De ‘ruit van Merkel’: hoe een handgebaar iconisch werd
Foto: REUTERS

De ‘Merkel-Raute’, het handgebaar van de Duitse bondskanselier Angela Merkel, is bijna zo beroemd als zijzelf. Het heeft een eigen Wikipedia-pagina, een emoticon en werd vereeuwigd als wassen beeld in het Londense Madame Tussauds.

Plaats uw handen op uw buik, druk uw vingers en duim tegen hun respectievelijke tegenhanger. U voert nu de ruit, of Raute, van Angela Merkel uit. Wellicht een van de meest herkenbare handgebaren van een wereldleider, ontstaan toen ze in 2002 als voorzitter van de Christen-Democratische Unie (CDU) in het tijdschrift Stern verscheen. Ze wist niet wat met haar handen te doen, vertelde de fotografe Claudia Kempf later in een interview. ‘Als ze haar handen langs haar lichaam liet hangen, zag ze er een beetje hulpeloos uit.’

De politica gaf zelf verschillende verklaringen voor het gebruik van het handgebaar. Die variëren van ‘een liefde voor symmetrie’ tot ‘een orthopedisch hulpmiddel om de rug recht te houden’.

Ook andere interpretaties doen de ronde, waarbij Merkels handen een ‘brug’ of een beschermend ‘dak’ voorstellen, dat problemen zou afwenden. Sommige complotdenkers beweren zowaar de driehoek van de illuminati te zien.

• De vrouw die Duitsland weer op de kaart zette

In goede handen

In ieder geval werd Merkels handgebaar een marketinginstrument voor haar partij.

Tijdens de Duitse nationale verkiezingscampagne in 2013 creëerde de CDU een verkiezingsposter van ongeveer 2400 vierkante meter, de grootste ooit in Duitsland. De poster was gemonteerd op de gevel van het centraal station van Berlijn. Het beeld bestond uit meer dan 2000 foto’s van Merkels aanhangers, met hun handen in dezelfde positie. Samen vormden ze als een mozaïek de ‘ruit van Merkel’.

De ‘ruit van Merkel’: hoe een handgebaar iconisch werd
In 2013 creëerde de CDU een verkiezingsposter van ongeveer 2400 vierkante meter Foto: AFP

De enige boodschap die bij de campagne stond was: ‘De toekomst van Duitsland ligt in goede handen.’ De journalist Philipp Wittrock van het tijdschrift Spiegel merkte op: ‘Met het megabillboard zijn Merkels handen een icoon van macht geworden. Waarom nog moeite doen voor politieke inhoud?’ Die Welt schreef dat haar handgebaar ‘zowel de rust als de kracht van de kanselier uitstraalt’.

Omdat de campagne zo succesvol was, dook de ‘ruit van Merkel’ weer op in de verkiezingscampagne van 2017.

Imitaties

Olaf Scholz, de sociaaldemocratische (SPD) kanselierskandidaat, gebruikte het gebaar onlangs in een fotoshoot voor het tijdschrift Sueddeutsche Zeitung. Daarmee wil hij zichzelf positioneren als de echte opvolger van Merkel.

De ruit werd ook geparodieerd door komieken of geïmiteerd door andere politici, zoals de voormalige Britse premier Gordon Brown tijdens de G8-top in 2008. Het was pas toen Merkel het gebaar zelf claimde in haar verkiezingscampagnes, dat het volgens Duitse media een symbool werd voor haar leiderschap.

Zestien jaar lang drukte Angela Merkel haar stempel op Duitsland, Europa en de wereld. Zondag gaan de Duitsers naar de stembus op een opvolger aan te wijzen. Duitsland­correspondent Corry Hancké en EU-correspondent Bart Beirlant wegen de nalatenschap van de machtigste vrouw ter wereld. Lees alle afleveringen hier.