Oekraïense huisdieren gaan mee op de vlucht: ‘Je laat geen gezinsleden achter’
Desnoods worden ze kilometers ver gedragen, maar de huisdieren gaan mee op de vlucht.  Foto:  AP

Aan de leiband, in een doos, een zak of in de armen: vluchtende Oekraïners nemen massaal hun huisdieren mee. Een teken van menselijkheid in deze gewelddadige oorlog. ‘Dieren hebben het niet makkelijk. Ze snappen niet wat er gebeurt.’

Oekraïense vluchtelingen moeten vaak hartverscheurende beslissingen maken over wat ze al dan niet meenemen op hun tocht naar veiligheid. Eén keuze lijkt voor velen snel gemaakt te zijn: het huisdier gaat mee. Aan de leiband, in een doos, een zak of in de armen: het aantal beelden van Oekraïense baasjes met hun viervoeters is niet te overzien.

Huisdieren zijn niet de eerste slachtoffers die ter sprake komen wanneer het over oorlog gaat. Toch mag hun impact niet onderschat worden. Voor oorlogsvluchtelingen is een huisdier niet iets dat je lichtzinnig thuis laat. Vaak moesten ze al afscheid nemen van vrienden en familie, dan ook nog eens je huisdier achterlaten zou het trauma alleen groter maken.

‘Wij zien de beelden en vinden het een bijna romantisch idee, vluchten met je huisdier’, zegt dier-menswetenschapper Maarten Reesink van de Universiteit van Amsterdam aan NRC. Het is een fenomeen dat vooral in het Westen te zien is. ‘We zijn onze huisdieren gaan vermenselijken, gaan zien als een gezinslid. En je laat geen gezinsleden achter.’

Hoogbejaarde Duitse herder

Een familie droeg hun hoogbejaarde Duitse herder zeventien kilometer lang, om zo samen de Poolse grens te kunnen bereiken. Alisa (35) deelde haar verhaal in The Guardian. Zij en haar familie vertrokken vanuit Kiev met de wagen, maar moesten in de buurt van de grens te voet verder. ‘Het was min zeven graden en we moesten langs bergen en rivieren. Onze hond is twaalf jaar oud en zakte om de kilometer door haar knieën. Ik stopte auto’s en vroeg om hulp, maar iedereen weigerde, want er werd geadviseerd om de honden achter te laten.’

Dat was voor de familie van Alisa geen optie, waarna haar man de oudste hond op de schouders nam, om zo de tocht voort te zetten. ‘De honden maken deel uit van ons gezin. Onze oudste hond is alles wat mijn moeder nog heeft van haar vroegere leven’, aldus Alisa.

Ook Anna Zatsepa nam haar twee hondjes, Keks en Lea, mee. ‘Ze zijn klein, en eigenlijk niet in staat om deze reis te maken. Maar het zijn net kinderen, je kan ze niet achterlaten’, vertelde ze aan AFP. ‘Ze hebben het niet gemakkelijk. Zij snappen ook niet wat er gebeurt en waarom dit ons overkomt.’

Wanneer ze hun dieren niet kunnen meenemen, kiezen sommige eigenaars er zelfs voor om gewoon te blijven. Zo besloot de Italiaans fotograaf Andrea Cisternino om niet te vluchten, omdat hij de 400 dieren in zijn asiel niet wilde achterlaten. ‘Ik zal hier sterven voor mijn dieren. Ik moet denken aan de redding van dit opvangcentrum en zijn 400 gasten, die het verdienen om koste wat het kost beschermd te worden’, liet hij weten in een bericht op Facebook, op het moment dat Poetin Oekraïne binnenviel.

Oekraïense huisdieren gaan mee op de vlucht: ‘Je laat geen gezinsleden achter’
Een huisdier moeten achterlaten zou het trauma voor oorlogsvluchtelingen nog groter maken.  Foto:  AFP

Oekraïense huisdieren gaan mee op de vlucht: ‘Je laat geen gezinsleden achter’
Oekraïense militairen helpen een vrouw met een kleine hond over de Irpin-rivier.  Foto:  AP

Open grenzen voor huisdieren

Maar hoe zit het dan met al die dieren aan de grenzen? Buurlanden Hongarije, Polen en Roemenië versoepelden hun regels voor internationale reizen met huisdieren vanuit Oekraïne, en de Europese Commissie vroeg haar lidstaten om de regels tijdelijk te laten vallen voor de vluchtelingen.

Ook in België werden de regels versoepeld. Zo mogen honden en katten het land vrij betreden, ook al voldoen ze mogelijk niet aan de voorwaarden die gewoonlijk opgelegd worden, laat het Federaal Agentschap Veiligheid Voedselketen (FAVV) weten. Op die manier hopen ze de administratieve rompslomp waarmee Oekraïense vluchtelingen de grens oversteken zo veel mogelijk te verlichten.

Zo moeten baasjes geen identificatie of vaccinatiebewijs tegen hondsdolheid kunnen voorleggen aan onze grens en moet het dier ook niet gechipt zijn. Bij aankomst moet het wel zo snel mogelijk naar een dierenarts, zodat die een medisch onderzoek kan uitvoeren en indien nodig een regularisatieprocedure (identificatie, paspoort en vaccinatie tegen rabiës) kan starten. Een deel van de vaccinatiekosten zal het FAVV voor zijn rekening nemen.

Ook de Stichting Prins Laurent, die zich inzet voor het welzijn van dieren in België, helpt mee de huisdieren van vluchtelingen op te vangen. Zo zullen ze gratis terechtkunnen in de zes dierenartsenpraktijken van de stichting. De huisdieren kunnen er door een samenwerking met Sciensano gratis getest worden op hondsdolheid, iets wat normaal gezien erg prijzig is. Ook biedt de stichting gratis verzorgingsproducten aan, zoals manden, kattenbakvulling en dierenvoeding.

Oekraïense huisdieren gaan mee op de vlucht: ‘Je laat geen gezinsleden achter’
Een vrouw houdt haar huisdieren vast bij de grensovergang in Medyka,

Je wil onze betalende artikels lezen maar nog geen abonnement nemen? Meld je aan en proef gratis van  plus-artikels.

Lees gratis ›

Geen betaalgegevens nodig