accessoires bijkopen, en uitzoeken waar alle functies en knopjes nu weer zijn neergezet, maar daarna kun je weer hetzelfde als eerst. Je kunt meestal zelfs méér, een bonus waar je grof geld voor hebt betaald maar die toch voelt als een cadeau.

De gezondheidsapp op mijn nieuwe telefoon was daarop een uitzondering. Mijn oude telefoon liet louter het aantal stappen zien dat ik op een dag zette, en ik kon mijn gemiddelde opzoeken. Onder het nieuwe besturingssysteem stond er altijd een feitelijke mededeling bij die voelde als een oordeel. Een overijverige programmeur had zijn best gedaan om die opmerkingen steeds op nieuwe manieren te verpakken. ‘Tot nu toe loop je minder dan normaal.’ ‘Je hebt deze week gemiddeld 2.441 stappen minder gezet dan vorige week.’ ‘Je hebt vorige week minder gelopen dan de week ervoor.’ Het ging maar door.

Negatieve feedback

Er zaten ook positieve mededelingen tussen. Maar de negatieve raakten me meer. Die onthield ik. De positieve feedback beschouwde ik als vanzelfsprekende stappen op weg naar mijn vage doel van ‘meer stappen’, de negatieve als persoonlijk, karakterologisch falen. En daar was er evenveel, zo niet méér van. Want als je elke dag ongeveer evenveel stapt, en dat deed ik, stap je ongeveer evenveel dagen meer als minder dan de dag ervoor, of dan gemiddeld. En als je af en toe een extra lange wandeling maakt, en dat deed ik, trekt dat je gemiddelde tijdelijk zo omhoog dat je daarna nog dágenlang minder dan gemiddeld stapt. Op dat zomerse dakterras had ik nog gezeten met een stappenteller die ik een beetje niksig vond, nu had ik er een die ik echt begon te haten.

   • Verslaafd aan de stappenteller

Weken twijfelde ik of ik niet ook een activity tracker moest kopen. Zou ik me met zo’n polsband niet opnieuw een slaaf van de technologie voelen? Maar toen mijn stappenteller vroeg in 2022 het hele nieuwe jaar alvast afschreef (‘Je loopt dit jaar minder dan vorig jaar’) had ik er even later toch ineens één gekocht.

En álles is er fijn aan. Op de eerste wandeling telde hij meteen meer stappen dan mijn telefoon op hetzelfde traject (waarna ik de stappenteller op mijn telefoon natuurlijk meteen geblokkeerd heb). Doordat een fitnesshorloge ook alle stappen in huis telt, én je aanmoedigt er elk uur 250 te zetten, kom ik best makkelijk aan 10.000 per dag. Hij toont dan blij een animatie van een discobol of vliegende vogeltjes. Ik kreeg een vrolijk berichtje toen ik voor het eerst het nerdy aantal van 12.345 stappen op een dag haalde, en nog een berichtje toen ik in totaal 112 kilometer had afgelegd, de afstand die keizerspinguïns elk jaar zouden afleggen naar hun broedplaats. Toen ik een keer 20.000 stappen haalde, kreeg ik een extra discobol.

Goed bezig

Eigenlijk zegt dit horloge alleen maar ‘goed bezig’ en dat motiveert. Ik ga zelfs graag ’s avonds naar buiten als ik die dag nog stappen moet zetten, terwijl ik eerder vaak dacht: ‘Láát maar, het is toch nooit goed.’ Dit ding vertrouw ik. Ik kijk elke ochtend eerst hoe ik volgens hém geslapen heb (want dat meet hij ook), voor ik er zelf iets over zeg. Vrijwel altijd is het ‘goed’. Bovendien: nu ik meer beweeg, voel ik me beter, en heb ik meer energie.

Dus wat maakt het nou uit dat ik mezelf manipuleer, soms zelfs bedrieg? Laatst werd ik midden in de nacht met bonzend hart wakker uit een nachtmerrie. Dat bleek de tracker geregistreerd te hebben als het speciaal soort lichamelijke inspanning waarbij je hartslag zo hoog is dat je vet verbrandt (wat hij toejuicht). Was ik per ongeluk alweer goed bezig. Overdag overkomt het me ook. Stressmomentje? Nee hoor, mijn horloge zegt vetverbranding.

Positieve feedback op alles – dat lijkt me de kant die veranderzuchtige fabrikanten op moeten, om zo de hele mensheid te verbeteren. De stappenteller van een vriendin heeft haar verteld dat ze inmiddels al naar Parijs gelopen is en dat ze beter is dan 88,2 procent van de gebruikers. Misschien zegt hij dat tegen iedereen, nou en? En de tandenborstel van een vriend geeft een lachend gezichtje als hij lang genoeg poetst, dus poetst hij dóór, want: ‘Ik wil me niet afgewezen voelen door mijn tandenborstel.’

Zo zijn er vast nog veel meer mogelijkheden om in technologie geprogrammeerde positieve feedback te gebruiken voor het halen van aan jezelf gestelde doelen, op het gebied van klimaat, relaties, diëten, roken, schermtijd, wat al niet. Ik zou daar graag verder over nadenken, maar dat moet een andere keer – ik moet eerst nog even 114 stappen door het huis doen, want het is tien voor het hele uur. Als ik genoeg heb van dat stappen tellen stop ik er weer mee, hoor. Maar dan neem ik daarna denk ik wel zo’n lachende tandenborstel.

© NRC Handelsblad

Niet te missen

De podcasts van De Standaard