camera closecorrect Verwijs ds2 facebook nextprevshare twitter video

Coronavirus

Deltavariant zal óók gevaccineerden ziek maken

De oprukkende deltavariant drukt ons met de neus op de feiten: ondanks de hoge vaccinatiegraad zal het virus niet verdwijnen. ‘Vroeg of laat komt het terecht bij iedereen die onbeschermd is.’

woensdag 7 juli 2021 om 3.25 uur

In Engeland zijn méér volledig gevaccineerde vijftigplussers dan ongevaccineerde met de deltavariant opgenomen in               het ziekenhuis.  Kristof Vadino

Of er in België een vierde coronagolf komt, en hoe zwaar die zal zijn, is vandaag bijzonder moeilijk om te voorspellen. Maar dat we het virus niet kunnen doodknijpen met ­snelle vaccinatie, staat als een paal boven water. Engeland en Israël ­leveren een stevig waarschuwingssignaal af over de kracht van de ­deltavariant – beter bekend als de Indiase variant.

1. Meer gevaccineerden met covid in het ziekenhuis

Het gaat lijnrecht tegen de intuïtie in: in Engeland zijn méér volledig gevaccineerde vijftigplussers dan ongevaccineerde met de deltavariant opgenomen in het ziekenhuis. Er vallen ook meer coviddoden in de groep die twee dosissen kreeg. Tot en met 21 juni stierven 117 mensen na een infectie met de deltavariant. 50 van hen hadden al twee vaccindosissen gekregen, tegenover 44 die nog geen enkele keer geprikt ­waren.

Dezelfde ‘scheve’ verhouding zien we ook in de ziekenhuizen bij de vijftigplussers. In totaal werden 181 vijftigplussers via de spoeddienst met covid-19 opgenomen in het ziekenhuis. Van hen waren slechts 52 personen niet gevaccineerd, tegenover 63 volledig gevaccineerden.

‘Volgens onze modellen is het niet uitgesloten dat we een vierde golf van ziekenhuisopnames zien die groter is dan de derde golf’ Niel Hens Professor biostatistiek

Dat wil niet zeggen dat de vaccins dan toch niet zo goed werken. Public Health England berekent dat de bescherming tegen ziekenhuisopname na infectie met de delta­variant circa 96 procent bedraagt. Anders gesteld: wie niet-gevaccineerd is, heeft 25 keer meer kans om in het ziekenhuis te belanden. Dat ligt in lijn met de jongste cijfers voor de variant in Israël.

Doordat er veel meer volledig ­gevaccineerden zijn, wegen ze – ondanks de veel hogere bescherming – toch door in de ziekenhuiscijfers. Dat valt ook bij ons te verwachten. Met een vaccinatiegraad van 95 procent en een werkzaamheid van 95 procent tegen ziekenhuisopnames zal de helft van de nieuwe ­ziekenhuisopnames uit volledig ­gevaccineerden bestaan. In Vlaanderen kreeg al 94 procent van de 55-plussers een eerste prik.

De Engelse cijfers van de jongere bevolking tonen hoeveel sterker de deltavariant kan toeslaan in de ongevaccineerde bevolking. Sinds februari werden meer dan drie keer zo veel mensen jonger dan 50 opgenomen in het ziekenhuis. Terwijl vijftigplussers net een veel hoger risico op een ernstig verloop hebben. In de jongere groep had ook maar een zeer kleine fractie (3 procent) bij ziekenhuisopname een volledige bescherming via twee dosissen.

Voor de beste luisterervaring en meer podcasts: download gratis onze podcast-app  ›

2. Groepsimmuniteit kunnen we op onze buik schrijven

Lang leefde het idee dat we dankzij vaccinaties ‘het rijk der vrijheid’ zouden bereiken. Bij de beoogde groepsimmuniteit zou de epidemie vanaf een bepaalde vaccinatiegraad vanzelf uitdoven, zonder dat er nog maatregelen worden getroffen. Maar dat kunnen we nu zeker op ­onze buik schrijven.

Voor de ‘oude variant’ werd die groepsimmuniteit theoretisch bereikt als circa 70 procent van de hele bevolking, kinderen incluis, immuun is. Bij de deltavariant, waarbij een doorsnee besmette dubbel zoveel anderen aansteekt als bij het oorspronkelijke virus, is dat 85 tot 90 procent.

