camera closecorrect Verwijs ds2 facebook nextprevshare twitter video

Televisie

Rondjes draaien op de werkvloer

Wat gebeurt er als je werk en privé radicaal zou scheiden? Allesbehalve prettige dingen, bewijst Severance. De slimme sciencefictionserie van Apple TV+ geeft een groteske draai aan het concept work-lifebalance.

dinsdag 22 februari 2022 om 3.25 uur

Vrije wil bestaat niet op kantoor in Severance, ontdekt Helly (Britt Lower), nieuwe werkneemster bij Lumon Industries. apple

Severance

De eerste twee afleveringen staan op Apple TV+, elke vrijdag een nieuwe aflevering.  

Nooit werkmails na 17 uur hoeven te beantwoorden. En omgekeerd: geen paniekerige telefoontjes over stormschade aan je huis midden in een vergadering. Op kantoor denk je alleen maar aan je werk, thuis denk je geen seconde meer aan wat je tijdens de werkuren gedaan hebt. Dat is pas efficiënt werken en stressloos leven, zou je denken. Niets is minder waar, toont Severance, een fictiereeks geregisseerd door Hollywoodacteur Ben Stiller. De eerste twee afleveringen zijn alvast steengoed.

We volgen Paul (Adam Scott), een werknemer bij Lumon Industries die de chirurgische ingreep ‘severance’ heeft ondergaan. Via een chip in zijn brein worden zijn herinneringen aan zijn werk en privéleven van elkaar gescheiden. Die premisse doet wat denken aan Eternal sunshine of the spotless mind, waarin Jim Carrey alle herinneringen aan zijn ex laat wissen om van zijn liefdesverdriet verlost te zijn. Of aan die andere geniale scifireeks van Netflix, ­Maniac, waarin mensen een pil nemen om hun psychologische problemen op te lossen.

Net zoals Josef K. in Het proces van Franz Kafka worden Paul en zijn collega’s gereduceerd tot een voornaam en de eerste letter van hun familienaam, en net als Josef K. bevinden ze zich in een kafkaiaanse hel. In Pauls geval is een ­radicale scheiding tussen werk en privé zijn manier om aan zijn allesverterende verdriet om zijn overleden vrouw te ontsnappen. Zijn zus, uiteraard alleen te zien in de wereld buiten het kantoor, heeft er bedenkingen bij. Is het wel een goed idee om pijn te vergeten in plaats van te verwerken?

Tristesse

Paul houdt het severance-systeem zelf mee in stand als het nieuwe hoofd van de afdeling ‘macro­dataverfijning’ – een naam die even nietszeggend is als het werk dat hij en zijn collega’s doen. De afdeling krijgt met Helly een nieuwe collega, die al op haar eerste dag haar ontslag wil geven. Wanneer Paul zegt dat ze het bedrijf gerust mag verlaten als ze dat wil, komt ze tot haar frustratie via de achteruitgang telkens weer het gebouw binnen. Vrije wil bestaat niet meer: werknemers zijn ratten die telkens dezelfde rondjes draaien. De afdeling van Paul houdt zich bezig met cijfers ordenen en absurde handleidingen op de letter volgen (er zijn zelfs ­regels voor het nemen en tonen van groepsfoto’s van het personeel), maar wat ze precies doen blijft voor hen een mysterie. Zijn plichtbewuste collega Irving denkt dat ze vloekwoorden uit films censureren, hun collega ­Dylan heeft dan weer een waanzinnige complottheorie verzonnen rond afval in de zee als verklaring. Ook naar wat er met de voorganger van Helly, Petey, is ­gebeurd, hebben ze het raden.

‘Severance’ is als dystopische thriller bij momenten zo beklemmend dat je wilt wegkijken

Severance is als dystopische thriller bij momenten zo beklemmend dat je wilt wegkijken. Tegelijk is de reeks met haar overdachte kleurenpalet en uitgekiende beelden een genot. Net als in de films van Wes Anderson hangt er, zeker in de kantoorscènes, een ­esthetisch bevredigend retrosfeertje. Of, juister, een retrofuturistisch sfeertje. Werknemers van Lumon ondergaan een hoogtechnologische procedure, maar ze werken wel op lompe computers die zo uit de jaren 80 lijken te komen. Het kantoorgebouw is anoniem zonder ramen en met veel wit – inwisselbaar zoals elke werknemer van Lumon. De wereld buiten het werk, waar Paul zich door het leven en de sneeuw sleept, baadt dan weer in tristesse.

Paul (Adam Scott) ondergaat een ingreep waarbij zijn herinneringen aan zijn job en zijn privéleven strikt gescheiden worden. apple

Severance werpt als groteske uitvergroting van de laatkapitalistische bedrijfscultuur meteen heel wat doordenkers op: het belang dat onze maatschappij hecht aan succes, over de impact van werk op onze identiteit, over rouw en trauma en uiteindelijk ook over wat we echt nodig hebben om een gelukkig, betekenisvol leven te leiden. Door het vele thuiswerk tijdens corona kregen veel werknemers een andere work-lifebalance. Voor sommigen werd het moeilijker om werk en privé te scheiden, anderen vonden net een beter evenwicht. Thuiswerk bestaat niet in de wereld van Severance: er is alleen maar thuis of werk. Maar hoe zinvol is een leven waarin je alleen maar werkt? Hoe bepalend is onze job voor onze identiteit? En welke stempel drukt ons privéleven op onze job?

Kantoorhumor

Klinkt zwaar op de hand, maar de reeks heeft genoeg plotwendingen en grappige scènes om die pikzwarte denkoefeningen verteerbaar te houden. Wanneer Helly een geforceerd kennismakingsfeest krijgt met meloen op prikkers en een onnozel balspel of Dylan trots de karikaturen van zichzelf toont die hij kan verdienen door te excelleren in schijnbaar zinloze ordeningen, is de ­ongemakkelijke kantoorhumor van The office niet veraf. En toch- is zelfs tijdens die komische momenten de dreiging van Lumon altijd aanwezig.

Dat de reeks tegelijk triest, angstaanjagend en pijnlijk komisch is, is mee de verdienste van een geweldige cast. Adam Scott speelt eigenlijk twee personages, Paul de onderdanige werknemer en Paul de rouwende weduwnaar, en doet dat met evenveel verve. Patricia Arquette is beangstigend goed als boosaardige baas. John Turturro speelt Irving nog beter dan zijn grijzende krulhaar ligt en heeft een heerlijke chemie met Christopher Walken, die het hoofd van de ontwerpafdeling speelt. Ontdekking Tramell Tillman laat als hr-verantwoordelijke Milchick zien hoe dicht vriendelijk en griezelig bij elkaar liggen. Britt Lower heeft meteen je sympathie als de rebelse Helly. Niet te missen, intelligente fictie dus, maar met mate te consumeren na een werkdag.

De podcasts van De Standaard