De ceremonie van het 74ste filmfestival van Cannes werd verknald door juryvoorzitter Spike Lee. Dat hij het niet zo heeft met platgetreden paden was ruim bekend, maar dit leek toch eerder een flater.

De juryvoorzitter verklapte de Gouden Palm toen de ceremonie nog maar goed en wel begonnen was. Zowat alle prijzen moesten nog uitgereikt worden, toen hij dacht dat het al aan de eindwinnaar was. Zijn collega’s in de jury probeerden hem snel het zwijgen op te leggen, maar je kon nog net horen hoe hij zei: ‘De Gouden Palm gaat naar Titane.’

The show must go on, dus iedereen deed alsof niemand het gehoord had. Maar een halfuur later ging de Gouden Palm inderdaad naar deze wilde, gedurfde film van de jonge Franse regisseuse Julia Ducournau. Zij werd nog maar de tweede vrouwelijke regisseur ooit die de Gouden Palm toegekend krijgt, na Jane Campion met The piano in 1993, bijna drie decennia geleden.

Gouden Palm verrassend voor ‘Titane’
Titane-regisseuse Julia Ducournau (links) naast actrice Sharon Stone Foto: EPA-EFE

Het was hoe dan ook een verrassende keuze. Het is nog maar haar tweede film en sinds haar kannibalistische debuut Grave is ze duidelijk alleen maar geradicaliseerd in dezelfde richting. Titane is grensoverschrijdende queerpunkcinema, die taboes doorbreekt en lichamen oprekt. De Franse krant Le Figaro meldde met wat zin voor overdrijving dat bij de première de brandweer moest ingrijpen: mensen vielen flauw, moesten overgeven of kregen een zenuwinzinking.

Hoe dan ook is de film een intense kijkervaring. De film begint wanneer een meisje na een afschuwelijk auto-ongeluk een titanium plaat in haar hersenpan krijgt geplaatst. Vervolgens gaan we fast-forward en is ze een volwassen vrouw die een seksuele verhouding heeft met auto’s. Ducournau kanaliseert zo horrorklassieker Christine van John Carpenter, terwijl er later ook momenten komen in de trant van de body horror van David Cronenberg. Wanneer de vrouw, Alexia, op de vlucht moet voor de politie vat ze het plan op om zich voor te doen als een jongen die jaren geleden als vermist was opgegeven. Ze takelt zichzelf toen en meldt zich aan bij diens rouwende vader, hoofd van een brandweerkorps. Tussen de twee ontstaat een opmerkelijke band, die suggereert dat familie een band is die je zelf kan kneden, net zoals je het eigen lichaam kan omvormen. Het is queerpunkcinema die iets vat van de huidige tijdgeest.

‘Perfectie is een hersenschim’

Regisseuse Julia Ducournau bedankte Spike Lee voor de klungelige aanpak. ‘Deze avond was verre van perfect en daar houd ik van’, zei ze, alvorens ze een sterke speech afstak. ‘Als kind keek ik traditioneel met mijn ouders altijd naar de award-ceremonie van Cannes. En ik dacht toen dat al die winnende films wel perfect moesten zijn, anders zouden ze niet op de podium mogen. Vanavond sta ik op dat podium en ik weet donders goed dat mijn eigen film niet perfect is. Maar goed, ik geloof dat een film nooit perfect is in de ogen van de persoon die hem gemaakt heeft. Ze noemen hem zelfs monsterlijk.’

Gouden Palm verrassend voor ‘Titane’
Foto: REUTERS

Met dat laatste verwees ze mogelijk naar de verdeeldheid in de Franse filmkritiek, maar ook naar het boegeroep in Cannes bij enkele vertoningen. Titane is misschien geen film voor het brede publiek, maar de Gouden Palm kan mogelijk wel helpen om er de mensen naar toe te leiden die wel openstaan voor grensoverschrijdende cinema. De film komt in de Belgische bioscopen op 28 juli.

