Er heerst een bijzondere sfeer in het Europees Parlement. De Oekraïense president Volodimir Zelenski gaf er een speech die op veel applaus kon rekenen. Europese leiders toonden zich zelfzeker en zetten de historische waarde van dit moment in de verf. EU-lidmaatschap voor Oekraïne ligt ernstig op tafel.
In de zaal krioelde het van de symboliek (zie video hieronder). Verschillende Europarlementsleden hadden voor de gelegenheid Oekraïense vlaggen mee of droegen een T-shirt waarop ze steun aan het land betuigen. Alle aankondigingen konden op veel applaus rekenen in een schijnbaar erg eensgezind parlement. Zelfs EU-kopstukken Charles Michel en Ursula von der Leyen spelden een blauw-geel vlaggetje op hun kostuumvest.
Parlementsvoorzitter Roberta Metsola beet de spits af. Ze noemde het een bijzondere en belangrijke zitting. Namens het parlement veroordeelde ze de Russische inval ‘op de strengst mogelijke manier’. Ze maakte duidelijk dat het Europees Parlement aan de kant staat van Oekraïne. ‘U zult in dit parlement altijd een vriend vinden’, zei ze aan het adres van president Volodomir Zelenski. Vandaag debatteert en stemt het Europees Parlement over de oorlog in Oekraïne.
Bij opening van de zitting had de parlementsvoorzitter vier voorstellen voor de toekomst. Ten eerste pleitte ze dat Europa minder afhankelijk moet worden van Russisch gas. Ten tweede wil ze vanuit Europa geen geld meer aanvaarden van het Kremlin, bijvoorbeeld in sportclubs. Ten derde ijverde ze voor hogere investeringen in defensie. ‘We moeten komen tot een defensie-unie. Dat is wenselijk en mogelijk’, zei ze. Ten vierde wil ze fake news aanpakken. Daarop volgde een lang en luid applaus.
Zelenski speecht
Er werd het meest uitgekeken naar de speech van de Oekraïense president Zelenski. Gisteren diende hij nog een aanvraag in tot EU-lidmaatschap. Zijn toespraak had het staatshoofd niet voorbereid. Zelenski was te gast via een videoverbinding en bevond zich in Oekraïne.
‘Geachte voorzitter. Ik kan moeilijk goedemorgen zeggen. Dat lukt niet. Voor sommige van mijn burgers is dit hun laatste dag door de oorlog. Zij vechten voor hun vrijheid’, zei Zelenski. Hij reageerde erg tevreden op wat hij de afgelopen dagen hoorde van Europese leiders.
‘Wij offeren onze sterkste mensen op om bij jullie te horen. Ik ben ervan overtuigd dat de Europese keuze van Oekraïne de juiste is’, liet Zelenski verstaan. Hij wijst erop dat zijn land er een enorme prijs voor moet betalen. ‘Wij zetten ons schrap voor bombardementen. Allemaal om onze kinderen vrij te kunnen zien opgroeien. En Poetin? Die heeft gisteren 16 kinderen omgebracht.’
Zelenski sprak erover dat hij graag ‘gelijke burgers’ wil worden. ‘Met ons erbij zal de Europese Unie sterker zijn. Zonder u zullen we eenzaam zijn. Wij hebben aangetoond dat we jullie gelijken zijn. Bewijs nu dat u aan onze kant staat. Laat ons niet in de kou staan en bewijs dat u een Europeaan bent. Dan zal het licht schijnen in het duister. Glorie voor Oekraïne.’ Na die uitspraak kreeg Zelenski een staande ovatie in het halfrond. Na Zelenski sprak ook de Oekraïense parlementsvoorzitter in het Europese halfrond toe.
Greenscreen met oorlogsbeelden
De voorzitter van het Oekraïense parlement stond voor een greenscreen waarop oorlogsbeelden te zien waren uit Oekraïne. ‘Kijk naar deze beelden’, zei hij. ‘Ons recht om een democratisch land te zijn met een eigen koers, is door dit land met de voeten getreden.’
‘Doden, gewonden. U weet dat de agressor ons vannacht op grote schaal heeft aangevallen. Ik denk dat dit een keerpunt is in de Europese geschiedenis. De reactie van onze beschaving op de huidige agressie zal van ongelofelijk belang zijn. Ik weet dat u zich zal buigen over allerhande sancties. Maar weet dat Oekraïne nu de grens van de beschaafde wereld verdedigt.’
