camera closecorrect Verwijs ds2 facebook nextprevshare twitter video

getuigenissen  Vluchtelingen

Zo wennen Oekraïners aan ons land

Op de vlucht voor het oorlogsgeweld proberen veel Oekraïners in ons land een nieuw leven op te bouwen. Daar komt veel bij kijken. Niet alleen de taal is een hindernis, het is ook wennen aan onze eetgewoontes én aan het weer.

Door

Foto’s

maandag 16 mei 2022 om 3.25 uur

Mama Yevgenia met haar dochters Alexandra (15), Barbara (8) en de hond.

Liudmyla Leroy (45) uit Kiev - nu in Antwerpen

‘Alles is veranderd. En ik weet niet wat de toekomst brengt’

‘Ik moet altijd maar wachten, maar ik wil werken, werken, werken’, zegt Liudmyla Leroy.

Een bed, twee stoelen, muren in onopvallende kleuren en een bordje voor het raam met de Oekraïense kleuren op. Liudmyla Leroy (45) verblijft al twee maanden niet meer in haar geriefelijke appartement in Kiev, maar in voormalig woonzorgcentrum De Tol in Deurne. Aan de overzijde van de nogal steriele gang slapen haar twee kinderen. Haar naam staat op een bordje naast de deur geschreven.

Surreëel vindt ze die nieuwe omgeving. Zo mailt Leroy ons na afloop van verschillende gesprekken over haar vlucht uit Oekraïne en haar verblijf in ons land. Nauwelijks eigen spulletjes, geen familieleden rondom haar en eten in een gemeenschappelijke zaal op vaste uren, het is moeilijk wennen. Ze had zich de voorbije maanden anders voorgesteld.

‘Op 24 februari moest ik eigenlijk een nieuwe job beginnen’, herinnert ze zich. ‘Maar ik kon die nacht niet slapen van het geluid van inslaande bommen en vluchtende mensen. Bij het zien van het nieuws op televisie drong het goed tot me door dat er oorlog was, in het hart van Europa, in een beschaafd land, voor mijn deur.’

Eerst bidden, dan vluchten

Eerst ging Leroy bidden in de kerk. Daarna pakte ze het hoogstnoodzakelijke in en wist ze voor zichzelf en haar twee kinderen met veel moeite plaatsen te bemachtigen op de trein naar de Poolse hoofdstad Warschau. Vervolgens ging het met de bus richting ons land. Ze is België dankbaar, klinkt het: dat ze een dak boven haar hoofd heeft, dat er in eten is voorzien, dat ze veilig kan slapen in de wetenschap dat er ’s nachts geen bommen op haar hoofd vallen. Maar vanbinnen knaagt het wel. ‘Alles is veranderd op een verschrikkelijke manier. En ik weet niet wat de toekomst brengt.’

‘Ik heb dit gedaan voor mijn kinderen van twaalf en veertien. Het belangrijkste is dat zij veilig zijn’ Liudmyla Leroy  

Ze wil erg graag aan de slag hier. Met dank aan haar universitaire diploma’s Pedagogie en Economie heeft Leroy in Oekraïne nooit om werk verlegen gezeten. Bovendien had ze onlangs nog een creatieve studio geopend voor kinderen, om bijvoorbeeld modellenwerk, journalistiek en acteren aan te leren. In ons land hoopt ze ook in het onderwijs tewerkgesteld te worden, maar de overheid erkent haar diploma’s niet. Ook op een A-kaart, die nodig is om te werken, moet ze wachten. ‘Ik moet altijd maar wachten, maar ik wil werken, werken, werken.’

In april vertelde Leroy nog dat ze tijd op overschot heeft. Ze volgde daarom taalcursussen en leerde programmeren via het internet. Maar in mei ziet haar agenda er al een stuk voller uit, en daar is ze blij mee: op de basisschool van het Sint-Lievenscollege ontfermt ze zich over de Oekraïense kinderen en in het voormalige woonzorgcentrum waar ze verblijft, doet ze vrijwilligerswerk in een schooltje dat daar ingericht is. ‘Ik voel me nu veel meer deel van de maatschappij. Maar ik zou wel graag ook geld beginnen te verdienen.’

