Eerste veroordeling op basis van omstreden veiligheidswet in Hongkong
Tong Ying-kit onderweg naar de rechtbank in juli 2020. Foto: AP

In Hongkong is dinsdag voor het eerst een man veroordeeld op basis van de strenge, controversiële veiligheidswet die Peking er doorvoerde. De 24-jarige Tong Ying-kit, een voormalige ober, werd schuldig bevonden aan terrorisme en het aanzetten tot separatisme. De veroordeling schept een juridisch precedent.

De jonge twintiger reed op 1 juli 2020, de dag waarop de nationale veiligheidswet in werking trad, met een motor op drie politieagenten in. Hij zwaaide op dat moment met een vlag met daarop de slogan ‘Bevrijd Hongkong’. Een panel van drie rechters oordeelde dat die slogan ‘anderen kan aanzetten tot een daad van separatisme’, wat onwettig is. Ook menen ze dat Tong een ‘politieke agenda’ had en dat zijn acties ‘ernstige schade aan de samenleving’ veroorzaakten .

De strafmaat zal op een later tijdstip worden uitgesproken. De man, die onschuldig pleitte, riskeert een levenslange gevangenisstraf.

Het twee weken durende proces vond plaats zonder een jury, een regelrechte breuk met de rechtstraditie in Hongkong. De drie rechters werden door de uitvoerende macht van Hongkong aangeduid om zich uit te spreken over zaken die de nationale veiligheid aangaan.

Veiligheidswet

Intussen zijn al meer dan 60 mensen in staat van beschuldiging gesteld op grond van de omstreden veiligheidswet. Onder hen ook Jimmy Lai, ex-baas van het opgedoekte prodemocratische blad Apple Daily. De meesten verkregen net als Tong Ying-kit geen vrijlating op borgtocht en wachten achter de tralies hun proces af. De wet is uitgegroeid tot het belangrijkste instrument van China’s hardhandige optreden tegen de pro-democratiebeweging.

Het Verenigd Koninkrijk bestuurde Hongkong voor meer dan 150 jaar tot het gebied in 1997 aan China werd overgedragen. In de Sino-British Joint Declaration beloofde Peking toen tot minstens 50 jaar na de overdracht van de voormalige Britse kolonie niet te tornen aan de hoge mate van autonomie van Hongkong. Die belofte werd ook opgenomen in de Hongkongse grondwet. China begon het politieke leven in Hongkong echter meer en meer te controleren en Londen noemde de veiligheidswet eerder openlijk in strijd met de afspraken die beide hadden gemaakt over het gebied.

De regeringen in Peking en Hongkong houden echter vol dat de veiligheidswet nodig was om stabiliteit te brengen na de vaak gewelddadige protesten van 2019. Ook stellen ze dat de beloftes van 1997 nog gelden.