‘Nu ik volwassen ben en regisseuse, besef ik dat perfectie een hersenschim is, een doodlopend straatje. Monsterlijkheid, die sommigen angst aanjaagt en die mijn werk doordesemt, is een wapen en een kracht. Ze zet ons ertoe aan om de normativiteit uit te dagen die ons opsluit en ons uit elkaar drijft. Want er is zoveel schoonheid, emotie en vrijheid te vinden in wat men niet in een vakje kan plaatsen.’

Ze bedankte de jury om met deze prijs de nood te erkennen aan een wereld die inclusiever en meer fluïde is. ‘Bedankt aan de jury om op te roepen voor meer diversiteit in onze ervaringen in zowel de cinema als in onze levens. Bedankt aan de jury om de monsters toe te laten.’

Ceremonie in totale chaos

De flater van Spike Lee bleek de opmaat voor een ceremonie in totale chaos. Spike Lee moest zelfs nog een tweede keer net op tijd worden tegengehouden om alweer voorbarig de Gouden Palm af te roepen. Celebrity’s op het podium keken regelmatig richting jury in de hoop te achterhalen wat nu precies de bedoeling was. De jury leek zelf hopeloos verdeeld en ging zelfs verschillende keren voor een ex aequo. Voor een regisseur met de status van Asghar Farhadi is dat bijna wat beschamend – ook al ziet hij dat zelf mogelijk niet zo. De Finse regisseur Juho Kuosmanen was duidelijk blij verrast en zei Farhadi op het podium dat hij allang blij was geweest om diens award vast te houden.

De prijs voor beste regie ging naar de Fransman Leos Carax voor zijn musical Annette met Adam Driver en Marion Cotillard. De man kwam de prijs niet zelf ophalen, maar liet het aan de twee broers van de popband Sparks, die immers het hele concept van de film bedachten en er de teksten en de muziek voor schreven.

De Belgische regisseur Joachim Lafosse keerde dus met lege handen naar huis – ook al had hij met Les intranquilles een heel sterke film gemaakt. De regisseuse van het beste debuut, de Kroatische Antoneta Alamat Kusijanovic, kon haar Caméra d’Or niet zelf ophalen, maar had een goed excuus: ze was de dag voordien bevallen van haar eerste kind.

In de nevencompetitie ‘Un Certain Regard’ waren de prijzen vrijdag al uitgereikt. De hoofdprijs ging naar Unclenching the fists, een Russische film van Kira Kovalenko over een meisje in Noord-Ossetië dat probeert te ontsnappen uit haar dorp. Teodora Ana Mihai kreeg de ‘prijs voor de moed’ voor La civil, over een Mexicaanse moeder die de strijd aangaat met de drugsmaffia. De Fipresci-prijs, een award uitgereikt door een jury van journalisten, ging in deze categorie naar de Franstalige Belgische film Un monde van Laura Wandel.

Gouden Palm verrassend voor ‘Titane’
Foto: REUTERS

Palmares van het 72ste filmfestival van Cannes

  • Gouden Palm: Titane, Julia Ducournau
  • Grand Prix, gedeeld tussen: Un héros, Asghar Farhadi en Hytti nro 6, Juho Kuosmanen
  • Juryprijs gedeeld tussen: Memoria, Apichatpong Weerasethakul en Ha’berech, Nadav Lapid
  • Gouden Palm kortfilm: All the crows in the world, De Tang Yi
  • Beste actrice: Renate Reinsve, The worst person in the world
  • Beste acteur: Caleb Landry Jones, Nitram
  • Beste regisseur: Leos Carax, Annette
  • Scenario: Drive my car, Ryusuke Hamaguchi
  • Prix Un Certain Regard: Unclenching the fists, Kira Kovalenko
  • Caméra d’Or: Murina, Antoneta Alamat Kusijanovic
  • Palme d’or d’honneur: Marco Bellocchio