Democraten halen opgelucht adem: Californisch gouverneur Gavin Newsom mag op post blijven
Gavin Newsom. Foto: AP

Gavin Newsom mag dan toch gouverneur blijven van de Amerikaanse staat Californië. Dat hebben kiezers beslist bij een referendum. De Democratische Partij kan opgelucht ademhalen.

Een meerderheid van de Californiërs blijft achter de Democratische gouverneur staan: 66 procent van de kiezers, ruim 5,4 miljoen inwoners heeft ‘nee’ geantwoord op de vraag of Newsom afgezet moet worden. Zo’n 33 procent van de kiezers in deze ‘recall election’, bijna 2,7 miljoen personen, wilde Newsom wel vervangen.

‘Ik ben nederig en dankbaar aan de miljoenen en miljoenen Californiërs die hun grondrecht om te stemmen hebben uitgeoefend’, zei de 53-jarige Newsom in zijn overwinningsspeech in Sacramento. ‘Economische rechtvaardigheid, sociale rechtvaardigheid, raciale rechtvaardigheid, klimaatrechtvaardigheid, onze waarden waar Californië zoveel vooruitgang heeft geboekt, stonden vanavond op het stemformulier’, aldus Newsom.

Recall election

Newsom, oud-burgemeester van San Francisco, werd in 2018 verkozen tot gouverneur van Californië met 62 procent van de stemmen. Zijn mandaat liep in theorie nog tot in januari 2023, maar er waren genoeg handtekeningen verzameld om een referendum te organiseren dat over zijn verdere lot zou beslissen.

In de Californische grondwet staat immers dat ontevreden kiezers een ‘recall election’ (herroepingsstemming) kunnen organiseren om hun gouverneur te vervangen. Ze hebben daarvoor de handtekeningen nodig van minstens twaalf procent van het aantal kiezers bij de laatste verkiezingen. In dit geval kwam dat overeen met ongeveer 1,5 miljoen handtekeningen.

Die drempel werd gemakkelijk gehaald, door een combinatie van vaak ultraconservatieve Republikeinen en andere burgers die ontgoocheld waren in de strenge beperkingen die Newsom uitvaardigde om de verspreiding van het coronavirus tegen te gaan.

Twee vragen

De Californiërs kregen dinsdag twee vragen voorgeschoteld. De eerste peilde naar hun mening of Newsom moet aftreden als gouverneur. Had meer dan vijftig procent van de kiezers daar ‘ja’ geantwoord, dan was ook de uitslag van de tweede vraag relevant, want die peilde naar wie Newsom dan moest vervangen.

Van de 46 – vooral Republikeinse – kandidaten was Larry Elder, een ultraconservatieve radioster, uitgesproken favoriet. President Joe Biden, in Californië om Newsom te steunen, noemde hem ‘een kloon van Donald Trump’. ‘De ogen van de natie zijn gericht op Californië en de beslissing die jullie op het punt staan te nemen’, zei president Biden nog voorafgaand aan de verkiezing. ‘Die zal een enorme impact hebben op Californië en zal zich laten voelen in het hele land. En, dit is geen grap, in de hele wereld.’

Niet alleen de winst voor Newsom, maar ook de hoge opkomst is een opluchting voor de Democraten, die zich al voorbereiden op een harde strijd in 2022 over de controle van het Congres. Een verlies in één van de belangrijkste staten, zou dan ook een zware domper zijn geweest.