President Joe Biden komt terug op zijn verkiezingsbelofte dat hij een vaccinatie tegen covid-19 niet zou verplichten. Bij federale ambtenaren is er een formele verplichting, en voor zo’n 100 miljoen anderen wordt vaccinatie in de praktijk ook opgelegd.

Biden wil de vaccinatiegraad opkrikken en neemt daarvoor verregaande maatregelen. Via een presidentieel decreet wil Biden een verplichte inenting invoeren voor de vier miljoen federale ambtenaren.

Ook iedereen die via een firma in onderaanneming voor de federale staat werkt, moet zich laten vaccineren. Een test is geen uitwijkmogelijkheid meer. Daarmee komt Biden terug op zijn verkiezingsbelofte om alleen de wortel te gebruiken, niet de stok.

Ook zullen private bedrijven met meer dan honderd werknemers ofwel de vaccinatie moeten verplichten, ofwel in wekelijkse tests moeten voorzien. Bedrijven die dat niet doen, riskeren monsterboetes. Ze moeten werknemers ook een vrije dag geven om zich te laten vaccineren en ziekteverlof toestaan wanneer die bijwerkingen van het vaccin ervaren. Volgens het Witte Huis vallen liefst 80 miljoen Amerikanen of twee derde van alle werknemers in het land onder deze regel.

Geen vaccinatie als gezondheidsmedewerker, geen Medicare

In de zorg komt er een vaccinatieverplichting voor de meer dan 17 miljoen gezondheidswerkers die in instellingen werken die actief zijn via de Amerikaanse gezondheidsstelsels Medicare en Medicaid. Ongevaccineerden zullen ook geen beroep meer kunnen doen op die stelsels. Het Witte Huis gaat ook inzetten op meer maskers en gratis tests.

Amerikaans defensiepersoneel moest zich al verplicht laten vaccineren tegen het coronavirus. Sommige lokale Amerikaanse overheden hebben ook al verplichte vaccinaties ingevoerd voor docenten. Verschillende bedrijven waaronder supermarktketen Walmart en fastfoodketen McDonald’s maakten het ook al verplicht voor medewerkers om zich in te laten enten tegen het virus.

Mondmaskers in scholen

Oningeënte ambtenaren zullen ongeveer 75 dagen de tijd hebben om volledig te worden gevaccineerd. Wie dat niet doet, zal een standaard disciplinaire procedure ondergaan. Jen Psaki, Bidens woordvoerder, meldde dat er vrijstellingen zullen zijn voor mensen met een handicap of mensen die om religieuze redenen weigeren.

De Amerikaanse president onderzoekt daarnaast de verboden die sommige staten invoerden op het verplichten van mondmaskers in scholen en maakt geld vrij om scholen te compenseren als hun staten subsidies verminderen omdat ze coronamaatregelen hanteren. ‘Over pesten op school gesproken’, aldus Biden. ‘Maar als deze gouverneurs ons niet willen helpen de pandemie te verslaan, zal ik mijn macht als president gebruiken om ze uit de weg te halen.’

‘Pandemie van de ongevaccineerden’

‘De vaccins zijn hét middel om de strijd tegen het virus te doen winnen’, beargumenteerde Biden zijn plan in een speech donderdagavond (lokale tijd). ‘Dat 80 miljoen mensen nog steeds niet gevaccineerd zijn, is frustrerend. Dit is de pandemie van de ongevaccineerden.’

De 25 procent van de Amerikanen die in aanmerking komen maar zich niet laten vaccineren, ‘kunnen veel schade toebrengen, en dat doen ze ook’. ‘Zij zijn het die onze ziekenhuizen overspoelen en onze gezondheidszorg in gevaar brengen. Dit kunnen we niet langer laten gebeuren. We hebben lang genoeg gewacht. Het is tijd voor verplichtingen.’

‘We zijn geduldig geweest, maar ons geduld raakt op, jullie weigering treft ons allen. Dus doe alstublieft het juiste, maar neem het niet van mij aan. Luister naar de stemmen van ongevaccineerde Amerikanen die in ziekenhuisbedden liggen, hun laatste adem nemen en zeggen: “Was ik maar gevaccineerd.” Het is een tragedie. Laat het alsjeblieft niet de jouwe worden.’

Achter ­Bidens versnelling schuilt een economische logica. Hij wil niet dat een blijvende coronarecessie, met uitvallend personeel en aarzelende klanten, de concurrentiepositie van de VS ten opzichte van Europa en China ondergraaft. Deze week eiste het virus bijna 1.500 Amerikaanse levens per dag, tegenover 500 in de EU en nul in China.