camera closecorrect Verwijs ds2 facebook nextprevshare twitter video

5 antwoorden Online stoerdoenerij

Waarom kunnen we onze Twitter-drang niet bedwingen?

In levenden lijve zijn veel mannen hoffelijke gesprekspartners met genuanceerde standpunten, keurig opgebouwde argumenten en, wanneer nodig, het inzicht dat ze moeten zwijgen. Maar op Twitter? Niets van dat alles. Hoe komt dat eigenlijk?

woensdag 23 februari 2022 om 3.25 uur

  Celine Poppe

1 Het is de testosteron

Twitter bestaat al vijftien jaar. Heel wat Vlamingen zitten er al tien jaar of langer op. We weten allemaal precies wat er fout loopt op het platform: te veel slogantaal, te veel polarisering, te weinig nuance, te weinig luisteren naar elkaar. En toch laten we er ons keer op keer weer door vangen, ook als we ons hadden voorgenomen dat het ons niet meer zou overkomen. Met ‘wij’ bedoel ik in de eerste plaats mannen. Goed (of toch hoog-) opgeleide, witte mannen. Die ‘witte’ voeg ik er wat reflexmatig aan toe, maar het heeft er in dit geval niet zo veel mee te maken. Het man-zijn daarentegen wel, want het overkomt toch vooral kerels – die trouwens zo’n 70 procent van de Twitter-bevolking uitmaken.

Zo kondigde Rik Van de Walle, als rector van de UGent een van de meest vooraanstaande intellectuelen in dit land, ­deze week een #twexit aan nadat hij zich op Twitter alweer een beetje had laten meeslepen. Volgens hoogleraar Ben Derudder, in een opiniestuk in deze krant, is het ‘niet aangewezen dat het hoofd van een universiteit zich al te vaak of al te scherp “in persoonlijke naam” profileert in debatten die niet onder zijn wetenschappelijke expertise vallen’. En Van de Walle is maar de ­recentste prominente stem in het maatschappelijke debat die zichzelf een Twitterpauze oplegt. Zo’n pauze wordt overigens vaak omschreven als een definitief ­afscheid, maar is dat vrijwel nooit. Want we kunnen het simpelweg niet laten, ook al weten we beter.

2 Nee, het is de dopamine

Onze verslaving aan sociale media wordt geregeld in verband gebracht met dopamine. Aandacht scoren op sociale media levert namelijk een heerlijk shot in ons brein op, en meteen willen we meer van dat lekkers. Maar wie veel reacties wil losmaken op Twitter, begint vroeg of laat te tweeten over vaccins of vrijheidsmarsen. En daarna is het moeilijk om terug te keren naar de domeinen die wél onder je expertise vallen, want daar krijg je amper reacties op. Wellicht omdat niemand je tweet heeft gezien.

3 Dus het ligt aan het algoritme?

Dat we op Twitter beperkt zijn tot 280 tekens (vroeger 140) is vaak aangevoerd als een excuus voor de botte taal die er wordt gehanteerd. Die geeft dan weer aanleiding tot overdreven nijdige reacties, en zo verder. Maar dé boosdoener zijn de algoritmes, klinkt het tegenwoordig vaak. De algoritmes van Facebook, Twitter en Youtube maken het slechtste in ons wakker. Zij tonen ons zo veel mogelijk inhoud die ons boos maakt, want dan hebben ze onze aandacht te pakken en kunnen ze ons ­advertenties blijven tonen (in het geval van Twitter: bizarre advertenties). Was er in 2007 geruzie op Twitter? Vast wel, maar daar kreeg je niet noodzakelijk iets van te zien als jij en de mensen die je volgde er niet bij betrokken waren. Toen vond je op Twitter wat je er zocht. Dat veranderde begin 2016. Het Twitter-algoritme toonde ons bovenaan plots de tweets die we ‘gemist’ hadden – die waar het heftigst op was gereageerd terwijl wij met iets belangrijkers bezig waren. En we zagen ook de meest cassante tweets van mensen die we van haar noch pluim kennen. Enkele maanden later stemde Groot-Brittannië voor de Brexit en de VS voor Trump.

Sindsdien is er wel gesleuteld aan de ­algoritmes. Twitter en Facebook doen verwoede pogingen om meer positieve berichten bovenaan de app te tonen, wat in de praktijk vooral allerhande ‘grappige’ clickbaitvideo’s blijken te zijn. Maar verder zien we toch vooral mensen die het oneens zijn met elkaar. Of mensen die juist de goedkeuring van één kamp zoeken (en vinden) door fier te tonen hoe woke dan wel politiek incorrect ze zijn. Of die aan ­tenenkrullende oversharing doen, vissend naar bewondering of medeleven.

4 Het is vanwege de polarisering

Facebook-oprichter Mark Zuckerberg gelooft niet dat algoritmes de oorzaak zijn van polarisering. De toenemende polarisering van de Amerikaanse samenleving was al jaren aan de gang toen sociale media werden uitgevonden, vertelde hij vorig jaar aan het Amerikaanse Congres. En, voegde hij eraan toe, ‘in veel landen waar sociale media ook populair zijn, blijft de polarisering gelijk of daalt ze’. Dat was misschien waar vóór covid-19. Sindsdien heeft onze reactie op het virus ons meer dan ooit in twee kampen opgedeeld – ook als we ons in geen van beide kampen echt thuisvoelen. En nergens is dat beter te merken dan op Twitter.

5 En vanwege de vele slechte voorbeelden

Rijke en machtige mensen doen hun zin op Twitter en dat wekt bewondering en afgunst. Elon Musk, de rijkste en (dus) succesvolste man ter wereld laat er zich, tijdens en na de uren, ongeremd gaan. Iemand die hem bekritiseert, durft hij te beschuldigen van pedofilie – wanneer hij wordt aangeklaagd wegens laster, pleiten de duurste advocaten ter wereld hem wel vrij. Hij mag er zelfs aan koers­manipulatie doen, door foutieve informatie over zijn bedrijf te delen. Het ­levert hem een minuscule boete op, en eindeloos veel schouderklopjes van zijn 75 miljoen volgers.

Wie veel reacties wil losmaken op Twitter, begint vroeg of laat te tweeten over vaccins of vrijheidsmarsen

Twitter-zondes blijven nog altijd meestal onbestraft. Ja, er zijn ook wel enkele, iets minder beroemde mensen geweest die hun baan verloren vanwege een domme tweet. Actrices Roseanne Barr en Gina Carano werden door Disney naar de uitgang begeleid vanwege raciaal ongevoelig getwitter – laten zij nu net twee vrouwen zijn. Regisseur James Gunn moest bij datzelfde Disney opstappen vanwege enkele (tien jaar oude) grappen over pedofilie, maar mocht een jaar ­later terugkeren. En Donald Trump? Die is rijk en machtig genoeg om zijn eigen Twitter te bouwen, Truth Social. Daar mag hij tweeten – sorry, truthen – wat en zoveel hij wil.

Niet te missen

LEES OOK

De podcasts van De Standaard

Niet te missen