Oekraïense transpersonen worden tegengehouden aan de grens
  Foto: belga

Transvrouwen en non-binaire personen ondervinden grote moeite om Oekraïne te ontvluchten. Vaak worden ze aan de grens tegengehouden omdat hun paspoort nog geen update kreeg, of omdat grenswachters hen gewoonweg niet laten vertrekken.

De Oekraïense transgendergemeenschap ondervindt grote moeite om het land te ontvluchten, dat melden verschillende internationale media. Dit komt grotendeels door de staat van beleg, die mannen tussen de 18 en 60 jaar verplicht om in het land te blijven en te vechten. Transvrouwen beschikken in Oekraïne vaak nog over een mannelijk paspoort, omdat de procedure om je gender aan te passen er omslachtig is. Hierdoor worden ze aan de grens teruggestuurd, omdat ze volgens de grenswachten moeten blijven, en vechten voor hun land.

In Oekraïne is het niet mogelijk om zoals in België via zelfbeschikking het geslacht op je paspoort te veranderen. Dit omdat trans zijn hier wordt aanzien als een medische aandoening. Transpersonen moeten in Oekraïne een zware psychiatrische evaluatie van twee jaar ondergaan voordat ze legaal van geslacht kunnen veranderen. Daarom leeft een groot deel van de Oekraïense transgendergemeenschap nog met de papieren van voor hun transitie, waardoor ze nu het land niet uit kunnen.

Niet regenboog-vriendelijk

Dit terwijl de situatie voor transpersonen gevaarlijk is in Oekraïne. Zo vertelt Zi Faámelu, een transvrouw die in hoofdstad Kiev woont, aan CBS News. Ze vertelt dat transfobie alomtegenwoordig is in haar stad, en dat ze vreest dat de spanning van het voortdurende conflict haar vatbaarder zal maken voor geweld. Daarom blijft ze al sinds de invasie binnen.

‘Veel mensen dragen nu wapens bij zich. Het conflict kan een excuus zijn voor geweld. En het is hier sowieso al geen ‘regenboog-vriendelijke’ plek. Het leven van transpersonen is hier somber.’ Ook vluchten is voor Faámelu geen optie, omdat haar paspoort niet overeenkomt met haar gender. ‘Als je een mannelijk geslacht in je paspoort hebt staan, laten ze je niet naar het buitenland gaan. Ze laten je gewoonweg niet door’, aldus Faámelu.

Doordat ze Oekraïne niet kunnen verlaten, worden transpersonen niet alleen geconfronteerd met het geweld van de invasie, maar lopen ze door hun identiteit ook mogelijk risico op agressie van de Russische troepen. Zo gaf Poetin als een van de redenen voor de inval dat Oekraïne de Russische ‘traditionele’ waarden wil vernietigen, en hun ‘valse’ waarden wil opdringen, die in strijd zijn met de menselijke natuur. Ook noemde hij de acceptatie van transpersonen eerder al een ‘misdaad tegen de menselijkheid’.

‘Ga naar de oorlog’

Maar zelfs personen die over de correcte documentatie beschikken, raken moeilijk het land uit. Zo vertelt Judis aan The Guardian hoe ze aan de grens teruggestuurd werd, ook al had ze legale documenten bij die aangaven dat ze een vrouw was. Ze vertelde hoe ze door twee grenswachten meegenomen werd naar een kamer, waar ze fysiek onderzocht werd. ‘Achteraf zei een van de bewakers: “Je bent een man, dus donder maar op”, en zei dat ik dankbaar moest zijn dat ze de politie niet hadden gebeld’, aldus Judis, ‘Achteraf zeiden ze “ga naar de oorlog”, en voegden ze toe dat er al drie miljoen mensen het land hadden verlaten en dat ze mij er niet ook gingen uitlaten.’

‘Ik wil vrij zijn om te doen wat ik wil in het leven’, gaat ze verder. ‘Ik ga opnieuw proberen de grens over te steken, want het is mijn recht om te vertrekken en om te leven. En ik zal niet zwijgen. Ik zal niet gevangen worden gehouden.’

Wist je dat je ook zonder abonnement elke maand 3 betalende  plus-artikels kunt lezen?

Meld je aan en lees gratis ›

Vul je e-mailadres en wachtwoord in