Russische rechtbank verbiedt organisatie Navalny
Foto: REUTERS

Een rechtbank in Moskou heeft woensdag de organisaties van de opgesloten Kremlincriticus Aleksej Navalny als extremistisch bestempeld. In een eerste reactie liet Navalny al weten dat hij niet van plan is zich hierbij neer te leggen. De Britse en Amerikaanse buitenlandministers noemden de Russische beslissing ‘pervers en bijzonder onrustwekkend’.

‘We zullen ons plan trekken, we evolueren, we passen ons aan’, reageerde Navalny op Instagram. In het verleden gaf hij berichten door aan zijn advocaten om op sociale media te zetten, waarschijnlijk is hier hetzelfde gebeurd. ‘We zullen niet terugdeinzen voor onze doelen en onze ideeën. Het is ons land en we hebben geen ander.’

De rechtbank ging in op een verzoek van het parket om Navalny’s anticorruptiestichting FBK als extremistisch te bestempelen. Volgens de aanklagers werd binnen het netwerk van de opposant een opstand beraamd, met steun vanuit het westen. Eerder werden ook al Islamitische Staat en al-Qaeda als extremistische organisaties bestempeld.

De beslissing komt niet bepaald onverwacht. De organisatie had zich onlangs al ontbonden, in een poging om zo vervolging van zijn medewerkers te vermijden. In zijn Instagrampost riep Navalny zijn aanhangers op zich niet te laten doen. ‘Zolang jullie er zijn, verdwijnen we niet.’

Daarnaast oordeelde de rechtbank dat Navalny’s over heel Rusland verspreide politieke netwerk ook extremistisch is. Dat netwerk houdt zich bezig met de organisatie van betogingen en verkiezingscampagnes, maar ook dat werd al ontbonden. Sommige van de kantoren werken wel verder, zij het als onafhankelijke organisaties.

Verbod om deel te nemen aan verkiezingen

Medewerkers van als extremistisch bestempelde bewegingen riskeren zware gevangenisstraffen in Rusland. Bovendien kondigde president Vladimir Poetin vorige week een wet af die medewerkers van deze organisaties verbiedt aan verkiezingen deel te nemen.

In september worden in Rusland parlementsverkiezingen gehouden. De recente juridische manoeuvres moeten volgens waarnemers in dat licht gezien worden. Het Kremlin wil te allen prijze vermijden dat regeringspartij Verenigd Rusland, die kampt met groeiende inpopulariteit, aan macht moet inboeten.

De zitting duurde woensdag meer dan 12 uur. De verdediging kondigde al aan in beroep te zullen gaan.

Navalny zelf zit intussen een gevangenisstraf van 2,5 jaar uit na een veroordeling in een fraudezaak. Ook die zaak was volgens de opposant politiek gemotiveerd.

Internationale reacties

Vanuit Londen liet minister van Buitenlandse Zaken Dominic Raab al weten dat dit een ‘perverse’ beslissing van de rechtbank in Moskou is. ‘Dit is een nieuwe kafkaïaanse aanval tegen zij die opkomen tegen corruptie en voor open samenlevingen, en een bewuste poging om de echte oppositie buiten de wet te plaatsen.’

Een week voor de Amerikaanse president Joe Biden in Genève zijn langverwachte ontmoeting heeft met de Russische president Vladimir Poetin noemt Washington de Russische beslissing ‘bijzonder onrustwekkend’. Tegelijk is de beslissing ook tekenend voor de groeiende druk op de politieke oppositie, het middenveld en de onafhankelijke media, meent Washington.

‘Met deze maatregel heeft Rusland een van de weinige overblijvende onafhankelijke politieke bewegingen van het land feitelijk gecriminaliseerd’, zei Ned Price, woordvoerder van het ministerie van Buitenlandse Zaken. Washington riep Moskou verder nog op geweldloze organisaties niet langer als extremistisch te bestempelen, Navalny en zijn aanhangers niet langer te onderdrukken en te voldoen aan de internationale verplichtingen om de mensenrechten en de fundamentele vrijheden te eerbiedigen en te waarborgen.

De Amerikanen herhaalden woensdag nog eens hun oproep om Navalny onmiddellijk en zonder voorwaarden vrij te laten.