Navo weert Wit-Russische diplomaten uit hoofdkwartier
Foto: AP

Secretaris-generaal Jens Stoltenberg zei maandag tijdens een online persconferentie dat de Navo niet zomaar meer Wit-Russische diplomaten verwelkomt op haar hoofdkwartier in Brussel. De aanleiding daarvoor is de arrestatie van een kritische journalist, nadat de autoriteiten in Minsk diens passerende lijnvlucht hadden verplicht te landen in Minsk.

‘We hebben besloten om de toegang van Wit-Russisch personeel tot het Navo-hoofdkwartier in te perken’, aldus Stoltenberg maandag tijdens een persconferentie. ‘De bondgenoten hebben een schending van de internationale regels en een aanval op de vrijheid van meningsuiting, door de autoriteiten in Wit-Rusland, veroordeeld.’

Reconstructie | Hoe Roman Protasevitsj van een Europese vlucht werd geplukt door Wit-Russische agenten

Sinds 1995 maakt Wit-Rusland, een bondgenoot van Moskou, deel uit van het Partnership for Peace-programma van de Navo. Verschillende andere landen van de voormalige Sovjet-Unie, maar ook Europese landen, zijn lid van dat programma. Als lid van dat programma beschikt Wit-Rusland sinds april 1998 over een delegatie bij de Navo.

De Navo veroordeelde het incident met de Ryanair-vlucht eerder al. Stoltenberg eiste een onafhankelijk onderzoek naar de gebeurtenissen. Het bondgenootschap sprak zijn steun uit voor de strafmaatregelen die onder andere de EU-landen hebben genomen.

• EU reageert fors na ‘staats­­terreur’ Wit-Rusland

De ministers van Buitenlandse Zaken en Defensie van de NAVO-lidstaten blazen dinsdag verzamelen in Brussel om de top van 14 juni in Brussel voor te bereiden. In aanloop naar die ontmoeting van de ministers hield Stoltenberg maandag zijn traditionele persconferentie.

Het gaat om de eerste Navo-top met de Amerikaanse president Joe Biden. Op de top zullen beslissingen volgen over het hervormingsinitiatief Nato 2030. Ook zullen de staatshoofden en regeringsleiders het hebben over het als agressief beschouwd beleid van Rusland en de gevolgen van de opmars van China.

Bij hun voorbereiding zullen de ministers ook vergaderen over hoe de samenwerking met de Afghaanse regering eruit zal zien na de aan de gang zijnde terugtrekking van de Navo-troepen.

• Vrees voor nieuwe burgeroorlog in Afghanistan na vertrek Amerikanen

De Navo-baas pleitte dinsdag nogmaals voor hogere gemeenschappelijke uitgaven. ‘De bondgenoten moeten gezamenlijk meer investeren, de bundeling van onze middelen is een krachtversterker’, aldus de Noor. Het combineren van de middelen is volgens hem ook een efficiëntere weg om de gemeenschappelijke veiligheid te versterken, én een duidelijk signaal van eenheid en vastberadenheid.

Enkele maanden geleden had hij al voorgesteld om de gemeenschappelijke uitgaven te verhogen. Dan zouden Navo-lidstaten bijvoorbeeld niet meer alle kosten zelf moeten dragen voor de legering van troepen in het land, voor deelname aan oefeningen of luchtbewakingsopdrachten.

Momenteel bedragen de militaire en civiele budgetten en programma’s van de NAVO jaarlijks 2,6 miljard euro. Ter vergelijking: dit jaar liggen alleen al de verdedigingsuitgaven van de VS op ongeveer 785 miljard dollar (644 miljard euro).

Volgens informatie van het Duitse nieuwsagentschap DPA hebben verschillende lidstaten bij interne vergaderingen al aangegeven verreikende voorstellen niet te zullen steunen. Wat wel als waarschijnlijk geldt, is dat de Navo-landen bij de top in juni zich bereid zullen verklaren om meer geld in het gezamenlijk budget te stoppen. Met bijkomende middelen kan bijvoorbeeld geïnvesteerd worden in gezamenlijke communicatietechnologie.