camera closecorrect Verwijs ds2 facebook nextprevshare twitter video

Reizen en corona

Hoe het virus meereist met toeristen

De helft van de coronagevallen die ons land midden augustus 2020 telde, waren uitlopers van geïmporteerde infecties. Dat leert een reconstructie van hoe het virus zich vorige zomer door reizen in Europa heeft verspreid.

woensdag 30 juni 2021 om 16.55 uur

Toeristen komen toe in Palma. Wat gebeurt er als ze terugkeren? afp

Deze zomer is anders dan vorige zomer. Almaar meer volwassenen zijn gevaccineerd tegen covid-19 en er zijn meer tests voor wie nog niet is beschermd. Maar, en dat maakt deze zomer toch weer een beetje spannend, in sommige Europese regio’s is de besmettelijkere deltavariant dominant en stijgen de coronacijfers. Extra import van die variant door terugkerende reizigers zou onze race tussen vaccinatie en de deltavariant kunnen bemoeilijken. Een studie onder leiding van onderzoekers van de KU Leuven en de ULB, zopas gepubliceerd in Nature, toont hoe reizigers bijdragen tot het infectiegebeuren.

‘Zodra Spanje zijn grenzen midden juni had geopend, stak de “Spaanse” variant de kop op in andere landen’ Philippe Lemey Professor aan het Rega-instituut

Philippe Lemey, professor aan het Rega-instituut (KU Leuven), heeft samen met zijn collega’s aan de hand van bijna 4.000 genomen stalen van het sars-CoV-2-virus, mobiliteitsdata en epidemiologische data een reconstructie gemaakt van hoe specifieke varianten zich vorig jaar tussen midden juni en midden augustus in tien West-Europese landen hebben genesteld. In het bijzonder de B.1.177-variant, die voor het eerst begin juni 2020 opdook in Spanje. De variant bleek niet besmettelijker te zijn dan wat we toen gewoon waren van het sars-CoV-2-virus. Toch heeft de variant zich als een lopend vuurtje verplaatst.

Het ‘probleem’ Spanje in 2020

Het onderzoek ligt in de lijn met een studie van Emma Hodcroft, een van de bezielsters achter het genoomplatform Nextstrain. Eveneens in Nature tonen Hodcroft en haar collega’s aan hoe de zomerreizen van 2020 naar Spanje, waar de coronacijfers in de lift zaten, in combinatie met de gebrekkige screening van reizigers, hebben bijgedragen tot de verspreiding van het virus in heel Europa.

Studenten die naar Mallorca gingen na het einde van hun schooljaar, moesten daar meteen in quarantaine.  reuters

‘Zodra Spanje zijn grenzen had geopend, midden juni, stak B.1.177 de kop op in andere landen’, zegt Lemey. Omdat die variant vóór het reisseizoen in geen ander land te bespeuren was, is die uitermate geschikt om te traceren hoe reizigers het virus in de zomervakantie doorheen Europa hebben verspreid.

Tegen midden augustus was al de helft of meer van de coronagevallen in veel landen een uitloper van de import van die ‘Spaanse’ variant. In ons land kwam die variant niet zozeer rechtstreeks binnen vanuit Spanje, maar via omwegen: vooral door reizigers uit Frankrijk, Duitsland, Nederland en het Verenigd Koninkrijk.

Het VK en Frankrijk hadden volgens de berekeningen van Lemey en zijn collega’s de meest rechtstreekse introductie uit Spanje. Van daaruit namen veel mensen het virus mee naar hun vakantiebestemming of thuisland. Bij ons was er in de zomer vorig jaar over het algemeen meer import van het virus dan export.

‘De tweede golf in Europa, die na de zomervakantie begon, is voor een groot deel terug te brengen tot introducties van het virus door reizen in de zomer’, zegt Lemey. ‘Omdat wij in België tijdens de zomer nog relatief veel besmettingen met aanwezige varianten hadden, gaat het bij ons maar om de helft van de gevallen en woog de import minder sterk door. Al is 50 procent natuurlijk ook een hoog aandeel.’

Zonder reizen, geen tweede golf?

In Italië, Zwitserland en het Verenigd Koninkrijk was het aandeel ‘vervolginfecties’ van de geïmporteerde Spaanse variant het hoogst van de tien bestudeerde landen: boven 75 procent.

De vraag of we zonder reizen een minder grote tweede golf hadden gekend, is volgens Lemey niet makkelijk te beantwoorden. Het is niet duidelijk of de geïnfecteerde toeristen misschien even goed besmet waren geraakt als ze thuis waren gebleven en daar allerlei vrijetijdsactiviteiten hadden ondernomen. ‘Onze studie toont wel aan hoe dynamisch de verspreiding verloopt. En dat met een variant die niét besmettelijker is, in tegenstelling tot de deltavariant, of die de werkzaamheid van de vaccins niet vermindert. Laat dit vooral een argument zijn om deze zomer op reis de coronamaatregelen te volgen.’

Dat geldt met name voor de jongeren die ongevaccineerd op reis gaan en kinderen jonger dan 12 jaar. Die laatsten worden niet getest na thuiskomst uit rode zone. ‘De kinderen en jongeren zijn een groep die we bijzonder goed in de gaten moeten houden. De testcapaciteit die vrijkomt doordat almaar meer mensen gevaccineerd zijn, moeten we voor hen inzetten.’

Niet te missen

LEES OOK

De podcasts van De Standaard

Niet te missen