Israël krijgt regering zonder Netanyahu
Benjamin Netanyahu (rechts) met de nieuwe president Isaac Herzog (links) Foto: REUTERS

Op de valreep zijn de tegenstanders van de aftredende Israëlische premier Benjamin Netanyahu tot een akkoord gekomen over een coalitieregering. Ze hadden daarvoor tot middernacht vandaag. Daarmee valt na twaalf jaar het doek over het premierschap van Netanyahu.

Kort voor de deadline van middernacht zijn acht Israëlische partijen het in grote lijnen eens geworden over de vorming van een nieuwe ­regering. Uiterlijk volgende week woensdag moet de vertrouwensstemming in het parlement volgen. Daarmee komt het einde in zicht van het tijdperk-Netanyahu. De ‘eeuwige premier’ leidde in totaal vijf regeringen.

Na de verkiezingen van 23 maart kreeg Benjamin Netanyahu van president Reuven Rivlin de voorgeschreven 28 dagen om een coalitie te vormen. Netanyahu hengelde daarvoor zelfs naar gedoogsteun van de Palestijns-Israëlische islamist Mansour Abbas. Maar dat stuitte op verzet van een andere noodzakelijke coalitiepartner, de extreemrechtse Religieuze Zionisten.

Toen Netanyahu de handdoek in de ring moest werpen, ging het formateurschap naar de centrumpoliticus en oud-journalist Yair ­Lapid (57), wiens 28 dagen gisterenavond afliepen. De eerste pogingen van Lapid om een coalitie zonder Netanyahu te vormen, werden ­gedwarsboomd door de recente ­Gazaoorlog. Door de extreme versplintering van het Israëlische politieke landschap had Lapid immers zowel de gedoogsteun nodig van de Palestijns-Israëlische parlementsleden als de absolute steun van de rechtse nationalist Naftali Bennett. Het laatste knelpunt in de onderhandelingen – de strijd tussen twee partijen om een zitje in de commissie die de nieuwe rechters voor het Hooggerechtshof selecteert – leidde nog tot een spannende eindspurt.

Normaal gezien neemt Bennett eerst het premierschap waar, waarna Lapid halverwege overneemt. Dat rotatieprincipe zal ook op andere ministersposten toegepast worden.

Nieuwe president

Eerder op de dag was Isaac Herzog met een ruime meerderheid verkozen tot de nieuwe president van Israël. De 59-jarige Herzog kreeg 87 stemmen in de Knesset, het Israëlische parlement. De overige 27 stemmen gingen naar Miriam Peretz, die de eerste vrouwelijke president had kunnen worden. De nieuwe president was sinds 2018 voorzitter van het Joodse Agentschap, een ngo voor het bevorderen van de immigratie van Joden naar Israël. Eerder was hij minister van drie verschillende portefeuilles ­namens de centrumlinkse Arbeiderspartij. Bij de verkiezingen in 2015 was Herzog nog de belangrijkste uitdager van Benjamin Netanyahu.