’s Werelds populairste acteur viel uit zijn rol: Will Smith stormde het podium op om een rake mep uit te delen aan Chris Rock. Toen hij even later de Oscar voor beste acteur won, bood hij in tranen zijn excuses aan.

Een deel van de fun op de Oscars bestaat in de grappen ten koste van de beroemdheden in de zaal, die doorgaans grijnzend de soms scherpe humor over zich heen laten gaan. Judi Dench, Javier Bardem, Penelope Cruz, Andrew Garfield: allemaal namen ze het met een glimlach op. Will Smith lachte smakelijk toen presentatrice van dienst Wanda Sykes een karikaturale imitatie bracht van zijn vertolking in King Richard, de film over Richard Williams, de vader van tenniskampioenen Serena en Venus Williams.

Op een halfuur van het einde waagde Chris Rock het echter om te lachen met het kaalgeschoren hoofd van Jada Pinkett Smith, door haar G.I. Jane te noemen. Die kon daar duidelijk niet mee lachen. Haar man, Will Smith, viel uit zijn rol als ’s werelds meest geliefde acteur. Hij bestormde het podium en deelde een rake klap uit aan Chris Rock. Terug op zijn plaats riep hij, buiten zinnen van woede, tweemaal naar het podium: ‘Houd de naam van mijn vrouw uit jouw fucking mond!’

Dit was niet ingestudeerd, laat staan geregisseerd. Een van de populairste acteurs ter wereld sloeg in één klap zijn zachtaardige imago aan diggelen, met een mep die hij mogelijk nog geleerd had op de set van Ali. Dit strookt volstrekt niet met de knuffelbare Will Smith die de wereld heeft leren kennen sinds zijn doorbraak begin jaren 1990 met tv-serie The fresh prince of Bel-Air. Adil El Arbi en Bilall Fallah zullen daarover kunnen getuigen, nadat ze hem regisseerden voor Bad boys for life.

De animositeit tussen Chris Rock en Smith gaat al mee van de Oscarshow van 2016, die Will en Jada Smith boycotten, gemotiveerd door #OscarsSoWhite. Chris Rock spotte daar toen mee vanop het podium van de Oscars. ‘Jada die de Oscars boycot is alsof ik de onderbroeken van Rihanna boycot: ik was niet uitgenodigd!’ Hij grapte toen ook dat het celebrity-koppel gewoon niet kwam omdat ze gefrustreerd waren dat Will Smith naast een nominatie greep destijds.

Maar het lijkt er toch vooral op dat het lachen met het haarverlies van Jada Pinkett Smith een brug te ver was. De actrice uit de Matrix-films onthulde in 2018 dat ze lijdt aan alopecia. In juli vorig jaar schreef ze op Instagram dat ze op vraag van haar dochter zich had kaal geschoren, als een gevolg van de aandoening.

Met bevende stem

Chris Rock slaagde erin zijn evenwicht terug te vinden en alsnog de winnaar van beste documentaire uit te reiken aan het schitterende tijdsdocument Summer of soul. Daarop riep rapper Puff Daddy vanop het podium op aan Smith en Rock om het op de party achteraf bij te leggen, waarbij Smith zat te lachen alsof er niks was gebeurd. Hollywood is een bizarre plek, en de vraag is of Will Smiths carrière beschadigd is door zo’n misser. De hele zaal bleef verbijsterd achter. Vanaf dat moment keek iedereen nog maar uit naar één ding: niet de uitreiking van de Oscar voor beste film, maar die voor beste acteur, die volgens alle verwachtingen ging naar … Will Smith.

‘Richard Williams was een hevige verdediger van zijn familie’, zei Smith, die dit keer wél gevraagd was om het podium te betreden. Met tranen bengelend over zijn wangen en bevende stemmen, gaf hij een speech die wel blijk gaf van besef dat hij een moeilijk moment doormaakte. ‘In deze tijd in mijn leven ben ik overweldigd door wat god mij opdraagt om te doen in deze wereld. Ik word geroepen in mijn leven om mensen lief te hebben en te beschermen. En om een rivier te zijn naar mijn mensen.’

Smith is niet alleen een populair acteur met een lange staat van dienst. Hij is ook een zwarte acteur die zich inzet voor de rechten van zwarte Amerikanen. Hij speelde niet alleen de hoofdrol in King Richard, maar trad ook op als producent van deze film over de vader van twee zwarte vrouwen die hun leven lang tennisten tegen het dubbelspel van racisme en seksisme. Vorig jaar nog trok hij de productie van zijn komende film Emancipation weg uit de staat Georgia, omdat daar een kieswet was gestemd die de rechten van niet-blanke kiezers schond. Met de daad van agressie op het hoogste podium van de filmwereld valt zo ook een rolmodel van zijn voetstuk, en een acteur waar nu al enkele generaties aan kinderen naar opkeken.

Misschien werd die druk Will Smith te veel. ‘Ik weet: om te doen wat wij doen, moet je vrede nemen met misbruik en mensen die kwaad over je spreken’, zei hij. ‘In deze industrie moet je ertegen kunnen dat mensen je een gebrek aan respect tonen en moet je glimlachen en slikken.’

Vervolgens haalde hij zijn collega Denzel Washington aan, die precies twintig jaar geleden diezelfde Oscar won, en ditmaal toekeek vanuit de zaal. ‘Denzel zei me zonet nog: op je hoogste moment, pas dan goed op, want dat is wanneer de duivel je verleidt.’

Excuses

Will Smith leek ook te beseffen dat zijn daad slecht afstraalt op de film die hij zelf produceerde, en op de familie Williams die daar nauw bij betrokken was. Serena en Venus Williams hadden enkele uren eerder zelfs de Oscarshow afgetrapt, toen ze een uitvoering aankondigden door Beyoncé van haar song uit King Richard, vanop het tennisveld in Compton waar zij hun eerste balletjes sloegen.

‘Ik wil Venus en Serena en de hele familie Williams bedanken om me hun verhaal toe te vertrouwen’, zei Smith. ‘Ik wil me verontschuldigen aan de Academy en al mijn medegenomineerden.’

Voor verontschuldigingen aan Chris Rock leek het nog te vroeg. Maar je voelde dat zijn woorden voorlopig wel volstonden om de sympathie van de zaal te herwinnen. Hij liet daarbij zijn tranen komen. ‘Ik huil niet omdat ik een award win. Ik huil omdat ik de kans heb om een licht te kunnen werpen op alle mensen die hebben meegewerkt aan deze film. Ik lijk wel de gekke vader, zoals ze Richard Williams noemden. Maar hey, liefde doet je gekke dingen doen.’

Tot slot richtte hij een woord aan zijn moeder ‘en de vriendinnen van haar breiclub in Philadelphia waar ze samen kijken.’

‘Dank u voor deze eer, dit moment’, besloot hij. ‘Ik hoop dat de Academy me nog durft uit te nodigen.’