TIJDLIJN Oorlog in Afghanistan

Van internationale aanwezigheid tot de val van Kaboel

dinsdag 31 augustus 2021

 Belga Images

 

1989 - 2001 : de aanloop

  • De Sovjet-Unie, met hervormer Mikhail Gorbatsjov aan het hoofd, trekt na tien jaar haar 100.000 soldaten terug uit Afghanistan die er het communistische regime hadden ondersteund. De moedjahedien – de verzamelnaam voor de gewapende verzetsstrijders – hebben al die jaren gevochten tegen de Sovjet-bezetting. Hun bekendste leider is Ahmad Shah Massoed.

  • De moedjahedien, die al die jaren op de steun van de Amerikaanse CIA konden rekenen, nemen Kaboel in en maken van Afghanistan een islamitische staat. De onderlinge gevechten tussen de krijgsheren en hun milities krijgen het karakter van een burgeroorlog.

  • De taliban, een nieuwe islamitische beweging, komen aan de macht. Veel Afghanen, die willen dat de chaos en de gevaren van de burgeroorlog stoppen, steunen hen. Zij brengen orde en rechtszekerheid, gebaseerd op een strenge islamistische leer. Vrouwen moeten onder een boerka verdwijnen, mannen moeten hun baarden laten staan. Het naleven van de strenge islamistische wetten wordt afgedwongen met publieke executies en amputaties. Onder leiding van Massoed blijven verzetsgroepen in het noorden van het land tegen de taliban vechten.

  • Nadat de internationale terreurorganisatie Al-Qaeda twee aanslagen op Amerikaanse ambassades in Afrika heeft uitgevoerd, eist de Amerikaanse president Bill Clinton dat de taliban Osama bin Laden, die naar Afghanistan was gevlucht, uitleveren.

  • Massoed, de leider van de Noordelijke Alliantie genoemd, wordt vermoord.

2001: de vergelding voor 9/11

  • Islamistische terroristen kapen vier vliegtuigen en crashen ermee in het World Trade Center en het Pentagon. Eén vliegtuig stort neer in Pennsylvania, nadat de passagiers met de kapers hebben gevochten. Die dag alleen vallen bijna 3.000 doden. Volgens de Amerikanen is Osama bin Laden verantwoordelijk voor de aanslagen. President George Bush kondigt aan dat hij hard zal terugslaan.

  • Nadat de taliban hebben geweigerd Bin Laden uit te leveren, bombarderen Amerikaanse en Britse militairen doelwitten in Afghanistan. Zij veroveren snel terrein op de taliban.

  • De Noordelijke Alliantie neemt Kaboel in. De taliban vluchten naar het zuiden van het land, aan de grens met Pakistan. Hun regime is afgelopen. Osama bin Laden vlucht naar Pakistan.

  • Hamid Karzai, een politicus gesteund door de Amerikanen en de Verenigde Naties, wordt de leider van de interimregering. De VN-Veiligheidsraad stemt toe dat de Navo in Afghanistan de nieuwe Afghaanse veiligheidsdiensten opleidt en hen helpt om de instellingen weer op de bouwen. Ook het Belgische leger levert troepen voor die International Security Assistance Force (Isaf).

2003 - 2008 : plannen voor de wederopbouw

  • De Navo gaat met een mandaat van de VN-Veiligheidsraad naar Afghanistan om te werken aan de wederopbouw. Het is de eerste Navo-missie buiten Europa. Belgische militairen worden verantwoordelijk voor de veiligheid van de luchthaven in Kaboel.

  • De Amerikanen, die op dat moment 8.000 militairen in Afghanistan hebben, vallen Irak binnen. In mei zegt de Amerikaanse minister van Defensie, Donald Rumsfeld, dat de belangrijkste gevechtsoperaties in Afghanistan afgelopen zijn.

  • Belgische militairen vertrekken naar de noordelijke provincie Kunduz, waar ze samen met het Duitse leger in Provincial Reconstruction Teams (PRT) werken aan de wederopbouw van het land.

  • De dreiging van gewapende milities, waaronder de taliban, blijft bestaan. De Navo breidt haar opdracht uit naar het zuiden van het land. Veel gewapende krijgsheren hebben een thuishaven in Pakistan, waar zij kunnen rekenen op de steun van de Pakistaanse geheime dienst en het leger.

