Canada, Ierland, het Verenigd Koninkrijk en nog andere landen vieren al decennialang hun eigen Black History Month. In België was het wachten tot 2018, toen bezielers Mohamed Barrie en Aminata Ndow de eerste editie organiseerden. Sindsdien wordt de zwarte gemeenschap jaarlijks een maand lang in de kijker gezet. Door op een nieuwe manier naar het verleden te kijken, hopen de organisatoren het heden te transformeren. ‘Het is tijd voor optimistische verhalen die de veerkracht en verwezenlijkingen van onze gemeenschap benoemen’, zegt Jason-Louise Graham (37), die sinds een halfjaar betrokken is bij de organisatie in België. ‘In de VS, waar ik deels ben opgegroeid, is het discours van zwarte emancipatie en black excellence al langer maatschappelijk ingebed. Hier in Europa is er veel meer versnippering.’

Het overkoepelende thema van dit jaar omvat een streven naar eenheid. Graham: ‘The power of assembly – of de kracht van vereniging – heeft een dubbele betekenis. Enerzijds is het een directe verwijzing naar de Amerikaanse burgerrechtenbeweging, wat het enigszins politiek geladen maakt. Anderzijds gaat het ook over samenkomen, verbinding zoeken. We moeten de krachten bundelen en onszelf tonen. Niet alleen aan de buitenwereld, maar ook aan elkaar.’ Graham zegt het vastberaden. Black History Month is een missie. ‘Eigenlijk is dit nog maar de geboorte van onze gemeenschap. Onze stem klinkt nog niet unisono, maar we bestaan.’

Meer dan kunst

De hele maand zijn er evenementen gepland in Antwerpen, Brussel, Gent, Leuven en Luik, waar zwarte makers en denkers hun talent en expertise met de wereld delen. Graham licht enkele hoogtepunten toe. ‘In Brussel cureert Kevin Kotahunyi een tentoonstelling met werk van zwarte hedendaagse kunstenaars. Daarnaast is onze boekenbeurs in Antwerpen van niet te onderschatten belang, want net als de kunstwereld is het boekenvak overwegend wit. Spijtig, want er is een groot deel van de samenleving dat zo niet bereikt wordt. Gelukkig begint dat stilaan door te dringen – de klassieke boekenbeurs wil voor haar volgende editie graag met ons samenwerken.’ Maar de impact van Black History Month reikt verder dan de kunsten. ‘Ons jaarthema komt het meest tot leven in de healing circles, die geïnspireerd zijn op een aloud wijdverbreid gebruik. We willen een veilige cocon bieden, waarin deelnemers vrij van oordeel kunnen reflecteren over hun gedachten en emoties. Het helpt als je weet dat je niet alleen bent.’

Iedereen welkom

‘Het is tijd voor optimistische verhalen die de veerkracht en verwezenlijkingen van onze gemeenschap benoemen’ Jason-Louise Graham Black History Month België

Verder bestaat het aanbod uit een arsenaal aan lezingen, optredens en workshops, altijd met representatie en emancipatie als voornaamste drijfveer. ‘Ik merk dat jonge zwarte Belgen, in vergelijking met mijn generatie, sterker in hun schoenen staan. Omdat ze dankzij sociale media makkelijker met elkaar in contact komen. Ze hoeven niet meer langs allerlei poortwachters om gelijken te ontmoeten. Dat proberen de vele vrijwilligers achter Black History Month te versterken, door een netwerk te bieden waarin zwarte Belgen hun kennis, kunde en verhalen kunnen uitwisselen.’ Of deze maand er alleen voor hen is? ‘Neen, dit is door ons en voor ons, maar uiteindelijk hebben we elkaar allemaal nodig. Iedereen is welkom.’