Groot protest in Sint-Petersburg: Russen spreken zich uit tegen de oorlog
In Sint-Petersburg komen mensen massaal op straat tegen de oorlog.  Foto:  REUTERS

In Sint-Petersburg komen mensen massaal op straat tegen de Russische invasie van Oekraïne. In Moskou staat een fors politieapparaat klaar om dissidentie de kop in te drukken. Ondertussen spreken journalisten, academici, sporters en muzikanten zich op Instagram uit tegen de oorlog. Meer dan 1.000 mensen werden al opgepakt.

Volgens het Kremlin schaarde vier op vijf Russen zich achter de erkenning van de zelfverklaarde ‘volksrepublieken’ in Oekraïne. De publieke steun voor een militaire invasie is er niet minder om, klonk het donderdag. Toch rukte de politie massaal uit naar het Poesjkinplein in hoofdstad Moskou, nadat activisten hadden opgeroepen tot een protest op de populaire ontmoetingsplaats in het stadscentrum. Initiatiefnemer Marina Litvinovich werd opgepakt zodra ze de deur uitging.

De Oekraïense president Zelenski had de Russen opgeroepen om stennis te maken tegen de oorlog, maar de Russische politiediensten waarschuwden dat illegale bijeenkomsten ‘negatief’ beantwoord zouden worden. Dat weerhield heel wat Russen er niet van om hun stem te verheffen tegen de oorlog. Op beelden is te zien hoe massa’s mensen samendrommen in Poetins geboortestad Sint-Petersburg. Volgens Znak.com, een Russische nieuwssite, kwamen eerder op de dag honderden mensen samen in Jekaterinenburg.

Betogingen zijn in Rusland hoogst uitzonderlijk, aangezien er ‘officiële toelating’ voor nodig is. Die toelating wordt maar zelden gegeven. Daardoor ontstond de gewoonte om alleen te gaan te protesteren. Wie alleen staat met een protestbordje mag dat in principe. Het Kremlin trad de laatste jaren steeds strenger op tegen deze vorm van dissidentie. Ook nu was te zien hoe verschillende bordjeshouders hardhandig werden aangepakt door de politie. Guardian-journalist Andrew Roth zag hoe een jonge Rus op het Poesjkinplein opgepakt werd van zodra hij een bordje omhoog hield met het opschrift ‘fuck de oorlog’ in het Russisch.

Volgens het Russische OVD, dat politie-interventies bijhoudt, zijn er donderdag minstens 1.500 mensen opgepakt, verspreid over 40 Russische steden. In Moskou werden meer dan 600 mensen aangehouden, in Sint-Petersburg meer dan 400.

Groot protest in Sint-Petersburg: Russen spreken zich uit tegen de oorlog
De straten stromen vol in Sint-Petersburg.  Foto:  REUTERS

Open brief vindt breed gehoor

Dat er iets borrelt onder het oppervlakte is ondertussen wel duidelijk. 189 regionale politici ondertekenden een open brief waarin de aanval van Rusland veroordeeld wordt. ‘Dit is een ongekende gruweldaad waarvoor geen rechtvaardiging bestaat’, schrijven ze. ‘Wij zijn ervan overtuigd dat de Russische burgers Poetin dit mandaat niet hebben gegeven.’ Ze roepen de Russen op om van zich te laten horen.

Journaliste Elena Chernenko startte een petitie op die ondertussen ondertekend is door meer dan 100 collega’s. Onder de handtekeningen bevinden zich ook journalisten van de Russische staatsmedia TASS en Russia Today. De hoofdredacteur van het Kremlin-kritische Novaya Gazeta Dmitri Moeratov – dit jaar nog bekroond met de Nobelprijs voor de vrede – kondigde aan dat de volgende editie van de krant zowel in het Russisch als het Oekraïens zal worden gedrukt uit solidariteit. ‘Alleen de Russische anti-oorlogsbeweging kan het leven op deze planeet redden’, zei hij. ‘Onze opperbevelhebber frutselt met de “nucleaire knop” in zijn handen als met een sleutelhanger van een dure wagen.’

Vanuit academische hoek werd eveneens een open brief ondertekend door meer dan 150 Russische wetenschappers en journalisten. Zij spreken over een ‘onfaire en betekenisloze’ oorlog. Ze beklagen zich dat Rusland alleen zal komen te staan. Dit zal volgens hen alleen maar leiden tot de ondergang van de Russische technologie en cultuur.

De volkszanger, de popzangeres en de voetballer

Een aantal Russische beroemdheden en sporters gaven ondertussen gehoor aan de oproep tot verzet via hun Instagramkanalen. Dat is opvallend, want Poetin gebruikt beroemdheden graag om zijn eer en glorie te onderstrepen. Zo diende Jelena Kovalskaja, directeur van het Meyerhold Theater in Moskou, haar ontslag in met niet mis te verstane bewoordingen: ‘Het is onmogelijk om een salaris te aanvaarden van een moordenaar.’ Ze belooft haar projecten onbezoldigd af te maken.

Ksenia Sobchak is een journalist en voormalig presidentskandidate. Op Instagram heeft ze net geen 2 miljoen volgers. Daar schrijft ze dat de Russen de gevolgen van de acties van vandaag ‘nog vele jaren’ zullen moeten dragen. Vanaf nu gelooft ze alleen nog maar in het ergste. ‘Ik ben altijd een optimist geweest. Dat is iedereen die nu nog in Rusland woont, want de pessimisten zijn al lang vertrokken.’

De Russische voetballer Fjodor Smolov, die voor FC Dinamo Moskou speelt en ooit deel uitmaakte van het Russische elftal, richtte zich tot zijn volgers: ‘Nee tegen de oorlog.’ Zanger Valeri Meladze, erg populair bij een iets ouder publiek, smeekte in een emotionele video op Instagram om een einde te maken aan de oorlog. Bij een jonger publiek is zangeres Monetochka een invloedrijke stem. Ook zij sprak zich in tranen uit tegen de oorlog via een story op Instagram. De alternatieve elektronicamuzikant Kedr Livanskiy zakt in mei af naar de Brusselse Botanique en schreef op haar Instagramverhaal: ‘Ik kan het bijna niet geloven wat er nu gebeurt. Heel vreselijk. Mensen, hou moed!’

Wist je dat je ook zonder abonnement elke maand 3 betalende  plus-artikels kunt lezen?

Meld je aan en lees gratis ›

Vul je e-mailadres en wachtwoord in