De Oekraïense vertelt hoe ze de eerste weken noodgedwongen naar het centrum van Antwerpen moest wandelen omdat ze geen geld had voor een tramticket – ze promootte die tocht bij haar kinderen als een ontspannende activiteit. Nu de zomer eraan komt wil ze zelf ook kleren en wat persoonlijke spullen kopen, ze heeft maar weinig kunnen meenemen uit Kiev. ‘De overheid zegt dat ze ons toch alles geven: eten, een slaapplaats en als het nodig is tweedehandskleren. Maar ik wil helemaal niet dat anderen iets voor mij doen. Ik doe al heel mijn leven alles zelf. Ik doe wat nodig is.’

Belgische mentaliteit

Voor Leroy blijft de Belgische eetcultuur een uitdaging: te veel brood en te weinig fruit. Bovendien staat het eten in De Tol al om twaalf uur ’s middags op tafel. Ze is het gewend om twee uur later te lunchen. Daarnaast vindt de Oekraïense het moeilijk dat ze niet zomaar een apotheker kan binnenstappen om de medicijnen te vragen die ze nodig heeft. Maar over het algemeen vindt ze de Belgische mentaliteit dicht aanleunen bij de Oekraïense: meer oprecht, open en vriendelijk dan bijvoorbeeld de Duitsers.

‘Al gaat het bij onze overheid vaak wel sneller, alles is er gedigitaliseerd’, zegt ze. ‘Maar ik begrijp dat het allemaal niet zo gemakkelijk te organiseren is als er plots veel vluchtelingen toekomen.’

Liudmyla Leroy.  

Vanuit haar kamertjes in het voormalige woonzorgcentrum houdt Leroy contact met haar moeder en broer, die ervoor kozen in Oekraïne te blijven. Ze stellen het goed. Haar moeder weigert haar groentetuin en haar vaderland in de steek te laten. Maar de Oekraïense vindt dat ze de juiste keuze gemaakt heeft door te vluchten, zeker als ze de nieuwsberichten over onder meer Boetsja, Irpin en Marioepol ziet passeren. ‘Ik heb het gedaan voor mijn kinderen van twaalf en veertien. Het belangrijkste is dat zij veilig zijn.’

Een tijdelijke terugkeer naar Kiev staat op haar agenda, van zodra het mogelijk is. Leroy wil weten of haar appartement er nog is. Ze slaagt er niet in om vanuit ons land de huur te betalen. Wat er met haar spullen gebeurd is? Ze weet het niet. Of ze nog werk heeft in Oekraïne, daarop moet ze het antwoord schuldig blijven. Van zodra ze de kans heeft, wil ze gaan kijken. Maar een definitieve terugkeer zit er pas in als de oorlog voorbij is en de Russen voorgoed verdwenen zijn. ‘Ik hoop dat tegen dan mijn land niet vernietigd is. Ik bid.’ (sco)

Irina (26) en Vadim (32) Polishchuk uit Vinnytsja - nu in Etterbeek

‘Vaak brengt de dag een berg administratie’

Het Oekraïense echtpaar Polishchuk en hun kinderen, toen ze nog bij hun gastgezin in Ganshoren verbleven.  

Vooral aan het weer hebben Irina (26) en Vadim (32) Polishchuk (uit Vinnytsja) na bijna twee maanden in België nog altijd niet kunnen wennen. ‘Bij ons in Oekraïne is het in de zomer heel warm en in de winter heel koud. Hier kan het de ene dag sneeuwen en de volgende dag weer lente zijn. Alle seizoenen lopen door elkaar. Dat is echt gek.’

