camera closecorrect Verwijs ds2 facebook nextprevshare twitter video

antibiotica

Pandemie zet rem op overmedicatie

Een besmettelijke ziekte kan bewerkstelligen waar de overheid al jaren van droomt. Tijdens de eerste lockdown daalde het gebruik van antibiotica en ADHD-medicatie spectaculair.

vrijdag 4 februari 2022 om 3.25 uur

Marianne Stranger: ‘De rol van ventilatie zal nog belangrijker worden.’ Dirk Kerstens

Tijdens de eerste lockdown schreven dokters van wacht zo’n 57 procent minder antibiotica voor. ‘Voor amoxicilline, het antibioticum van eerste keuze voor luchtweginfecties was dat zelfs 65 procent minder’, zegt dokter Stefan Morreel (UAntwerpen). Na de eerste lockdown was er een lichte stijging bij de antibio­ticavoorschriften, meteen gevolgd door een nieuwe ­daling tijdens de tweede golf. ‘De coronamaatregelen hebben dus een positieve invloed op het anti­bioticagebruik’, concludeert Morreel.

De resultaten liggen in lijn met wat het Intermutualistisch Agentschap (IMA) vaststelde: in 2020 zijn er 22,5 procent minder patiënten met medicatie voor luchtwegaandoeningen gestart (DS 3 februari). Mondmaskers, social distancing en het beperken van contacten heeft zeker een deel van de besmettingen voorkomen, maar hoelang kun je zoiets volhouden?

‘Wanneer we die maatregelen opgeven, zal de rol van ventilatie nog veel belangrijker worden’, zegt Marianne Stranger, expert luchtkwaliteit bij het onderzoeks­instituut Vito. ‘Ook griep is een ­virus dat door de lucht verspreid wordt. De kans op besmetting daalt wanneer je beter gaat ventileren’, zegt ze. ‘Maar ook voor chemische ­stoffen kun je met ventilatie een gezonder binnenmilieu ­creëren. In scholen, kantoren of vergaderzalen valt nog veel ­gezondheidswinst te boeken.’

‘Vroeger wilden mensen bij een ­lucht­wegeninfectie snel antibiotica. Nu denken ze eerst aan het corona­virus’ Stefan Morreel  Huisarts en onderzoeker (UAntwerpen)

Morreel ziet een duidelijke ­verandering in de houding van de ­patiënt. ‘We weten dat wanneer die om antibiotica vraagt, de kans ­groter is dat de dokter ze voorschrijft. In mijn ervaring is die vraag sterk verminderd. Vroeger wilden mensen bij een lucht­weginfectie snel antibiotica. Nu denken ze eerst aan het corona­virus. De meeste ­patiënten weten dat antibiotica daar niets tegen uithalen.’

Ingebakken in cultuur

Luc Van Gorp, voorzitter van de Christelijke Mutualiteit (CM), hoopt dat het antibioticagebruik na corona niet opnieuw snel de hoogte in zal gaan, maar dat vraagt een mentaliteitswijziging. ‘Het zit ingebakken in onze cultuur. ­Dokters zeggen nog te vaak, mee op vraag van de patiënt: “Ik geef u dat, dan bent u sneller genezen.” Maar dat hoge antibioticagebruik doet de resistentie bij bacteriën toenemen. Soms is het beter om uit te zieken.’ Hij hoopt dat de pandemie een kentering zal teweeg­brengen en dat mensen voortaan de tijd nemen, in plaats van zo snel mogelijk weer naar kantoor te ­hollen.

Van Gorp vindt ook dat scholen de pandemie moeten aangrijpen om hun werking te herzien. Uit de studie van het IMA blijkt dat ­minderjarigen minder ADHD-medicatie, zoals rilatine, gebruikten. ‘Hoe komt het dat vandaag zoveel kinderen die medicatie nodig ­hebben op school?’

Schoolpsycholoog Patrick Lancksweerdt ziet een verklaring in de verminderde lestijden en de rustige thuisomgeving tijdens schoolsluitingen en quarantaine. Om die gevolgen vast te houden, ziet hij heil in kleine aanpassingen op school. ‘We moeten met de ­leerling zelf op zoek naar alternatieven. Zij weten vaak wat kan ­werken. Ik herinner me een leerling die halfweg elke les twee ­minuten op de speelplaats mocht rondlopen. Rilatine zou het laatste redmiddel moeten zijn, geen ­gemakkelijk­heidsoplossing.’