  • Belgische F-16 vertrekken naar Kandahar, in het zuiden van Afghanistan, om de grondtroepen van de Navo luchtsteun te geven.

  • In de noordelijke provincie Kunduz worden Belgische militairen met hun Operational Mentoring and Liaison Teams (OMTL) verantwoordelijk voor de opleiding van meerdere infanteriebataljons van het Afghaanse leger.

2009 - 2014 : de laatste militaire poging

  • De taliban en andere gewapende krijgsheren die niet verslagen zijn, blijven aanslagen plegen. De Amerikaanse president Barack Obama stuurt 30.000 extra soldaten, de zogenaamde surge. In 2010 zijn meer dan 100.000 Amerikaanse soldaten in Afghanistan actief.

  • Amerikaanse special forces doden Osama bin Laden, die zich in Pakistan schuilhield.

  • Het Belgische leger wordt mee verantwoordelijk voor de opleiding van de Afghaanse luchtmacht.

  • De Amerikanen beseffen dat ze de oorlog niet kunnen winnen en pleiten voor een onderhandelde oplossing. Obama zegt dat hij vanaf 2014 de Amerikaanse militairen naar huis zal brengen en dat de Afghanen verantwoordelijk zullen worden voor de veiligheid in hun land.

  • Het Afghaanse leger neemt de militaire en veiligheidsoperaties van de Navo over.

  • De wederopbouwmissie Isaf (Navo) en de vechtoperatie Enduring Freedom stoppen. De internationale troepenmacht blijft in het land om de Afghaanse veiligheidskrachten op te leiden. Die nieuwe operatie, onder de naam ‘Resolute Support’, wordt uitgevoerd door 16.000 militairen van 38 Navo-landen en hun bondgenoten.

2018 - 2021 : de aftocht

  • De Amerikaanse president Donald Trump begint met de taliban te onderhandelen, zonder de Afghaanse regering daarbij te betrekken. Trump zet de Afghaanse president Ashraf Ghani onder druk om 5.500 gevangenen vrij te laten. Hij belooft dat alle Amerikaanse soldaten zullen vertrekken, als de taliban hun banden met terreurorganisaties als Al-Qaeda en IS verbreken, minder aanslagen plegen en onderhandelen met de Afghaanse regering.

  • De Afghaanse regering wordt betrokken bij de onderhandelingen in Doha met de taliban.

  • De nieuwe Amerikaanse president Joe Biden kondigt aan dat alle Amerikaanse militairen het land tegen 11 september 2021 zullen verlaten, ongeacht de toestand op het terrein of de stand van de onderhandelingen met de taliban.

  • De Afghaanse regering is de controle over een groot deel van het land kwijt. Amerikaanse topmilitairen waarschuwen dat een nieuwe burgeroorlog niet uitgesloten is. De meeste buitenlandse troepen zijn op weg naar huis.

  • Er vinden in de Qatarese hoofdstad Doha onderhandelingen plaats tussen vertegenwoordigers van de Afghaanse regering en de taliban. Eind juli blijken die vruchteloos. Het Westen roept de taliban op hun offensief stop te zetten.

  • Begin augustus belegeren de taliban steeds meer en steeds sneller belangrijke steden. Een humanitaire crisis dreigt en president Ghani vreest een burgeroorlog. Op 15 augustus verlaat Ghani het land waarop de taliban het presidentieel paleis innemen en de oorlog als voorbij verklaren.

  • Terwijl veel Afghanen het land nog proberen te ontvluchten, is het al opnieuw in handen van de taliban gevallen.

  • De evacuaties uit Afghanistan verlopen moeizaam en chaotisch. België slaagt er uiteindelijk in iets ongeveer 1.400 mensen te evacueren. 26 augustus vindt er op de luchthaven van Kaboel een aanslag plaats die door de plaatselijke tak van IS wordt opgeëist. Er sterven 13 Amerikaanse militairen en zeker meer dan 150 burgers.

  • In de laatste uren van 30 augustus verlaat de laatste Amerikaanse militair Afghanistan. Dat is een dag eerder dan oorspronkelijk aangekondigd. Voor het eerst in twintig bevindt er zich niemand van het Amerikaans leger in het Aziatische land. De taliban vieren met vuurwerk.

Beelden: Getty Images, Belga Image, New York Times, Pete Souza/AP