camera closecorrect Verwijs ds2 facebook nextprevshare twitter video

getuigenissen lerarentekort

Onervaren en meteen voor de klas: ‘Vanaf de eerste les voelde ik, dit is er boenk op’

Het lerarentekort vraagt om creatieve oplossingen. In Gent worden onervaren profielen onmiddellijk voor de klas gezet. Na dat inleefmoment wacht hen ‘Eerste Hulp Bij Onderwijs’. Drie personen vertellen over hun ervaring.

vrijdag 13 mei 2022 om 3.25 uur

 Fred Debrock

‘Zou het onderwijs iets voor mij zijn?’ Sinds de vele noodsignalen uit scholen over het tekort aan leerkrachten denken meer en meer mensen na over een overstap naar het onderwijs. ‘Toch lijkt de school voor velen een gesloten en weinig attractieve wereld’, merkt Wouter Boute, algemeen directeur van de Scholengroep van het Katholiek Onderwijs in Gent (SKOG). Samen met de Arteveldehogeschool werken de scholen aan vernieuwende oplossingen om mensen voor de klas te krijgen. ‘We willen de ­muren die er zijn slopen en mensen de kans geven om kennis te maken met het onderwijs.’

In het nieuwe initiatief krijgen geïnteresseerden zonder onderwijsachtergrond de kans om zich enkele dagen in te leven. ‘Alleen zo weet je hoe het is om voor de klas te staan of in een school(team) mee te draaien’, zegt Sofie Landuyt, die aan het hoofd staat van de lerarenopleidingen aan de Artevelde­hogeschool. ‘Mensen vallen vaak terug op hun eigen herinneringen, maar die stroken niet altijd met de huidige realiteit.’

In het pashokje

Door mensen onder te dompelen, willen de partners geïnteresseerden vooral ‘in het pashokje’ krijgen. ‘Dat is de start. Daarna kijken we wat er mogelijk is: welke rol binnen de school, welk type school en welke opleiding op maat zijn mogelijk om de ervaring optimaal te maken.’ De doelgroep zijn leerkrachten in het kleuter- en lager onderwijs. ‘Het is vaak niet duidelijk wat je allemaal moet kunnen om in het basisonderwijs te starten’, zegt Veerle Martens, hoofd van de opleiding kleuteronderwijs aan de Arteveldehogeschool.

De hogeschool biedt tussen het inleefmoment en het leraar-in-opleiding-traject een pakket ‘Eerste Hulp bij Onderwijs’ aan. Dat moet mensen de skills en kennis aan­reiken die nodig zijn om het hoofd boven water te houden. ‘Bij veel startende leerkrachten merken we een praktijkshock. De jobinhoud verschilt vaak van het idee dat ze hadden’, zegt Martens.

De nood aan flexibele oplossingen is groot: de komende jaren dreigt het probleem door een pensioengolf in het onderwijs nog groter te worden. Er wordt – zowel vanuit de regering als de lerarenopleidingen – gekeken naar zij-instromers. ‘Het blijft moeilijk om genoeg pedagogisch opgeleide leerkrachten te vinden, ondanks de vele noodkreten. Dat zet echt druk op de kwaliteit van het onderwijs.’ Als het project succesvol is, zal de hogeschool het concept verder uitrollen. Ook aan andere ­hogescholen worden gelijkaardige projecten op touw gezet.

julie lenart (29) tot voor kort juriste

‘Sommigen vonden me raar: als jurist naar het lager onderwijs?’

Julie Lenart: ‘Leraar zijn is écht een metier.’  Fred Debrock 

‘Wie heeft in mijn leven een verschil gemaakt?’, vroeg Julie ­Lenart (29) zich af toen ze vorig jaar twijfelde aan haar job. ‘Ik merkte dat ik vooral bezig was met het uitbouwen van mijn carrière. Als er zoveel druk ligt op groeien en geld, doe ik het dan eigenlijk wel graag?, vroeg ik me af.’ Ze merkte dat ze het miste om écht een meerwaarde te zijn in iemands leven. ‘Toen ik ­nadacht wie veel had betekend in mijn leven, kwam ik snel uit bij mijn juffen en meesters van het lager onderwijs.’

Lenart begon met de lerarenopleiding in combinatie met haar job, maar koos er recent voor om voltijds student te worden. ‘De opleiding combineren met werk en privé is pittig, dus ben ik erg dankbaar dat ik mij even volop kan richten op de opleiding. Ik zie dat als een investering in de toekomst.’

Wie Julie echt kent reageerde met een ‘ah, eindelijk’ of ‘echt iets voor jou’ op de beslissing. ‘Als achttienjarige wilde ik vooral richting de top. Maar vanaf het eerste moment in de klas wist ik: het is boenk erop. De buitenwereld reageerde soms verrast dat ik op mijn dertigste het roer wou omsmijten. Sommigen vonden het raar dat ik als jurist voor het lager onderwijs koos.’

