Nederland gaat vanaf zondag opnieuw in lockdown, en dat met zeer strenge maatregelen. Premier Mark Rutte was glashelder: ‘Het is verschrikkelijk voor het hele land. Maar het is noodzakelijk.’

Alle winkels en de horeca weer dicht, maximum twee bezoekers binnen- en buitenshuis - met een kleine uitzondering van vier personen voor de feestdagen - en alle scholen en sporthallen dicht. (Bekijk hier alle maatregelen) Nederland kondigde zaterdagavond tijdens een nationale persconferentie bijzonder ingrijpende maatregelen aan voor haar bevolking, die van zondag tot 14 januari zullen gelden, tenzij de virologische situatie sterk verbetert binnen die periode.

Premier Mark Rutte viel met de deur in huis: ‘Wij staan hier met een somber gemoed, en ik denk dat veel mensen dat ook zo zullen voelen. Een ingelaste persconferentie, vier dagen na de vorige, dat belooft niet veel goeds. In een zin samengevat: Nederland gaat vanaf morgen nog een keer in lockdown, nog een keer op slot. Dat is onvermijdelijk vanwege de golf die met de omikronvariant op ons afkomt.’

‘De afgelopen twee jaar hebben we gezien dat verschillende varianten golven van infecties veroorzaakten in het land’, zei infectioloog Jaap Van Dissel (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu). ‘We realiseren ons dat de bezetting van de ziekenhuizen heel erg hoog is en dat de druk op de huisartsen erg hoog is. We zijn er nog niet. We realiseren ons dat we over de piek van de deltavariant heen zijn, maar we maken ons zorgen over de zeer snelle verspreiding van de omikronvariant.’

‘Flinke tegenvaller’

De groep van Nederlandse experts die intensief rond het coronavirus werken in functie van eventuele maatregelen, het zogenaamde Outbreak Management Team (OMT), maakt zich vooral zorgen over de onvoorspelbaarheid van de omikronvariant. In het land zijn al meer dan 100 besmettingen met de variant vastgesteld en het werkelijke aantal besmettingen ligt allicht al veel hoger. ‘We weten niet hoe ziek je ervan wordt, en dat kan nog enige tijd duren voordat we data hebben. Dat ligt complex’, aldus Van Dissel. ‘We weten niet hoe de ziekenhuisbezetting zal zijn, maar in Engeland zien we wel een sterke toename van het aantal opnames.’

Het grootste struikelblok, vond het OMT, is de onzekerheid over de precieze werkzaamheid van de vaccins. ‘Wat we wél weten, is dat de variant zich kan onttrekken aan de afweer na een vaccinatie of infectie. Dat biedt minder bescherming. Omikron wijkt te veel af van het virus waarmee het vaccin indertijd is gemaakt. Het afweersysteem herkent het virus niet meer.’

‘Dat is een flinke tegenvaller, want dat zet ons terug. We weten ook dat de boostervaccinaties een opfrissing geven van het afweersysteem, waardoor de bescherming weer toeneemt. (...) Maar we maken ons te veel zorgen. En dus hebben we extra maatregelen geadviseerd, strenge maatregelen, helaas.’

‘Dit kan de eerste golf overstijgen’

Tot slot zijn ook de wetenschappelijke voorspellingsmodellen momenteel noch optimistisch noch uitsluitsel gevend. Zo is er volgens het OMT bitter weinig informatie over wat de impact van een besmetting met de omikronvariant op kwetsbare personen is. Worden ouderen zieker? Dan vullen de ziekenhuisbedden zich mogelijk opnieuw te snel.

De modellen die het OMT nu hanteert, steunen op aannames, zei Van Dissel. Maar die aannames zagen er allerminst rooskleurig uit. ‘We zien dat het aantal zieken dat we mogelijk zullen krijgen zo hoog is, dat het de eerste golf kan overstijgen.’

‘We waren van onze stoel geblazen'

Premier Mark Rutte zag de lockdown zelf alvast niet komen enkele dagen geleden. ‘Het is verschrikkelijk dat dit nodig is. We waren van onze stoel geblazen toen we voor het eerst hoorden over de grote zorgen van het OMT. Gisteren hebben ze gezegd dat het zeer zorgelijk lijkt. Als later blijkt dat onze zorgen terecht waren, ben je al te laat. Maar het is voor iedereen verschrikkelijk, voor het hele land, dat we al bijna twee jaar in de ellende zitten. We zijn niet de enigen, maar dat is natuurlijk geen troost.’

Op de vraag ‘zal de lockdown écht zeker tot 14 januari duren’, liet Van Dissel weten dat er dagelijks ‘intensief gemeten wordt wat de verspreidingssnelheid van de variant is, maar dat nu al te zien is dat die snelheid zeer hoog is’. ‘Als we vanuit de gegevens voldoende zien, kunnen we er meer over zeggen. Dat onderzoek neemt tijd in beslag. Het lijkt erop dat we een piek zullen bereiken van besmettingen tussen Kerst en Nieuwjaar.’ Rutte gaf echter snel nog een minuscule sprankel hoop aan het Nederlandse volk: ‘Desnoods komen we ’s nachts of met Kerst bij elkaar. Er wordt meteen ingegrepen zodra het niet meer nodig is.’

U wil onze betalende artikels lezen maar nog geen abonnement nemen? Meld u aan en proef gratis van  plus-artikels.

Lees gratis ›

Geen betaalgegevens nodig