‘Naar welke gebieden zal Rusland kijken als het Oekraïne heeft veroverd?’, vroeg hij zich af. ‘Toon jullie eensgezind. Het is harder nodig dan ooit tevoren. Erken onze Europese aspiraties. Steun de status van kandidaat-lidstaat. Alle Oekraïeners staan er nu achter. Europa is niet volledig zonder Oekraïne.’ Opnieuw kwam een lang en luid applaus. De Oekraïense parlementsvoorzitter was zichtbaar geëmotioneerd en stak zijn vuist omhoog. Het woord werd doorgegeven aan de voorzitter van de Europese Raad, Charles Michel.
Geopolitiek terrorisme
‘Opnieuw zien we oorlog en bloedvergieten op Europese bodem. Poetin doet dat met een reden: omdat jullie op het Maidanplein hebben gekozen voor de democratie’, zei hij terwijl hij in de richting van de Oekraïense parlementsvoorzitter wees.
‘Het gaat nu om geopolitiek terrorisme’, zei Michel. ‘We moeten vrede steunen. Daarom werken we nauw samen met de VN en de G7. Steeds meer landen treden toe tot antioorlogscoalitie. De boodschap is: stop met de oorlog. Ga naar huis. Laat ons praten.’
‘Het is onze taak om op dit historisch moment sterk te staan. Het gaat niet alleen om woorden, maar ook om daden. We hebben ongeziene sancties genomen.’
‘Dit is ook een slag voor onszelf’, maar een nodige, merkte Michel op. ‘We zullen Oekraïne verder met financiële middelen steunen. Europa moet verder solidair blijven. En dat betekent ook: militaire en defensieve middelen leveren. Deze middelen zijn zo belangrijk voor de bevolking. Hun aanvraag tot lidmaatschap is erkend door de Europese Unie.’
Michel wil kijken hoe de aanvraag behandeld kan worden. Michel merkt ook op dat de Unie eensgezind reageert. ‘Net wat Poetin niet verwacht had’, zegt Michel. Vervolgens nam Josep Borrell het woord, de hoge vertegenwoordiger van het Europees buitenlands- en veiligheidsbeleid.
Borrell
‘Voor het eerst sinds Wereldoorlog II is het ene Europees land het andere binnengevallen. Daarbij komt dan nog eens dat Rusland kernwapens heeft.’ Volgens Borrell is verdere integratie over defensie en buitenlands beleid noodzakelijk. Hij herhaalt wat Michel zei: ‘De EU heeft eensgezind gereageerd. Net wat Poetin niet wilde of verwacht had.’
Borrell wil af van de afhankelijkheid van Rusland. Hij is ook blij dat de Europese Commissie daar meteen werk van maakte. Hij noemt de sancties erg effectief.
‘Als ik zeg: hard power, dan kan je die op verschillende manieren interpreteren. Het gaat over afdwingen’, zei Borrell. ‘Dat is ons ook gelukt. Het lijken maatregelen die enkel op papier bestaan. Maar ze zijn van ongelofelijk belang. Met het bevroren geld kan Rusland zijn oorlog niet financieren.’
‘Vrijheid kent geen prijs’
Commissievoorzitter Ursula von der Leyen was de laatste Europese leider die het woord neemt. ‘Er is opnieuw oorlog in Europa’, stelde ze. ‘Er zijn weer vluchtelingen, mensen sterven. En dat omdat Poetin het bestaansrecht van het land ontkent. Dat kan niet.’
‘Hoe we vandaag reageren, zal bepalend zijn voor het internationale systeem. Daarom stellen we voor om het tijdelijk beschermingsmechanisme te activeren. Zo krijgen Oekraïeners de bescherming en de rechten die ze verdienen. De sancties die we nemen, zijn ongezien.’ Ze somde alle genomen sancties op, maar belooft dat de Europese Unie nog meer in petto heeft. Tegelijk was ze trots dat de stroom aan nepnieuws een halt wordt toegeroepen. Von der Leyen eindigde besluitvaardig: ‘We zullen winnen en we zijn verenigd.’
Von der Leyen wees er ook op dat de sancties Europese burgers zullen treffen. ‘We hadden ons graag gefocust op herstel na de pandemie. Maar de Europeanen beseffen dat we nu onze vrijheid moeten beschermen. Vrijheid kent geen prijs.’ Minder afhankelijkheid van Rusland mag dan misschien geld kosten, maar het is nodig volgens haar. ‘Anders gaat het in de kas voor oorlog’, zei ze. ‘De EU heeft ook voor de eerste keer via haar begroting militaire steun verleend. Dat zullen we ook verder doen. Dit is doorslaggevend. Deze crisis verandert Europa.’
Dario Van Fleteren/Arno Vanhollebeke
