Oekraïne en Rusland hebben elkaar maandag voor het eerst ontmoet sinds Rusland zijn buurland binnenviel. De vredesgesprekken begonnen later dan gepland en duurden vijf uur. Een overzicht van wat we al weten.
1. Wat hebben de vredesgesprekken opgeleverd?
De eerste ontmoeting tussen Oekraïne en Rusland sinds de invasie van Rusland heeft ongeveer vijf uur geduurd. Volgens Kremlinraadgever Vladimir Medinski zijn er ‘belangrijke punten bepaald’, waarop in de volgende gesprekken ‘vooruitgang kan worden geboekt’.
Bij de Oekraïense delegatie klonk minder optimisme. Volgens Mikhail Podoljak blijft Rusland ‘zeer bevooroordeeld over de destructieve processen die het in gang heeft gezet’. De Oekraïners gaven vooraf te kennen dat ze een staakt-het-vuren willen, maar president Zelenski zei al dat hij weinig verwachtte van de eerste gesprekken.
De delegaties keerden terug naar Kiev en Moskou voor overleg. De tweede ronde van onderhandelingen zou ‘snel’ plaatsvinden, mogelijk binnen enkele dagen al, aan de Pools-Oekraïense grens.
2. Wat vraagt Rusland?
In de aanloop naar de gesprekken zei Poetin aan de Franse president Emmanuel Macron dat hij zijn ‘veiligheidseisen’ onvoorwaardelijk ingewilligd wil zien. Rusland wil dat de Krim officieel erkend wordt als Russisch en dat Oekraïne ‘gedemilitariseerd, gedenazificeerd en neutraal wordt’. Concreet wil dat zeggen dat Poetin het vertrek van Zelenski en zijn pro-westerse regering eist en dat het Westen ermee akkoord moet gaan dat Oekraïne nooit tot de Navo zal toetreden.
3. Wie zat er rond de tafel?
Voor alle duidelijkheid: Poetin en Zelenski hebben elkaar niet ontmoet. De Russische delegatie werd geleid door Vladimir Medinski, de voormalige minister van Cultuur en huidig stafmedewerker van Poetin. Hij werd bijgestaan door parlementslid Leonid Sloetski, Buitenlandse Zaken-medewerker Andrej Roedenko en Defensie-medewerker Aleksandr Fomin.
President Zelenski vaardigde naaste medewerkers uit. De minister van Defensie Oleksii Reznikov werd vergezeld door Zelenski’s adviseur Mikhail Podoljak en partijleider David Arakhamia. Podoljak en Arakhamia omringden Zelenski in de video die hij in de straten van Kiev opnam en vrijdagavond verspreidde om zijn bevolking moed in te spreken. Verder waren ook Donbas-afgevaardigde Andrei Kostin, parlementslid Rustem Umerov en viceminister Buitenlandse Zaken Mikola Tochytskyi aanwezig.
De Wit-Russische minister van Buitenlandse Zaken Vladimir Makei werd aangeduid om de delegaties welkom te heten.
3. Waar vonden de vredesgesprekken plaats?
De precieze locatie is onbekend, maar volgens het Wit-Russische persagentschap BelTa hebben de delegaties elkaar ontmoet in een villa aan de oevers van de rivier Pripjat op de grens van Wit-Rusland en Oekraïne. Vooraf had Poetin de Wit-Russische hoofdstad Minsk voorgesteld, maar dat weigerde Zelenski. Hij had de Poolse hoofdstad Warschau in gedachten.
4. Wat gebeurde er na de vredesgesprekken?
Tijdens en na de gesprekken gingen de bombardementen voort. Charkov, de tweede grootste stad van Oekraïne, wordt al enkele dagen belegerd. Maandag vuurde Rusland raketten af. Volgens de Oekraïners werden daarbij ook woonwijken geviseerd en vielen er tientallen burgerdoden. Kort na het einde van de gesprekken werden ook luide knallen gehoord in hoofdstad Kiev. Een grote explosie in de naburig gelegen industriestad Brovary kleurde de hemel boven Oekraïne rood.
Terwijl de gesprekken nog bezig waren, plaatste Oekraïens president Zelenski een foto op Instagram waarop hij zijn aanvraag tot de Europese Unie ondertekent. Hij wil dat Oekraïne toetreedt tot de EU via een spoedprocedure. Commissievoorzitter Ursula von der Leyen had een dag eerder aan Euronews gezegd dat Oekraïne ‘een van ons is’ en dat ze openstaat voor een lidmaatschap. Raadsvoorzitter Charles Michel gaf wel al toe dat de EU het nog niet eens is over de kwestie.
