‘De EU zal moeten praten met de taliban’
Josep Borrell. Foto: REUTERS

De EU kan niet anders dan praten met de taliban in Afghanistan om een humanitaire en migratiecrisis te vermijden, zegt Josep Borrell. ‘Dat betekent niet dat we hen erkennen.’

‘De nieuwe politieke situatie in Afghanistan mag niet leiden tot grote migratie richting Europa. Daarom zullen we de buur- en transitlanden helpen.’ Dat zei Josep Borrell, de Hoge Vertegenwoordiger van de EU voor het buitenlands beleid, na een digitale vergadering met de 27 ministers van Buitenlandse Zaken. Het gaat vooral om Pakistan, Iran en Turkije die als eerste te maken zullen krijgen met de te verwachten komst van vluchtelingen en migranten.

De Franse president Emmanuel Macron kondigde al een ‘Frans-Duits initiatief’ aan om samenwerkingsakkoorden met die landen te sluiten. ‘We moeten anticiperen en onszelf beschermen tegen grote illegale migratiestromen’, zei Macron maandagavond al. Om volgend jaar herverkozen te worden, zal hij moeten afrekenen met zijn extreemrechtse opponente Marine Le Pen. Daarom is hij als de dood voor een nieuwe migratiecrisis.

Die overwegingen spelen ook mee in het hoofd van Armin Laschet, de kanselierskandidaat van de CDU die Alternative für Deutschland (AfD) geen cadeau wil doen voor de Duitse verkiezingen op 26 september. ‘We mogen de fouten van de Syrische burgeroorlog niet opnieuw begaan: 2015 zal niet herhaald worden’, zei hij.

Humanitaire hulp

Ook kanselier Angela Merkel benadrukte dinsdag in Berlijn dat de opvang van vluchtelingen in de eerste plaats in de regio moet gebeuren. ‘In tweede instantie kunnen we nadenken over de vraag of kwetsbare mensen op een gecontroleerde manier naar de EU moeten komen.’

Borrell erkende ook dat de EU niet anders zal kunnen dan in contact treden met de taliban, wat volgens hem niet wil zeggen dat dit neerkomt op een erkenning van het regime. Het is gewoon onvermijdelijk omwille van de evacuatie van de Afghaanse medewerkers die in Kaboel voor de EU werkten en hun familieleden. Maar dat is ook nodig om een humanitaire crisis in Afghanistan te helpen voorkomen die zou kunnen leiden tot meer migratie. De humanitaire hulp aan Afghanistan zal daarom worden voortgezet.

Dat laatste is niet het geval voor de ontwikkelingshulp. Die ligt nu stil en zal volgens Borrell alleen hervat kunnen worden als de taliban een reeks voorwaarden respecteren. ‘Het gaat om respect voor de mensenrechten en voor de resoluties van de VN-Veiligheidsraad. We kunnen niet anders dan de taliban benaderen, maar we blijven waakzaam voor het respect van de internationale verplichtingen en vooral de rechten van vrouwen en meisjes.’

Lessen trekken uit fouten

Later zal er ook gepraat moeten over de fouten die gemaakt zijn in Afghanistan door het Westen, de lessen die daaruit moeten worden getrokken én de geopolitieke gevolgen. ‘Dit is de belangrijkste geopolitieke gebeurtenis sinds de Russische invasie van de Krim in 2014.’ De militaire strijd tegen Al-Qaeda werd gewonnen, maar de constructie van een moderne staat niet – ondanks de vele inspanningen en het vele geld dat erin gepompt werd. De vraag wordt onvermijdelijk of dit soort missies nog zin heeft als die niet gesteund worden in het land zelf, aldus de Spanjaard.