De banken en de verzekeraars zeggen dat ze de deur sluiten voor vervuilende bedrijven. Tegelijk roepen ze, net als de transportsector, de hulp van de overheid in. ‘Die moet een gelijk speelveld creëren en vervuilende financiering droogleggen.’

Tijdens het tweede, pittige debat van De Grote Shift werden banken en verzekeraars in de Brusselse AB het vuur aan de schenen gelegd. Maar de toplui van KBC, BNP Paribas Fortis en Ageas en de gouverneur van de Nationale Bank doorstonden de confrontatie met factchecker Frank Vanaerschot en de spontane interventies vanuit de zaal goed. Ze beloofden concrete maatregelen en deden ook suggesties om het klimaat te redden.

Pierre Wunsch, de gouverneur van de Nationale Bank, had het iets moeilijker om de zaal op zijn hand te krijgen. Hij gelooft vooral in de werking van het prijsmechanisme van de markt. ‘Name en shame is misschien leuk, maar uiteindelijk moet CO2 uitstoten zo duur worden dat het niet meer gebeurt. De prijs is vandaag te laag en het gaat te traag’, zei Wunsch, die erop wees dat dit zijn persoonlijke mening was.

Factchecker Vanaerschot klopte op de nagel van fossiele brandstoffen. Onaanvaardbaar dat de ­banken nog kredieten verschaffen voor de exploratie van nieuwe olie- en gasvelden, stelde hij. Uitgerekend gisteren kondigde KBC Groep aan per direct te stoppen met dergelijke financiering. BNP Paribas Fortis kon die belofte nog niet maken, duidelijk is dat het ­beleid deels in Parijs wordt bepaald. Sandra Wilikens, lid van het directiecomité, zei dat de bank inzet op transparantie.

Onteigenen in ­overstromingsgebied

Volgens Johan Thijs, de ceo van KBC, zijn de banken maar een deel van de oplossing. ‘De deur voor vervuilende bedrijven gaat dicht bij de banken, maar we zien dat die ­bedrijven zich vervolgens via hefboomfondsen financieren die een kans ruiken om wél vervuilende kredieten te verschaffen en daarvoor een flinke marge aan te rekenen.’ De overheid moet maken dat er een gelijk speelveld komt, zei Thijs.

Hans De Cuyper, de ceo van ­Ageas, meent dat ook verzekeraars hun rol spelen. ‘We verkopen niet alleen verzekeringen, we zijn ook een grote belegger. Al onze nieuwe beleggingen moeten de ESG-toets (duurzaamheidstoets, red.) doorstaan. Maar bestaande beleggingen in bijvoorbeeld fossiele brandstoffen dumpen doen we niet, want de historische beleggingen dekken nog de pensioenen van veel Belgen af.’

Verzekeraars als Ageas en KBC Verzekeringen delen ook in de klappen van de overstromingen. Thijs vond het onverantwoord dat mensen nog in overstromingsgebied blijven wonen. Hij pleitte ervoor om in sommige gebieden mensen te onteigenen. Hij zei dat KBC al een poosje geen verzekering meer aanbiedt aan wie in overstromingsgebied woont. Maar Wilikens van BNP Paribas Fortis vindt dat te drastisch. ‘Iedereen heeft recht op een verzekering.’

Factchecker Vanaerschot, die duidelijk de sympathie van de zaal had, wees herhaaldelijk op de rol van de centrale bankiers. Hij begrijpt niet dat die banken goedkoop geld toestopten zonder daar ecologische criteria aan te verbinden. Wunsch zei dat de centrale bank neutraal moet zijn en niet in de plaats moet treden van de politiek.

Een belangrijke bron van vervuiling is het verouderde Belgische huizenpark. Ook op dat vlak nam KBC-topman Thijs een duidelijk standpunt in. ‘De renovatie van een huis kost gemiddeld 45.000 euro. Veel landgenoten kunnen dat niet betalen. Daarom moet de overheid een deel van die kosten op zich nemen. Anders zal het niet gebeuren.’ Het leverde hem applaus op.

Heel even werd Thijs ook aangevallen toen hij zei dat het onmogelijk is dat marktpartijen aan mensen die niet kunnen terugbetalen kredieten zouden verstrekken. ‘Wees wat creatiever’, riep een toehoorder bars. Het leverde hem een reprimande op van de moderator die de vraagstelling overigens erg goed in de hand hield en zich niet met een kluitje in het riet liet sturen.

Bondgenootschap

Bij momenten had Vanaerschot toch gemengde gevoelens bij alle geuite mooie voornemens. Hij wees erop hoeveel tijd verloren was gegaan doordat de financiële sector lang onwillig was geweest. De uitspraak van Wilikens dat er nu een vertrekpunt is om meer groene investeringen te doen, was voor hem onvoldoende. Het is tijd voor urgente actie.

De banken en verzekeraars waren wel duidelijk in hun boodschap dat wie een vervuilend krediet wil, het deksel op de neus krijgt. En vooral: bedrijven die nu nog vervuilen en geen actieplan hebben om CO2-neutraal te worden, worden wandelen gestuurd. Ook bestaande klanten. De financiële sector zet wel volop op transitie in, met investeringen die ervoor zorgen dat activiteiten minder vervuilend worden. Thijs had nog één centrale boodschap: ‘We moeten een bondgenootschap vormen, we moeten dit samen doen. Iedereen beseft dat het anders moet.’