Wat zijn de ‘twisties’, die Simone Biles al die medailles kosten?
Foto: reuters

‘Aha’, dacht zowat elke gymnast ter wereld toen Simone Biles verklaarde dat ze een beetje last had van de ‘twisties’ voor ze opzij stapte in de teamfinale damesturnen op de Olympische Spelen in Tokio. Waarover gaat het precies?

De waanzinnig complexe oefeningen die topgymnasten als Simone Biles turnen, vergen een perfecte lichaamscoördinatie. Net daar slaan de gevreesde ‘twisties’ toe. Oefeningen die door doorgedreven training diep in het spiergeheugen opgeslagen liggen, lukken plots niet meer. Twijfels verstoren de uitvoering ervan, en de turner kan zich niet langer automatisch oriënteren.

Wat zijn de ‘twisties’, die Simone Biles al die medailles kosten?
Foto: Isopix

Het gevolg tijdens de sprong van Biles in de teamfinale? Anderhalve schroef in plaats van tweeënhalve en een slordige landing. De slechtste score ooit op de sprong voor de topgymnaste. Dat lijkt misschien geen ramp. Maar wat er gebeurde, is dat iemand die excelleert in lichaamscontrole onverwacht die controle verloor, halfweg een complexe beweging metershoog in de lucht. Het had veel erger kunnen aflopen.

• Simone Biles: ‘De Olympische Spelen zijn geen grap’

Air sense, dat draaigevoel in de lucht, is iets waar Simone Biles net in uitblinkt. Het is waarom ze zo’n ongelooflijke kampioene is. Je bouwt het op door van jongs af keihard te trainen. De “twisties” is wanneer het daar verkeerd loopt. Je lichaam doet dingen en je brein kan niet meer volgen’, legt sportpsycholoog en aanspreekpunt integriteit bij de Belgische turnfederatie Gymfed Caroline Jannes uit.

‘Dit is gevaarlijk’

Voormalig turnster en schoonspringster Catherine Burns vergelijkt het fenomeen met ‘op een drukke baan je aangeleerde automatismen van het autorijden verliezen terwijl je net moet invoegen.’

‘Je moet je voorstellen dat je aan een ongelooflijke snelheid bezig bent aan een draai. Plots weet je niet meer waar je bent en dus of je wel veilig zal kunnen landen. Dan krijg je schrik’, weet ook Jannes. ‘Ze had dat al een stuk in de opwarming, waar ze ook een onvolledige sprong had gedaan. Die was heel hoog, dus ze had gelukkig tijd om toch op haar voeten terecht te komen. Tijdens de finale voerde ze slechts anderhalve draai uit, in plaats van tweeënhalve, zoals de bedoeling was. Ze landde raar en moest twee stappen vooruit zetten. Toen moet ze beseft hebben: “Dit is gevaarlijk.”’

• Topturnster Biles zet stap opzij: ‘Moet mijn mentale gezondheid bewaken’

Volgens een Franse coach die met het Franse persagentschap AFP sprak, is het verschijnsel complex, moeilijk te behandelen en heeft stress er een grote invloed op. Wie aan de ‘twisties’ ten prooi valt, ‘raakt verlamd door de angst om te falen’ en ernstige verwondingen op te lopen, zei hij.

‘Atleten stimuleren om erover te praten’

Hoe de ‘twisties’ plots komen opzetten, weet niemand. ‘Dat proberen neurologen en psychologen te onderzoeken’, aldus Jannes. Zeker is dat het iedereen kan overkomen. ‘Voor mij is het heel belangrijk dat coaches dat beseffen, het fenomeen begrijpen en er gepast op reageren. “Doe niet flauw, we doen het gewoon opnieuw” is een verkeerde reactie. Daarmee duw je de gymnast nog dieper in de problemen.’

• ‘Tien jaar lang wangedrag, maar waar zijn de sancties?’

De positieve reactie van Biles’ trainster past in een nieuwe bewustwording rond mentaal welzijn van atleten. ‘Sinds het onderzoek van de ethische commissie heerst er ook bij ons een heel sterk gevoel dat er meer moet worden geluisterd naar de atleten’, zegt Jannes. ‘We moeten atleten stimuleren om te leren spreken over dit soort zaken, zodat ze zelf beginnen over de “twisties”’.

In de media regent het herkenning door andere (top)gymnasten. De meest aangrijpende getuigenis is die van Jacoby Miles, die op haar vijftiende vanaf de borst verlamd raakte bij een sprong die fout liep door de ‘twisties’.

‘Opnieuw beginnen van nul’

De ‘twisties’ hebben tegenhangers in andere sporten. De bekendste zijn de ‘yips’ in golf, en ‘dartitis’ in darts. Allemaal linken ze het psychologische – meestal prestatiedruk – aan een uitvallend spiergeheugen en een plotseling gebrekkige fijne motoriek.

• Nina Derwael en Sunisa Lee houden elkaar in evenwicht

Hoe moet het nu verder voor Biles? Een nachtje slapen volstaat helaas niet om het probleem te verhelpen. ‘Veel atleten moeten herbeginnen. Misschien moet Simone Biles deze specifieke sprong van nul opnieuw leren’, denkt Jannes. Simone Biles springt de Amanar – de ingewikkelde sprong die ze in de teamfinale wilde uitvoeren – al zo’n tien jaar. ‘Ik hoop dat het beperkt blijft tot deze sprong. Daarom is het zo belangrijk dat ze snel en bewust gekozen heeft om volledig te stoppen. Zo vermijdt ze hopelijk dat ze angst krijgt voor andere sprongen. Ze zou kunnen gaan twijfelen aan alles. Het is goed dat ze zelf de stap opzij zet.’

Het is dus meer dan begrijpelijk dat het Amerikaanse team van dag tot dag bekijkt welke finales ze nog mee kan doen. Intussen laat ze weten dankbaar te zijn voor de steun, die haar doet beseffen meer te zijn dan haar prestaties in het turnen.