Die eenvoudige berekening gaat ervan uit dat wie immuun is het ­virus niet meer doorgeeft. Maar dat blijkt helaas niet het geval te zijn, ­zeker niet bij de deltavariant. Er ­waren vóór de nieuwe variant al ­tekenen dat waterdichte groeps­immuniteit ijdele hoop was (DS 6 maart). De Israëlische cijfers ­tonen nog maar eens aan dat we het uit ons hoofd moeten zetten dat het virus vanzelf zal verdwijnen.

Volgens het Israëlische ministerie van Volksgezondheid blijkt dat de bescherming van het Pfizer­vaccin bij de deltavariant zakt van 94 naar 64 procent. De Hebreeuwse Universiteit van Jeruzalem schat de bescherming tegen een symptomatische covid-19 op 60 tot 80 procent. Dat is minder dan in Engeland: twee prikken Pfizer deden daar het aantal symptomatische covid-19 met 88 procent dalen.

Doordat er veel meer volledig ­gevacci- ­neerden zijn, wegen ze – ondanks de veel hogere bescherming – toch door in de ziekenhuiscijfers

Hoe vaak besmette gevaccineerden het virus effectief nog door­geven, is voor deze nieuwe variant nog niet bekend. Maar sowieso wordt groepsimmuniteit onmogelijk bij de deltavariant, als de bescherming tegen verdere verspreiding van het virus onder 85 procent zakt. Zelfs als we de hele bevolking (inclusief kinderen) zouden inenten. ‘Groepsimmuniteit zullen we niet halen’, zegt professor biostatistiek Tom Wenseleers (KU Leuven). ‘Maar we kunnen de pandemie inruilen voor een endemie.’ Dat betekent: het virus blijft circuleren, maar met aanvaardbare ziektelast.

Vaccinatie helpt uiteraard wel om de ziektelast gevoelig te beperken – zoals te zien is bij de Engelse vijftigplussers. Maar door de blijvende viruscirculatie zullen, ook net als in Engeland, toch mensen getroffen worden die volledig gevaccineerd zijn. ‘Dan dreig je mensen op te offeren, die wel hun deel van het werk gedaan ­hebben’, aldus epidemiologe Emma Hodcroft (DS 3 juli).

Of de ziektelast aanvaardbaar is, hangt in de eerste plaats af van hoeveel mensen, ondanks de hoge ­vaccinatiegraad, toch nog in het ziekenhuis belanden. Niel Hens, professor biostatistiek (UHasselt/UAntwerpen), zegt dat het vandaag erg moeilijk is om daarover gefundeerde uitspraken te doen omdat de aannames over de deltavariant en de werkzaamheid van de vaccins herhaaldelijk bijgesteld werden. ‘Volgens onze modellen is het niet uitgesloten dat we een vierde golf van ziekenhuisopnames zien die groter is dan de derde golf. Het is geen leuke boodschap. Wij zouden het ook liever anders zien.’

3. Wie niet voor vaccin gaat, kiest voor een infectie

Hopen dat je indirect beschermd bent doordat voldoende mensen in je omgeving ingeënt zijn – een free ride, zeg maar – zal met de blijvende circulatie dus niet lukken, zegt Hens. ‘De individuele bescherming tegen ernstige ziekte door vaccinatie wordt nu nóg belangrijker. In mindere mate beschermen we via vaccinatie anderen.’

‘Het virus zal blijven circuleren, vooral bij jonge kinderen die nog niet gevaccineerd zijn’, zegt Scien­sano-viroloog Steven Van Gucht. ‘Vroeg of laat komt het terecht bij iedereen die onbeschermd is. Dat zien we ook bij andere, oudere, ­coronavirussen: iederéén heeft er antistoffen tegen.’

De Duitse viroloog Christian Drosten (Charité Berlijn) waarschuwde in mei in zijn podcast dat het virus zal blijven rondgaan. Daardoor zal ‘100 procent, niet 70 of 80 procent’ van de bevolking immuun worden. ‘Of door vaccinatie, of door een natuurlijke infectie.’

Niet te missen

LEES OOK

De podcasts van De Standaard

Niet te missen