AS Roma is ambitieus, Mourinho niet meer
Tammy Abraham scoorde twee doelpunten tegen Atalanta.  Foto:  EPA-EFE

Roma heeft na 19 maanden nog eens een club uit de top vijf van de Serie A geklopt. Toch blijft de vraag wat de ambitieuze club onder coach José Mourinho kan bereiken.

Atalanta-Roma kondigde zich aan als een clash van stijlen. Onder de aanvallend ingestelde Gian Piero Gasperini is Atalanta erg productief, met dit seizoen al 38 doelpunten. In het kalenderjaar 2021 scoorde het zelfs al 100 keer, een stevige mijlpaal in de Serie A. Alleen Inter rondde die kaap recent ook, als eerste Italiaanse team sinds 1950.

Mourinho, daarentegen, is notoir defensief ingesteld, al incasseerde Roma in achttien competitiewedstrijden toch al twintig doelpunten.

Mentale stap

Die aangekondigde clash kwam er ook. Aanvaller Tammy Abraham werd al in de eerste minuut diep gestuurd, hield vijf Atalanta-spelers af en zag de bal over de doelman in doel caprioleren. Roma plooide na het openingsdoelpunt van Tammy Abraham volledig terug, had amper 29 procent balbezit, maar scoorde op de counter via Zaniolo, Smalling en opnieuw Abraham: 1–4.

Voor de Roma-fans was er veel om zich aan op te trekken: Zaniolo maakte zijn eerste competitiedoelpunt sinds zijn kruisbandblessure, Abraham scoorde voor het eerst tweemaal in de Serie A, Veretout was alweer alomtegenwoordig en het team was voorbeeldig gedisciplineerd. Voor het eerst in negentien maanden won Roma van een team uit de top vijf: dat is een mentale stap voor een club die geen prijs meer pakte sinds de Coppa Italia in 2008, al drie seizoenen uit de top drie valt, en vorig seizoen achtste werd.

Die opsteker was welkom. Na een 9 op 9 in het seizoensbegin stond Roma even eerste. Tegen Sassuolo mocht Mourinho in september juichen in zijn duizendste wedstrijd als hoofdcoach in het profvoetbal. Maar sindsdien verloor Roma zeven keer, tegen toppers als Inter, Milan, Juventus en Lazio, maar ook tegen Verona, Venezia en Bologna.

In de Conference League won Roma zijn poule, maar op 21 oktober verloor het met 6–1 bij het bescheiden Noorse Bodø/Glimt, drie dagen nadat het met 1–0 had verloren bij Juventus. Na beide wedstrijden gooide Mourinho enkele spelers onder de bus. Dat is op zich geen verrassing, Mourinho doet het wel vaker, maar zelden gebeurt het zo snel.

Patroon

In zijn hoogdagen werkte Mourinho in periodes van soms twee, maar meestal drie seizoenen: eerst zaaien, dan oogsten, en uiteindelijk geen vruchtbare grond meer vinden, en in onenigheid vertrekken. In zijn nadagen – Mourinho’s laatste prijzen dateren van 2017 met Manchester United – worden die periodes korter. Bij Tottenham kon hij de veelbelovende start niet doortrekken en was het na anderhalf seizoen al over. Bij Roma, sowieso geen rustige club, gaat het nog sneller. Maar net als bij Tottenham is er voorlopig nauwelijks hoop op oogsten.

Het patroon is bekend: fans van de tegenpartij provoceren, ruziemaken met journalisten, klagen over de scheidsrechter en de VAR, klagen over blessures en de kwaliteit van de selectie, ondanks 100 miljoen euro inkomende transfers. Het is Mourinho’s manier om duidelijk te maken dat het zeker niet zijn fout is dat Roma niet beter doet dan vorig seizoen. Maar hij komt er toch vooral uit als een coach wiens voetbalfilosofie niet doorontwikkeld is en die nauwelijks nog aansluiting vindt bij het dominante moderne paradigma van pressing. Bouwen voor de lange termijn, wat bij Roma de bedoeling is, was overigens nooit zijn sterkte.