Machtwacht | Help u zelve! Hoe het beleid capituleert voor de kracht van omikron
Premier Alexander De Croo.  Foto:  EPA-EFE

Een belangrijk deel van het risicobeheer en de kosten ervan werd deze week geprivatiseerd. In het licht van omikron moeten bedrijven en burgers nu zelf zien hoe ze de komende maand doorkomen.

Dat alle regeringsleiders bij de persconferentie na het Overlegcomité van donderdag iedereen een goede gezondheid in 2022 wensten, had iets surrealistisch. De boodschap van het comité was immers dat er komende weken waarschijnlijk honderdduizenden mensen besmet zullen worden met de omikron-variant, dat men niet kan inschatten hoeveel van hen er (ernstig) ziek zullen worden, maar dat men voorlopig niets extra onderneemt.

De besmettingsgolf indijken lijkt onbegonnen werk. Wat te doen tegen een variant die ondanks alle huidige beperkingen op het werk of daarbuiten, nu al het ene besmettingsrecord na het andere breekt, en dat tijdens een verlengde lesvrije periode? In veel Europese landen raast omikron, ongeacht de lokale mix van coronamaatregelen.

Gelaten experts

Het drijft experts tot gelatenheid. De optie om nu in lockdown te gaan en collectief de golf te laten voorbij rollen, wordt niet langer op tafel gelegd door de Gems – in schril contrast tot het vorige advies dat wel aanraadde om op tijd vol in de remmen te gaan. De experts geven zich gewonnen. ‘Omikron houden we niet tegen door harder in te grijpen’, gaf viroloog Steven Van Gucht toe in Het Nieuwsblad. ‘Het is zo besmettelijk dat het gewoon doorraast.’ En ook de experts kunnen amper inschatten hoe groot de schade wordt van die golf aan besmettingen.

Wie weet wordt slechts een relatief kleine groep echt ziek zoals in Denemarken. De modellen gaan er niet van uit, maar het is wel het best case scenario waar de politiek nu al haar geld op inzet. Volgens viroloog Marc Van Ranst geen berekende gok, maar simpelweg een gok, al hoopt ook hij dat we straks wakker worden in Denemarken. Zo ook Van Gucht, die na het Overlegcomité meldde dat de capaciteit op intensieve zorgen ook in de vijfde golf zou moeten volstaan. Hoewel daar geen enkele simulatie van bestaat. Ook dat is simpelweg een gok.

Keuze om te laten razen

Niet dat experts adviseerden om de golf lijdzaam te ondergaan. In het verplicht telewerk en het reduceren van de drukte op het openbaar vervoer valt volgens de Gems nog winst te boeken. Maar de politiek volgt niet. Voltijds telewerken heeft ook nadelen ‘voor het welzijn’, zo smoorde premier Alexander De Croo (Open VLD) de discussie. Over het openbaar vervoer werd na het Overlegcomité zelfs niets gezegd.

Samengevat kiest het beleid er voorlopig voor om de epidemie simpelweg te laten uitrazen binnen de huidige maatregelen, ook al houdt minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (Vooruit) moedig vol dat we ‘de lawine moeten vertragen’.

Maar zelfs het monitoren van die lawine wordt losgelaten. Zonder veel discussie werd het testbeleid deze week grotendeels opgegeven, in de hoop ten minste nog iedereen met symptomen een PCR-test te kunnen aanbieden. Met pakweg 40.000 besmettingen per dag – geen onrealistische schatting – en telkens pakweg vier contacten, zouden anders 160.000 hoogrisicocontacten op een test wachten, elke dag opnieuw. Ondoenbaar.

De bijbehorende quarantaines zouden meteen de facto een lockdown inhouden. Ook die werd daarom helemaal geschrapt voor wie al een boosterprik kreeg en versoepeld voor wie minstens de basisvaccinatie kreeg, hoe lang geleden en dus minder beschermend die ook mag zijn. Ook in het onderwijs wordt er minder snel tot quarantaine overgegaan. In alle gevallen wordt er gerekend op sneltesten als certificaat van veiligheid. De reden: zolang omikron de tanden niet laat zien, moeten winkels, scholen en bedrijven de kans krijgen om te draaien.

Is er wel een noodscenario?

Ook dat is een gok, waarbij er tijdens het Overlegcomité niets gezegd werd over het noodscenario wanneer die gok verkeerd uitdraait. Zal er nog voldoende volk zijn om het vuilnis op te halen, om les te geven, om met de bussen te rijden, de supermarkten te vullen of de energiecentrales draaiende te houden? Staat het leger klaar om, zoals in het Verenigd Koninkrijk, bij te springen waar nodig? Als daar al plannen rond bestaan, dan wordt daar vandaag ‘niet veel rond gedaan’, verklaarde de woordvoerster van het Nationaal Crisiscentrum nogal nuchter aan Het Laatste Nieuws.

Blijkbaar was er een noodkreet nodig van Margot Cloet van Zorgnet-Icuro over mogelijke personeelstekorten in de zorg vooraleer ze donderdag telefoon kreeg vanuit de federale regering om daarover samen te zitten. Het geeft allemaal niet de indruk van een solide voorbereiding. Waar de vroegere lockdowns werkten met een lijst van essentiële sectoren, zijn er nu geen prioriteiten. Het is simpelweg afwachten welke bedrijven en sectoren het straks redden en welke niet.

Ieder zijn lockdown

Dat geldt ook op individueel niveau. De kans dat u straks iemand tegen het lijf loopt die besmet is, of dat u zelf – onwetend – besmet rondloopt, zal nog nooit zo groot geweest zijn. Wie medisch zwakker is, krijgt daarom de raad om een FFP2-masker te dragen. De rest moet vooral afstand houden en de contacten beperken. Iedereen bepaalt zelf hoe hard hij of zij die raad volgt en of je dat doet met een boosterprik in de arm of niet. Ook daar is nog een flinke weg af te leggen, zeker in Brussel.

Al die beslissingen samen impliceren dat het risicobeheer de komende tijd vooral naar de burgers en ondernemingen geduwd/geprivatiseerd wordt, met in geval van zelftests en FFP2-maskers vaak ook de factuur daarvan. Die kan voor een middelgroot gezin algauw tot honderd euro of meer oplopen per maand. Zelfs de Franstalige socialisten lieten zich daarover niet horen – alle partijvoorzitters blonken trouwens uit in stilte over de te volgen koers. Iedereen wacht nu kop in kas af hoe erg het wordt. Valt het mee, dan kan de besmettelijke maar mildere omikron-variant het begin van het einde van de epidemie inhouden, zoals Van Ranst al opperde. Valt het tegen, dan zal de ultieme collectieve verdedigingsmuur, namelijk verplichte vaccinatie, hoger op de agenda komen dan de zo vaak aangekondigde coronabarometer.

Wat staat de politiek in 2022 te wachten? Beluister de podcast

CO-meter in het rood

Terwijl de regeringsleiders donderdag hun beste wensen overbrachten, sloeg de CO-meter in de zaal in het rood. Dat leidde tot ongerustheid maar niet tot het ontruimen van de zaal. Elke journalist kon natuurlijk zelf opstappen, maar weinigen, onder wie ikzelf, deden dat. Dat tafereel bood een mooie metafoor voor het coronabeleid op dit moment. We weten dat het onaangenaam is en nog onaangenamer wordt, maar we zien wel.



U wil onze betalende artikels lezen maar nog geen abonnement nemen? Meld u aan en proef gratis van  plus-artikels.

Lees gratis ›

Geen betaalgegevens nodig