Vertrouwen in nieuwsmedia gestegen tijdens coronacrisis
Het journaal. Foto: vrt

Uw nieuwsgebruik ver­anderde danig door de coronacrisis, maar in sommige opzichten anders dan je zou verwachten.

De Vlaamse nieuwsmedia floreerden tijdens de coronacrisis, vooral online. Onderzoek van Imec-SMIT (VUB), uitgevoerd in het kader van het jaarlijkse Digital news report (een internationaal initiatief van het Reuters Institute for the Study of Journalism), bevestigt dat maar legt ook enkele opvallende tendensen bloot. Sommige daarvan lijken de groeicijfers tegen te spreken, of te nuanceren. Het onderzoek bestaat uit een bevraging onder 2.000 Belgen, van wie 926 Vlamingen. Enig voorbehoud is dus op zijn plaats, maar toch.

Uit de studie blijkt dat de nieuwshonger bij de bevolking inderdaad is gestegen, waardoor sommigen vaker en meer onlinenieuwsbronnen raadplegen, maar anderen (vooral hoogopgeleiden) dan weer wat minder. Bovendien ontwaren de onderzoekers een groep mensen die afhaakt. ‘Die groep geeft een soort information overload aan als voornaamste ­reden om nieuws te mijden, naast angstgevoelens’, zegt Ike Picone, hoofddocent Media en Journalistiek aan de VUB, die het onderzoek leidde voor Vlaanderen.

Fake news

Wordt niet aangehaald als ­reden tot afhaken: fake news, wat nochtans uit de bevraging naar ­voren komt als een plaag boven op de coronaplaag. ‘Je zou het de eerste echte golf van fake news in België kunnen noemen’, zegt Picone. ‘36 procent van de respondenten gaf aan geconfronteerd te zijn geweest met foutieve berichten over corona. Mensen zien ook vooral politici als de bron van dat fake news, eerder dan de media zelf.’

Want dat is nog iets opmerkelijks: het vertrouwen in de media is tijdens de coronacrisis toegenomen, nadat het jaren na mekaar was gezakt. Toch het vertrouwen in de gevestigde nieuwsmerken (de VRT voorop). ‘Opvallend in dat verband is dat mensen sociale media minder gebruiken als nieuwsbron’, zegt Picone. ‘Ze consulteren vaker rechtstreeks de nieuwssites.’

Wat ze ook weer vaker doen, en dat is misschien nog de markantste uitkomst van deze studie, is naar de tv-journaals kijken. ‘De kijkcijfers van tv-journaals liepen al enkele jaren terug’, zegt Picone. ‘Sinds de coronacrisis pikken ze weer aan, met liefst 8 procent­punten. Dat heeft vast deels te maken met de lockdowns, waardoor iedereen thuis zat, maar ook met het “menselijke” aspect: in angstige tijden blijkt de dagelijkse afspraak met een empathisch nieuwsanker soelaas te brengen.’

In ieder geval komen de ge­vestigde nieuwsmedia gezond uit deze crisis, besluit Picone. ‘Alleen is de vraag hoe dat op termijn evolueert: de bereidheid van mensen om te betalen voor nieuws, is ­volgens onze bevraging nauwelijks gestegen. Het zal dus zaak zijn een terugval te vermijden zodra de pandemie bezworen is.’