Hun leven krijgt intussen dag na dag wat meer vorm. Vorige week zijn ze verhuisd met hun kinderen Elina (6), Solomia (4) en Yessej (2) – en met in Irina’s buik een vierde kind dat elk moment geboren kan worden. Van hun opvanggezin in Ganshoren ging het naar een eigen, bemeubeld appartement enkele kilometers verderop in Etterbeek. Dat konden ze met dank aan kennissen van hun gastgezin op de kop tikken. ‘Op de gewone huurmarkt was het een verloren zaak. Wij hebben geen werk. Wij kunnen geen loonstrook voorleggen.’

Fantastisch zwembad

Van andere kennissen kregen ze een kinderbedje en een koffiezetapparaat. Ze zijn blij dat ze nu weer een plek voor zichzelf hebben, zegt Irina – zeker omdat de baby elk moment geboren kan worden. Maar die nieuwe plek betekent ook opnieuw beginnen. Nog eens. ‘We moeten ons opnieuw inschrijven in de gemeente, de kinderen moeten weer van school veranderen.’ Aan hun vorige school begonnen ze nu net te wennen. Ze vonden het er ‘schitterend’, zegt Irina. ‘Elina zag voor het eerst in haar leven een zwembad en vond dat fantastisch.’

‘Vooral als onze kinderen ’s morgens aankomen op de speelplaats, en alle andere kinderen om hen heen stormen, lopen ze wat verloren’ Irina Polishchuk  

Alleen vriendjes maken wil nog niet zo goed lukken. ‘De andere kinderen doen veel moeite om hen te betrekken, maar het gebrek aan een gemeenschappelijke taal zit in de weg. Vooral als ze ’s morgens aankomen op de speelplaats, en alle andere kinderen om hen heen stormen, lopen ze wat verloren.’

Massagebedrijf

Al een week na hun aankomst in België sprak Vadim de ambitie uit om hier zo snel mogelijk aan de slag te gaan, misschien zelfs een eigen zaak uit de grond te stampen (DS 14 maart). Zijn leven lang werkte hij in de bouw, maar de voorbije twee maanden speelde hij met het idee ‘om een massagebedrijfje uit de grond te stampen’, zegt hij. ‘Dat past bij een nieuwe start.’ Maar België is Oekraïne niet, bleek snel, en zonder gepast diploma een nieuwe carrière beginnen, bleek onmogelijk. Intussen staat zijn hoofd toch weer naar de bouw. Via een app op zijn gsm probeert Vadim zijn Engels bij te schaven, Irina gaat voor Frans. Maar eerst de baby. ‘Voorlopig is Vadim hier thuis heel erg nodig: om de kinderen naar school te brengen, om mij te ontlasten’, zegt Irina. Van regelmaat in hun dagen is voorlopig weinig sprake. ‘We staan op en zien wat de dag brengt. Heel vaak is dat een berg administratie. Alleen al om ons gratis abonnement voor de MIVB te krijgen (waar alle Oekraïense vluchtelingen recht op hebben, red.), zijn we vaak van het kastje naar de muur gestuurd.’ Sinds vorige week heeft het gezin wel eindelijk een A-kaart, hun officiële verblijfsvergunning. (poj)

Alexandra Pyshna (15) uit Kiev - nu in Sterrebeek

‘Niemand wil ons een appartement verhuren, vanwege de hond’

Alexandra met haar moeder, zus en de hond: ‘Hij is heel lief en maakt niks stuk.’  

Ze heeft nog niet veel nieuwe vrienden kunnen maken, zegt Alexandra Pyshna (15), die twee maanden geleden samen met haar moeder Yevgenia, haar zus Barbara (8) én hun hond van Kiev naar Sterrebeek is gevlucht. Daar verblijven ze voorlopig bij een tante, die al tien jaar in België woont. Haar vader mocht Oekraïne niet verlaten.

Het gros van haar tijd, zegt Alexandra, die vloeiend Engels spreekt, gaat naar studeren. Ze doet aan zelfstudie via een online onderwijsplatform dat Optima heet, maar kijkt daarnaast ook naar lessen aan de universiteit van Princeton, die door professoren gratis online worden geplaatst. ‘Ik houd van leren’, verklaart ze haar opmerkelijke hobby. Binnenkort doet Alexandra mee aan een olympiade: een wedstrijd onder leerlingen over wiskunde en fysica.

