2021 gaat de geschiedenisboeken in als wereldwijd vijfde warmste jaar ooit
Europa kende zijn warmste zomer ooit.  Foto: afp

2021 was wereldwijd het vijfde warmste jaar ooit. De afgelopen zeven jaren waren ‘met een duidelijke marge’ de zeven warmste jaren ooit. Dat blijkt maandag uit de jaarlijkse bevindingen van Copernicus, de ­Europese onderzoeksinstelling die het klimaat in de gaten houdt. Europa beleefde zelfs zijn warmste zomer ooit.

In 2021 was het 0,3 graden Celsius warmer dan in de referentieperiode van 1991 tot en met 2020. De temperatuur lag 1,1 tot 1,2 graden Celsius hoger dan het pre-industriële niveau van de periode van 1850 tot en met 1900. Het voorbije jaar was slechts een beetje warmer dan 2015 en 2018, samen vormen ze koelere jaren van de afgelopen zeven jaren.

Die laatste zeven jaren waren ‘met een duidelijke marge de warmste jaren ooit’, zo luidt het in het rapport van onderzoeksinstelling Copernicus. 21 van de 22 warmste jaren opgetekend door Copernicus in de voorbije 52 jaar, vonden plaats na 2000.

Nog nooit werden we zo hard met de neus op de feiten gedrukt waar klimaatopwarming toe leidt: overal ter wereld kregen ze te maken met extreem weer, van overstromingen in Europa, China en Zuid-Soedan, tot enorme bosbranden in Siberië en de Verenigde Staten. ‘Deze gebeurtenissen zijn een pijnlijke herinnering dat we onze manier van leven moeten aanpassen, doortastende stappen moeten zetten richting een duurzame gemeenschap en onze uitstoot moeten terugdringen’, aldus Copernicus-directeur Carlo Buentempo.

Meer methaan en CO2

Nog volgens het rapport bleven mondiale concentraties van koolstofdioxide en methaan aanzienlijk stijgen en bereikten ze alweer recordhoogtes in 2021. Koolstofdioxide, de belangrijkste factor voor de opwarming van de aarde, steeg tot 414,3 ppm (parts per million), ofwel vijftig procent meer dan in het pre-industriële tijdperk.

De stijging van methaan – dat ontsnapt uit een veelheid aan bronnen: van natuurlijke, zoals moerassen, tot menselijke activiteiten – is vooral terug te brengen tot een betere detectie, maar daarom niet minder verontrustend. Methaan is wat je een ‘superbroeikasgas’ kan noemen. In de eerste tien jaar nadat het is uitgestoten, houdt een methaan­molecule zo’n honderd keer meer warmte vast dan zijn bekendere broertje, CO2. Hoewel je in de atmosfeer ruwweg tweehonderd keer minder methaan dan CO2 aantreft, is het gas verantwoordelijk voor minstens een kwart van de gemiddelde temperatuurstijging. Daartegenover staat dat methaan al na een tiental jaar afbreekt, terwijl CO2 eeuwenlang in de atmosfeer kan blijven.

Op de laatste VN-klimaatconferentie in Glasgow beloofden meer dan honderd landen de uitstoot van methaan tegen 2030 met 30 procent te verminderen ten opzichte van 2020.

Warmste Europese zomer ooit

‘Wanneer we naar het wereldgemiddelde kijken, zien we dat de eerste vijf maanden van het jaar relatief lage temperaturen te zien gaven in vergelijking met de recente zeer warme jaren. Sinds juni behoren de maandtemperaturen wereldwijd echter steevast tot de vierde warmste ooit gemeten’, aldus het rapport. Voornamelijk in het noordoosten van Canada, in Noord-Afrika en in het Midden-Oosten werden de meeste bovengemiddelde temperaturen opgetekend.

Europa beleefde zijn warmste zomer ooit, na een warme maand maart en een ongewoon koude maand april. Het mediterrane gebied kende tijdens juli en augustus verschillende hittegolven die leidden tot bosbranden. Op Sicilië werd met een temperatuur van 48,8 graden Celsius een nieuw Europees record opgetekend.