camera closecorrect Verwijs ds2 facebook nextprevshare twitter video

vaccinatiestrategie

Vrijwillig kiezen voor vaccins AstraZeneca en Janssen? Makkelijker voor mannen

Deze week wordt mogelijk een groot lot Janssen-vaccins vrijgegeven. De ministers van ­Volks­gezondheid willen die geven aan ­min ­41-jarigen die er vrijwillig voor kiezen.

maandag 7 juni 2021 om 3.25 uur

Twee dertigers laten zich in het Italiaanse Napels inenten met het Janssen-vaccin. Een vrouw moet dat vaccin veel vroeger krijgen dan haar geplande prik om beter af te zijn: vier tot acht weken. Voor een man is er al winst als het vaccin maar een slordige week eerder wordt toegediend. getty

Het Amerikaanse geneesmiddelenagentschap FDA is klaar met zijn onderzoek van de Janssen-vaccins. Het zou vandaag zijn officieel rapport afgerond hebben. In een fabriek in Baltimore raakten de ingrediënten van het AstraZeneca- en het Janssen-vaccin vermengd. De FDA voert al weken een grondige inspectie uit bij de loten die ­mogelijk gecontamineerd zijn. ‘We verwachten dat Europa daarna snel zal beslissen’, zegt Dirk Ramaekers, hoofd van de taskforce vaccinatiestrategie. ‘In het beste geval krijgen we deze maand dan nog 900.000 dosissen bij, in het slechtste geval de helft.’

Dat biedt een kans om die vaccins aan min-41-jarigen vrijwillig aan te bieden. Nu geldt er, net als bij AstraZeneca, een leeftijdsgrens van 41 jaar. De ministers van Volksgezondheid hebben de taskforce gevraagd om uit te zoeken of dat praktisch en juridisch haalbaar is.

Het Federaal Kenniscentrum voor de Gezondheidszorg (KCE) en het geneesmiddelenagentschap FAGG hadden alvast hun analyse klaar over de risico’s en baten van een Janssen-prik per leeftijdscategorie. In zeldzame gevallen worden gevaccineerden immers getroffen door een ernstige trombose. Dat doet zich bij een op de 250.000 met Janssen gevaccineerde twintigers voor, bij dertigers is dat één op de 110.000.

Bij dertigers kwam ernstige bijwerking van Janssen-vaccin in verhouding bijna negen keer zo vaak voor bij vrouwen

Dat risico kan een twintiger of dertiger afwegen tegenover bijvoorbeeld het risico dat hij of zij loopt op een opname op intensieve zorg, terwijl hij wacht op een ander vaccin. Uit het cijferwerk valt af te leiden dat die afweging in het voordeel is van de Janssen-prik als een twintiger daarmee twee weken sneller gevaccineerd raakt. Bij een dertiger zijn dat drie weken.

Veel onzekerheid

Merkwaardig genoeg houden de Belgische experts geen rekening met het geslacht. Nochtans is dat een belangrijke risicofactor, bleek uit de gegevens uit de VS. Bij dertigers kwam de ernstige bijwerking in verhouding bijna negen keer zo vaak voor bij vrouwen. Bij twintigers was dat maar 1,7 keer zo vaak.

Bovendien hebben vrouwen een kleinere kans op een ernstig ziekteverloop na een corona­besmetting. Uit internationale studies blijkt de kans op een opname op intensieve zorg ruim dubbel zo groot voor een man. Brengen we dat in rekening, dan moet een vrouw het Janssen-vaccin veel vroeger krijgen om beter af te zijn. Voor een vrouwelijke dertiger is dat acht weken, voor een twintiger vier weken. Die herrekening maakt een Janssen-vaccin dan weer voordeliger voor mannen: zelfs als de prik maar een slordige week eerder komt, is er al winst.

Frank Hulstaert (KCE), die mee de analyse maakte, benadrukt dat er veel onzekerheid is over de cijfers. ‘Het klopt bijvoorbeeld dat de bijwerking vastgesteld is bij vrouwen, maar onlangs zijn er nog gevallen van mannen bijgekomen. We weten ook niet hoe vaak een bijwerking níét gerapporteerd wordt. En de baten van het vaccin zijn afgeleid uit klinische studies, maar we hebben nog geen gegevens uit het echte leven.’

De ernstige zeldzame bijwerking en de vermeden opnames zijn ook niet de enige factoren om in ­rekening te brengen. Covid-19 kan ook bij milde gevallen langdurige klachten opleveren. Ook de andere vaccins hebben mogelijke bijwerkingen. En de berekeningen zijn gemaakt voor de huidige besmettings- en ziektekans. Die kan in de toekomst hoger of lager zijn. ‘En de blootstelling aan het virus heb je voor een deel zelf in de hand’, zegt Hulstaert. Iemand die snel meer ­risicovolle contacten wil, heeft meer baat bij een sneller vaccin.

In de rij voor AstraZeneca

Ook andere landen, waaronder Luxemburg, Duitsland en Denemarken, bieden de vaccins vrijwillig aan. Denemarken besloot om het vaccin niet meer toe te dienen via zijn officiële campagne, maar schakelde een privébedrijf in dat de vaccins van Janssen en Astra­Zeneca mag toedienen. Wie zich daar aanmeldt voor een vaccin wordt ­geïnformeerd door een arts, die moet oordelen of de toediening verantwoord is. Ook bij ons willen de ministers van Volksgezondheid laten onderzoeken of AstraZeneca vrijwillig kan worden aangeboden. De vraag is hoeveel mensen daarvoor in de rij zullen gaan staan, gezien het acht weken duurt voor de tweede prik gezet wordt. Bij de andere vaccins is dat vier of vijf weken, bij Janssen is maar één prik nodig.

Bovendien wil de taskforce de beschikbare AstraZeneca-vaccins inzetten om sneller tweede prikken uit te delen. De taskforce staat achter zo’n inkorting, maar blies warm en koud tegelijk of dat ook mogelijk is. Voorzitter Ramaekers wil het onderzoeken, zeker nu ­AstraZeneca beloofd heeft om over twee weken 640.000 dosissen te leveren. Maar Sabine Stordeur, de Franstalige covoorzitter, zei dat het operationeel onmogelijk is om de tweede prik van diegenen die al een uitnodiging kregen om te boeken en te vervroegen.

Ook 16- en 17-jarigen krijgen vaccin

De ministers van Volksgezondheid hebben beslist om ook de 16- en 17-jarigen een ­vaccin aan te bieden. Hun vaccinatie zal aansluitend gebeuren op de ­18-jarigen. De 16- en 17-jarigen krijgen de uitnodiging op hun ­domicilieadres, ook zij zullen moeten aanduiden of zij hun ­vaccinatie accepteren of weigeren. Als de jongere niet aanwezig is, door bijvoorbeeld een jeugdkamp, kan de vaccinatie verplaatst worden. De uitnodiging is 30 dagen geldig. Volgens de wet op de patiëntenrechten is voor de vaccinatie van 16- en 17-jarigen geen toestemming van de ouders nodig. Momenteel heeft alleen het vaccin van Pfizer/BioNTech een goedkeuring voor 16- en 17-jarigen. (bbd)

Niet te missen

LEES OOK

De podcasts van De Standaard

Niet te missen