‘Ik houd van de natuur hier. Die is heel anders dan thuis’ Alexandra Pyshna  

Naar een Vlaamse school zou ze niet gaan, was het aanvankelijke plan. ‘Waarom zou ik Nederlands leren, als ik hier maar even ben?’, zei ze (DS 28 april). Daarop is ze teruggekomen, naarmate de oorlog bleef duren. Maandag start Alexandra in een Okan-klas in Leuven. ‘Ik hoop dat ik er nieuwe vrienden kan maken’, zegt ze. Voorlopig gaat haar enige contact met leeftijdsgenoten langs Whatsapp, met vrienden uit Kiev, verspreid in Europa.

Webdesign

Haar gezin is volop op zoek naar een huurappartement, om op eigen benen te kunnen staan, maar dat wil niet lukken. ‘Het is spijtig’, zegt Alexandra. ‘We hebben al heel veel mensen gecontacteerd.’ De voornaamste reden voor de moeizame zoektocht, zegt ze, ‘is onze grote hond’. ‘In Kiev viel niemand daarover, maar hier zeggen mensen dat ze aan ons niet kunnen verhuren vanwege hem. Hij is nochtans heel lief en maakt niets stuk.’

Nog een zoektocht die voorlopig geen vruchten afwerpt, is die van haar moeder Yevgenia naar een job. ‘Ze heeft nochtans drie diploma’s. Ze is ingenieur en interieurarchitecte. Ze heeft haar cv al naar verschillende bedrijven verstuurd. Maar ze spreekt de taal niet en dat staat haar in de weg.’ Om dat op te vangen, is Yevgenia ­Nederlandse les beginnen te volgen, naast een online cursus webdesign. ‘Dat moet toch wel kunnen volstaan?’

Behalve met studeren vult Alexandra haar dagen in de Brusselse Rand met Engelse fictie, die ze op het internet vindt, en met fietsen. Soms met haar zus, vaker op haar eentje. ‘Ik houd van de natuur hier’, zegt ze. ‘Die is heel anders dan thuis.’ (poj)

Buitenland
  1. Video Turkse studenten weigeren queerfobe versie van eed van Hippocrates af te leggen tijdens diploma-uitreiking
  2. Na Russische raketaanvallen is in Kiev de angst helemaal terug
  3. Amerikaans onderzoek kan ‘geen kwaad opzet’ aantonen bij dood journaliste Shireen Abu Akleh
  4. Bosbranden houden lelijk huis in zuidoosten van Europa
  5. Video Passagiersvliegtuig landt onder begeleiding van straaljager na bommelding
  6. Video Wat we weten over de schutter in Kopenhagen
  7. De ‘linkse’ econoom die Argentinië moet redden
  8. Video Zeker 7 doden en nog 18 vermisten na afbreken gletsjer in Italië: ‘Dodentol zal vermoedelijk nog oplopen’
  9. Video Protest in Ohio nadat agenten meer dan 60 keer op ongewapende zwarte man hadden geschoten
  10. Achttien doden bij protesten in autonome regio Oezbekistan
  11. Nieuwe verdachte gearresteerd in zaak-Peter R. de Vries
  12. Video Geen aanwijzingen van terreur bij schietpartij Kopenhagen, verdachte kreeg eerder psychologische hulp
  13. Live Oekraïne | Nog meer dan 10.000 burgers in Lysytsjansk
  14. Meisje van tien dat verkracht werd moet van Ohio naar Indiana reizen om abortus te kunnen krijgen
  15. Russen nemen provincie Loehansk in en richten vizier op Donetsk
  16. Russen nemen provincie Loehansk in en richten vizier op Donetsk
  17. Video Gletsjer stort in in Italiaanse Alpen: minstens zes doden
  18. Oleksandra en Oleksandr

Niet te missen

De podcasts van De Standaard