‘Klimaatuitdaging is het vraagstuk van de eeuw’
Traditioneel speecht een partijvoorzitter op het openingscollege van de richting Politicologie aan de UGent. Deze keer was het de beurt aan Paul Magnette. Foto: Fred Debrock

‘Als we niet reageren op de klimaatcrisis, belanden we in een beschavingscrisis’, waarschuwde PS-voorzitter Paul Magnette tijdens zijn speech aan de UGent. Even inzoomen op zijn vier meest opmerkelijke uitspraken.

‘De klimaatuitdaging is het vraagstuk van deze eeuw, zoals het vraagstuk van de democratie en de vrijheid de uitdaging van de 19de en het sociale vraagstuk de uitdaging van de 20ste eeuw was’, maakte PS-voorzitter Paul Magnette meteen duidelijk waarop de klemtoon zou liggen tijdens zijn openingscollege voor de studenten Politicologie aan de UGent. Tien jaar geleden was hij ook al te gast bij professor Carl Devos. Magnette borduurt daarmee verder op het congres rond ecosocialisme dat de partij afgelopen weekend nog hield. Dat ecosocialisme gaat al een paar jaar mee in de partij – de term werd gelanceerd in 2017 – maar voor Magnette is ze dé prioriteit. ‘Daaraan zal ik mij de komende tien tot vijftien jaar wijden.’

1. ‘Begin met gratis treinen voor jongeren en 65-plussers’

‘Ik heb vier kinderen, drie twintigers en een zoontje van acht. Ik wil niet dat ze binnen 30 jaar zeggen dat de wereld om zeep is. De jongeren die de straat opgaan hebben gelijk.’ Hij kijkt met wat teleurstelling terug op de stappen die tot nog toe internationaal gezet werden. ‘We hebben lang gedacht dat de klimaatverandering ons niet zou raken, maar het is wel degelijk hier en nu’, wees hij naar de overstromingen in Wallonië. De klimaatstrijd is voor hem een sociale strijd. ‘Achter deze ecologische kwestie gaat een sociale kwestie schuil. De rijkste 10 procent van de wereld is goed voor de helft van de uitstoot.’ Daarnaast worden de armsten harder getroffen door de gevolgen van de klimaatverandering. ‘Zij kunnen zich niet aanpassen en in een Tesla rijden of airconditioning installeren.’ Die crisis moet lokaal, nationaal en internationaal aangepakt worden. ‘In Charleroi geven we alle kinderen een gezonde maaltijd op school met producten van lokale landbouwers.’ Nationaal ziet Magnette heil in gratis openbaar vervoer. Stapsgewijs. ‘Laat ons beginnen met het gratis maken van de trein voor jongeren en 65-plussers. Dat kost 125 miljoen euro. In Luxemburg, dat een liberale premier heeft, is het openbaar vervoer gratis.’

2. ‘Je moet net bang zijn voor burgers die niet reageren’

Magnette is er ook ten volle van overtuigd dat een goede aanpak van de klimaatcrisis politiek opnieuw zinvol kan maken. ‘Waarom zijn Donald Trump en Boris Johnson zo succesvol? We take control, was hun belofte. We zitten midden in een klimaat- en sociale crisis, als we niet reageren, kunnen we in een beschavingscrisis belanden. We moeten meer ambitie tonen. Politici zijn vaak te bang van de reactie van de burgers. Maar politici zouden bang moeten zijn van de burgers die niet reageren.’ België moet hierin volgens hem pionieren. Hij geeft het voorbeeld van massale isolatie in gebouwen, en een versterking van het Openbaar Vervoer. Maar ook het immense wetenschappelijke kapitaal in ons land. ‘Wij waren pioniers in kernenergie, we kunnen dat ook zijn op het vlak van waterstof en de ontmanteling van kerncentrales.’ Al mogen voor hem de twee jongste kerncentrales wel tot 2030 openblijven als dat nodig is, maar niet langer.

3. ‘Geen tijd verspillen aan staatshervorming’

Het eeuwige verwijt dat België te complex is om doortastend op te treden wil hij niet horen. ‘Belgian bashing is in de mode, maar het is een vergissing te denken dat een staatshervorming een mirakeloplossing is.’ Hij wijst naar andere federale staten, zoals Duitsland, waar het ook niet altijd eenvoudig besturen is. ‘Frankrijk heeft relatief meer politiek verkozenen dan ons land.’ De coronacrisis heeft volgens hem bewezen dat coöperatief federalisme werkt en hij hoopt dat hetzelfde principe ook zal werken bij de hervorming van de arbeidsmarkt. Daarbij sluit hij asymmetrische oplossingen voor het noorden en het zuiden van het land niet uit. Op zijn eerdere voorstellen om te evolueren naar een federale staat en drie of vier gewesten kwam hij niet terug. ‘Een staatshervorming is voor mij geen doel op zich, maar een middel om de staat efficiënter te maken. Alles wat we zelf doen, doen we beter zeggen sommigen. Andere hebben heimwee naar het oude België. Dat is niet te verzoenen en daaraan wil ik dan ook de komende tien jaar geen tijd aan verspillen.’

4. ‘Echte staatshervorming gaat de politieke versnippering tegen’

Hét probleem is volgens hem de politieke versnippering. Hij kijkt met heimwee naar de periode waarin ons land nog nationale partijen kende. ‘België telt elf partijen, een wereldrecord dat we met Israël delen. De extremen Vlaams Belang en PTB/PVDA, waarmee nooit bestuurd zal worden, immobiliseren 30 procent van de zetels. De echte staatshervorming is de hervorming die de politieke versnippering tegengaat. Daarbij herhaalt hij zijn oude pleidooi voor een federale kieskring, waarbij bijvoorbeeld 15 van 150 verkozen kamerleden nationaal verkozen worden. ‘Dat zal partijen aanzetten om nationale lijsten te maken.’ De Senaat moet een assemblee van gelote burgers worden en moeten strenge cumulregels gelden en propaganda op sociale media van politieke partijen moet meer gecontroleerd en beknot worden.

Magnette gaf op het einde van zijn speech toe dat hij niet is ingegaan op vele discussies die vandaag in Vlaanderen woeden. ‘Ik ken de meest delicate kwesties. Ik lees de kranten, maar ons land verdient beter dan die dagelijkse debatjes en karikaturen.’

U wil onze betalende artikels lezen maar nog geen abonnement nemen? Meld u aan en proef gratis van  plus-artikels.

Lees gratis ›

Geen betaalgegevens nodig