Wat ze ondertussen geleerd heeft? ‘Dat ik als leerkracht ­gewoon mezelf kan zijn. Dat lijkt evident, maar het was voor mij een verademing. Je bouwt zo ook echt een band met kinderen.’ Een andere les is dat de job écht een metier is. ‘Je denkt: ik ben volwassen en heb een diploma, maar een staartdeling ­maken en uitleggen: zo eenvoudig is dat niet (lacht).’ (km)

maia de greef (49) voordien thuisblijvende ouder

‘Het lampje zien aangaan bij kinderen, dat is fantastisch’

Maia Degreef: ‘Die versnipperde uren komen me net goed uit.’ Fred Debrock

Na 17 jaar als thuisblijvende ­ouder zocht Maia De Greef (49) een ‘kleine job’. De ooit vier kleine kinderen in huis waren niet meer klein, en de financiële nood was er. ‘Ik ben begonnen als middagtoezichter in de school van mijn kinderen, een Freinetschool in Gent’, vertelt ze. Stilaan leerde ze er alle kinderen kennen en merkte ze: ‘kleuters zijn eigenlijk geweldig’.

Toen er een acuut tekort was aan mensen in het lager onderwijs – deels door het leraren­tekort, deels door corona – kreeg ze plots de kans om een korte vervanging te doen. ‘Ik had geen ervaring, maar heb ooit wel psychologie gestudeerd. Mijn grote voordeel was vooral dat ik de kinderen al kende.’ Toch was de eerste dag heel onrustig, blikt ze terug. ‘Ik ben heel goed ondersteund door het team. Ze deelden hun voorbereidingen en stelden me gerust.’

De Greef vindt het belangrijk om de komende jaren het diploma te halen. ‘Door de opleiding te volgen, stijgt mijn loon al. Als ik mijn diploma behaal, nog een beetje. En je wordt een betere leerkracht. Uit elke les haal ik iets dat ik onmiddellijk kan ­gebruiken in mijn klas.’

Ze ziet vooral de voordelen van de job – ze staat momenteel deeltijds voor een klas en geeft enkele uren ondersteuning. ‘Ik weet dat het financiële aspect en de vaak versnipperde uren voor veel mensen een drempel zijn, maar mij komen die net goed uit.’ De grootste drijfveer is om ‘iets nuttig te doen voor de toekomst’. ‘Het is fantastisch om iets uit te leggen en het lampje bij leerlingen te zien aangaan.’ Dat ze deel kan uitmaken van een gemeenschap en dat ze ­dagelijks met de fiets naar het werk kan is minstens even ­belangrijk, ‘zodat ik dit nog ­­­17 jaar kan doen’. (km)

Nassima Asrih (29)  afgestudeerd als diëtiste

‘Ik krijg veel respect en erkenning in deze job’

Nassima Asrih: ‘Niet gedacht dat ik zo vrij zou zijn.’ Fred Debrock 

‘Via een huisgenoot kreeg ik de vraag of ik het niet wou proberen: lesgeven in het buitengewoon onderwijs. Eigenlijk was het best een impulsieve beslissing. Ik had ook niet gedacht dat ze mij zouden aannemen.’ Nassima Asrih (29) begon ter ondersteuning in de klas en voelt ‘een match’ met het buitengewoon onderwijs.

Haar beslissing kwam niet volledig onverwacht. Enkele jaren geleden begon ze al eens aan de lerarenopleiding. Door familiale omstandigheden stopte ze toen. Sindsdien is ze een ‘constructieve zwerver’ die van verschillende jobs proefde.

Voorlopig werkt ze zonder ­geschikt diploma, waardoor ze minder verdient. ‘Ik ben daar op dit moment eigenlijk niet mee ­bezig’, geeft ze toe. ‘Het moet vooral goed aanvoelen. Ik krijg heel veel respect, erkenning en voldoening in mijn job.’

‘Ik had niet gedacht dat ik zo vrij zou zijn’, zegt ze op de vraag wat haar het meest verraste. ‘Van de boekjes uit de bibliotheek tot koken met de kinderen: er kan heel veel.’ Werken met jongeren in het buitengewoon onderwijs, leert ze met vallen en ­opstaan. ‘Natuurlijk zijn er moeilijke momenten, maar ik vind het fantastisch om alles te mogen uitzoeken – met de hulp van collega’s uiteraard. Ik probeer altijd naar het kind te kijken en te luisteren wat er leeft.’ Zelf leest ze heel veel over jongeren met ­beperkingen of leerstoornissen. ‘Ik wil me blijven bijscholen.’

De grootste uitdaging: het taalgebruik aanpassen. ‘Soms denk ik dat ik heel directe instructies geef, maar worden ze toch anders opgevat of geïnterpreteerd.’

De podcasts van De Standaard