camera closecorrect Verwijs ds2 facebook nextprevshare twitter video

Klimaat

EU-rechter zet omstreden energieverdrag op de helling

Grote uitstoters gebruiken het Energiehandvestverdrag om compensatie te krijgen voor het klimaatbeleid van EU-lidstaten. Een arrest zet die claims nu op los zand.

zaterdag 4 september 2021 om 3.25 uur

De Duitse energiereus RWE opende in 2015 nog een steenkoolcentrale in Groningen. Voor RWE is de Nederlandse kolenexit een streep door de rekening. Kees van de Veen

Als ‘een zwaard van Damocles’ dat boven de transitie van fossiele naar groene energie hangt. Voor ngo’s en klimaatactivisten is het Energiehandvestverdrag (Energy Charter Treaty) al jaren een doorn in het oog. Dat verdrag werd 25 jaar geleden boven de doopvont gehouden om buitenlandse investeringen op het vlak van energie te beschermen. Maar vandaag is het ook een instrument geworden voor bedrijven die teren op fossiele brandstoffen, om schadevergoedingen te eisen als een land maatregelen neemt om de economie te vergroenen.

Dat ondervond de Nederlandse staat nog begin dit jaar. Van de Duitse energiereus RWE kreeg hij een schadeclaim van 1,4 miljard euro in de bus, omdat Den Haag de Nederlandse steenkoolcentrales wil sluiten tegen 2030. Voor RWE, dat in 2015 nog een steenkoolcentrale in Groningen had geopend, is die kolenexit een streep door de rekening, waarvoor het een compensatie wil (DS 5 februari).

Met dergelijke schadeclaims wordt de broodnodige transitie naar groene energie ‘gegijzeld’, zeggen ngo’s. Terwijl bedrijven als RWE goed wisten dat de investeringen in fossiele brandstoffen niet duurzaam zouden blijken, proberen ze op basis van het Energiehandvestverdrag hun stranded assets (waardeloos geworden activa) te verhalen op de belastingbetaler, zei Werner Trio, directeur van Climate Action Network Europe, in deze krant.

In lijn met Parijs

Maar een nieuw arrest van het Hof van Justitie van de Europese Unie, donderdag, werpt een schaduw over de toekomst van het verdrag. Volgens het Hof, dat in Luxemburg zetelt, kan het Energiehandvestverdrag niet worden gebruikt in rechtszaken tussen landen en bedrijven binnen de EU, omdat het verdrag de autonomie van de rechtspraak hier ondermijnt. Daarmee komt de basis voor de miljardenclaims tegen EU-lidstaten op los zand te staan.

Het arrest viel in een dispuut tussen het Russische Komstroy en Moldavië, en heeft nog geen directe gevolgen, zegt Marc Maes van 11.11.11. ‘Maar het toont wel hoe het Hof denkt. En op vraag van onder meer België zal het, wellicht volgend jaar, wel een bindend antwoord formuleren.’

De EU probeert al langer het verdrag te hervormen om het recht op reguleren weer in eigen handen te kunnen nemen en dat meer in lijn te brengen met onder meer het klimaatakkoord van Parijs. Maar de onderhandelingen, die ook deze zomer plaatsvonden, trappelen ter plaatse, omdat er unanimiteit tussen de 53 ondertekende landen (waaronder België) is vereist. 11.11.11 en 401 andere middenveldorganisaties roepen de EU en de lidstaten daarom op om uit het verdrag te stappen. ‘Om dat ordentelijk te doen, en tijdig nieuwe regels te maken, hebben we geen tijd meer te verliezen’, aldus Maes.

Niet te missen


LEES OOK

De podcasts van De Standaard

Niet te missen