Vaccinatiecentra krijgen vaker te maken met ‘verzoekjes’ van antivaxers
Themabeeld vaccinatiecentrum, de personen op de foto staan los van het onderwerp van het artikel. Foto: Jan Van der Perre

‘Spuit maar in mijn trui’, kregen ze al te horen in het vaccinatiecentrum in Overijse. In Antwerpen zou zelfs tot 200 euro zijn geboden om de spuit in de vuilnisbak te legen. Namen ingeven in Vaccinnet, zoals in Brussel gebeurde, is niet de enige manier waarop antivaxers een vaccinatiebewijs proberen te bekomen.

‘In ons vaccinatiecentrum in Antwerpen is zo’n verzoek om niet echt te vaccineren af en toe voorgevallen, ja’, zegt spoedarts Jan Stroobants, die het vaccinatiecentrum leidt. ‘Mensen die zoiets vragen, of er zelfs geld voor bieden. We hebben al aanbiedingen gekregen tot 200 euro. Maar onze mensen – allemaal geschoold medisch personeel – gaan daar niet op in. Er was zelfs eens een vrouw die door de vaccinatiestraat liep om een ticket te stelen dat dan na de vaccinatie ingescand moest worden. Ook dat konden we gelukkig tegenhouden.’

‘Spuit het in mijn trui’

Ook in het centrum in Overijse vroeg iemand al om het vaccin ‘in de trui’ te spuiten, zegt dokter Dirk Devroey. Gent en Veurne zeggen nog nooit zoiets gehoord te hebben.

‘Bij ons in Brussel hoor ik ook af en toe van die verhalen, maar ik heb zelf geen bevestigde cases’, zegt Inge Neven, hoofd van de Brusselse gezondheidsinspectie. ‘Wel is er net dit weekend iemand betrapt die in Vaccinnet namen doorgaf van kennissen die niet gevaccineerd waren.’

Dat zoiets gebeurt, is overigens niet de eerste keer: voor de zomer werden in Pepinster twee mensen gearresteerd die voor zo’n 200 euro namen in datzelfde systeem konden zetten.

‘Antivaxers worden zo ook opgelicht’, zegt viroloog Marc Van Ranst. ‘Dat heb ik in besloten groepen op Telegram zelf meegemaakt. Oplichters zeggen daar iemand te kennen in een centrum die voor 75 euro je naam kan toevoegen aan een lijst. Maar als je betaalt, sta je natuurlijk op geen enkele lijst.’

Hoe veilig is het systeem? Er zijn wel degelijk veiligheidsmechanismen ingebouwd, maar op het einde van de rit wordt toch vaak vertrouwd op de ethiek van de vaccinators.

Vaccinatiecentra krijgen vaker te maken met ‘verzoekjes’ van antivaxers
Professor huisartsengeneeskunde Dirk Devroey. Foto: BART DEWAELE

‘Die mensen zijn daarvoor opgeleid’, zegt dokter Devroey. ‘Aan het begin van de campagne werden we voor enorm veel zaken gewaarschuwd. Diefstal van lege flacons, diefstal van volle flacons, vaccinators die mensen ontraden om ingeënt te worden … Daarom hebben we een strenge screening gedaan van onze medewerkers. Wie aangaf zelf niet gevaccineerd te willen worden, hebben we ondervraagd. Bepaalde profielen hebben we geweerd, net omdat we zulke problemen voorzagen.’

Buurman hoort het wel

In Overijse wordt een vaccinator willekeurig met een administratief medewerker samengesteld. ‘Die hokjes zijn geen afgesloten kamers. Als je daar zoiets wil regelen, zal je buurman dat kunnen horen’, klinkt een getuigenis uit Veurne. Speelt een vaccinator toch vals, dan riskeert die persoon bij een eerste overtreding zes maanden cel voor valsheid in geschrifte.

Wie een vaccinatiebewijs wil, zal het trucje in de meeste gevallen twee keer moeten flikken. Van het Janssen-vaccin is slechts één spuitje nodig, maar voor alle andere vaccins zijn er voor volledige bescherming – en het bijbehorende certificaat – twee nodig. ‘De kans dat je dat twee keer zou kunnen vragen én bekomen is al helemaal nihil’, zegt Van Ranst.

De Gemeenschappelijke Gemeenschapscommissie (GGC), de instantie die de Brusselse vaccinatiecampagne coördineert, zet in een persbericht op scherp waarom dat frauderen met vaccins zo gevaarlijk is.

‘Hoewel het om een beperkt aantal mensen gaat die frauduleus zijn ingegeven, is het een daad die levens kan kosten. De valse verklaringen kunnen leiden tot onjuiste diagnoses, fouten op het vlak van quarantainemaatregelen en isolatie en de besmetting van kwetsbare personen. Op grotere schaal zou de analyse van de epidemiologische situatie zelfs vertekend kunnen raken.’

‘Kleine sloeber Ingeborg’

Tv-persoonlijkheid Ingeborg had eerder openlijk toegegeven op radiozender MNM dat ze had geprobeerd om een coronapaspoort te krijgen zonder prik. Ze vertelde hoe ze in het vaccinatiecentrum gevraagd had om ‘het spuitje in de vuilnisbak te spuiten’. De vaccinator had daarop geantwoord: ‘Nee, dat gaat niet.’

‘Jij bent een kleine sloeber’, zei Peter Van de Veire tegen Ingeborg. Na de uitzending barstte een storm van kritiek los. ‘Zijn ze nu aan het lachen met levensgevaarlijke bullshit?’

Vaccinatiecentra krijgen vaker te maken met ‘verzoekjes’ van antivaxers
Spoedarts Jan Stroobants leidt het Antwerpse vaccinatiecentrum. Foto: Belga

Daar is spoedarts Jan Stroobants het helemaal mee eens. ‘Als bekende mensen er op de radio over komen vertellen alsof het een fait divers is, dan is dat moreel gezien heel bedenkelijk’, zegt hij.

‘Het lijkt een spelletje, maar het is wel degelijk een belangrijk gezondheidsprobleem, ook voor de rest van de maatschappij. Stel dat je met je certificaat op een evenement andere mensen besmet … Ik denk niet dat de meeste mensen die dat in de centra vragen er zo over nadenken. Het is een puur egoïstische reflex. Eigenlijk toont het de oppervlakkigheid van die mensen.’