De federale ministers Van der Straeten en Van Peteghem willen nog sneller gaan met de energietransitie, zeiden ze in het slotdebat van de Grote Shift.

In het afsluitende debat van de Grote Shift was de politiek aan de beurt. Niet de Vlaamse ministers Hilde Crevits (CD&V) of Zuhal ­Demir (N-VA), die lieten om persoonlijke redenen verstek gaan of waren nog fel in de weer met het 3M-dossier, wel de federale ministers Vincent Van Peteghem (CD&V) en Tinne Van der Straeten (Groen).

Naar hen als beleidsmakers werd in de vorige debatten ook het meest verwezen: voor beleid, voor investeringen, voor een ambitieuze wetgeving. De politici willen de handschoen opnemen. ‘Het is niet dat we nergens staan, maar we staan niet ver genoeg’, zei minister van Energie Van der Straeten. ‘We moeten meer doen en we moeten sneller gaan.’

Ook gewone mensen meekrijgen’

Minister van Financiën Van ­Peteghem was het daarmee eens, maar waarschuwde tegelijk dat de doelstelling haalbaar moet blijven voor de werkende middenklasse. ‘We moeten er ook over waken dat we gewone mensen meekrijgen. Niet iedereen kan vandaag een elektrische wagen en een warmtepomp betalen.’ Hij wil Europees afspreken om groene investeringen buiten de begroting te houden.

Met ‘haalbaar en betaalbaar’, de slogan van de afwezige minister Demir, moet je bij Van der Straeten niet afkomen. ‘Haalbaar en betaalbaar is deze zomer weggespoeld bij de overstromingen in Wallonië’, zegt ze. ‘De schade loopt daar in de miljarden. We hebben nu investeringen nodig. De investeringen van vandaag zijn de winsten van ­morgen.’

Die investeringen zijn nodig om snel te kunnen overschakelen op een energiesysteem dat volledig draait op hernieuwbare energie, maar Van der Straeten erkent dat er tijdelijk gascentrales nodig zullen zijn. ‘De voorbije twintig jaar is er niets gebeurd, wat maakt dat wij nu keuzes moeten maken voor een ­zekere energiebevoorrading. Wie ook op mijn stoel had gezeten in deze regering, had deze beslissing moeten nemen. Ik heb wel beslist om zo weinig mogelijk gascentrales te bouwen. Intussen ligt de klemtoon op meer hernieuwbare energie. Hoe meer hernieuwbare energie, hoe minder gas.’

Kernenergie

Nieuwe vormen van kernenergie worden in België nog onderzocht, onder meer in het Myrha-project van het SCK CEN, zegt Van der ­Straeten. ‘Maar dit onderzoek loopt lang. Ik wil resultaat. Kernenergie moet met oplossingen ­komen op domeinen waar die er nu niet zijn: afval, veiligheid, proli­feratie.’

Van Peteghem stelde zich ook vragen bij de vergunningen die Vlaanderen moet afleveren. ‘Er moet rechtszekerheid zijn. Bedrijven willen zeker zijn dat als er positieve adviezen zijn afgeleverd voor hun project, ze daar verder op ­kunnen werken. Ze willen niet afhangen van de willekeur van een of andere adviserende overheid. Ik wil niet de indruk krijgen dat het klimaatbeleid door onze staatsstructuur wordt tegengewerkt. Soms heb ik dat gevoel.’

Minister Van der Straeten pleitte ook voor Ventilus, de hoogspanningslijn in West-Vlaanderen die de stroom van de windparken op zee tot in het binnenland moet krijgen. ‘We gaan de voordelen van Ventilus groter maken dan ooit en de burgers laten delen in de wind op zee. Het is met daadkracht dat je draagvlak creëert’, zei Van der ­Straeten. ‘Ik ben geen minister ­geworden om zaken te blokkeren, maar om ze te realiseren.

Uiteindelijk vonden de ministers het niet zo fijn dat iedereen alleen maar naar de overheid kijkt. ‘Ontgoochelend’, vindt Van Peteghem dat. ‘De privésector, de industrie en de markt moeten ook optreden. Het kan niet alleen over ­publieke investeringen gaan.’

Bekijk hier de integrale video van het gesprek:

De Grote Shift is een ambitieuze opstap naar de klimaattop van Glasgow. Vijf debatten in vier universiteitssteden, met een panel van topfiguren en een uitdager gespecialiseerd in het thema van die avond. Dit wordt meer dan de zoveelste praatronde. Het is tijd voor oplossingen. Lees hier al onze artikels over De Grote Shift.