camera closecorrect Verwijs ds2 facebook nextprevshare twitter video

regeringsvorming

Israël dicht bij toekomst zonder Netanyahu

De kans op een Isra­ëlisch kabinet zonder ‘eeuwige premier’ Benjamin Netanyahu is gisteren weer een stukje groter geworden.

maandag 31 mei 2021 om 3.25 uur

Benjamin Netanyahu kondigde haast het einde van Israël aan, mocht er een ‘linkse regering’ aantreden. Ronen Zvulun/afp

Na vier verkiezingen in twee jaar, die er telkens rond draaiden of Benjamin ‘Bibi’ Netanyahu (72) nog eens premier kon blijven, lijkt stilaan het doek te vallen voor de langst zetelende eerste minister van Israël. ‘Ik zal mijn best doen om een regering te vormen met mijn vriend Yair Lapid’, zo kondigde de nationalist Naftali Bennett (49) gisteravond aan. ‘Op dit cruciale moment moeten we onze verantwoordelijkheid nemen. Israël verliest zijn vermogen om te functioneren.’

Daarmee is er nog altijd geen nieuwe regering, want de kaarten liggen complex in de Israëlische politiek. Uiterlijk woensdag zou een nieuw kabinet gevormd moeten zijn. Dat Bennett voluit gaat voor een coalitie met de centrumpoliticus Yair Lapid, plus een stoet anderen, betekent nu wel dat Israël het meest realistische uitzicht heeft op een kabinet zonder een premier Netanyahu sinds die aantrad in 2009.

Na de verkiezingen van 23 maart kreeg eerst Netanyahu zelf van president Reuven Rivlin de voorgeschreven 28 dagen om een coalitie te vormen. Netanyahu hengelde daarvoor zelfs naar ge­doogsteun van de Palestijns-Israëlische islamist Mansour Abbas, wat dan weer op verzet stuitte van een andere noodzakelijke coalitiepartner, de extreemrechtse ­Religieuze Zionisten.

Extreme versplintering

Toen Netanyahu de handdoek in de ring moest werpen, ging het formateurschap naar de centrumpoliticus en oud-journalist Yair Lapid (57), wiens 28 dagen woensdag aflopen. Eerste pogingen van Lapid om een coalitie-zonder-Netanyahu te vormen, werden gedwarsboomd door de recente Gaza-oorlog. Door de ­extreme versplintering van het Israëlische politieke landschap heeft Lapid immers zowel de ge­doogsteun nodig van Palestijns-Israëlische parlementsleden, als de volle steun van Naftali Bennett, een zeer rechtse nationalist.

Bennett werd multimiljonair door de verkoop van zijn cyber­security-bedrijf Cyota in 2005, en stapte dan de Israëlische politiek in als stafchef van toenmalig ­oppositieleider Benjamin Netanyahu. Bennett is een voorstander van een Groot-Israël, ziet dus geen graten in de Israëlische ­kolonisatie van de Palestijnse gebieden, en over zijn verleden als majoor in het leger zei hij eens: ‘Ik heb in mijn leven veel Arabieren gedood, en dat is geen probleem.’

‘Bui van razernij’

Zijn voorkeur gaat uit naar een rechtse regering, maar zo zei hij gisteren, ‘diegenen die zeggen dat een rechtse regering mogelijk is, liegen – en Netanyahu weet dat’.

Dat bleek alvast niet uit de ‘bui van razernij’ die Netanyahu vrijdag vertoonde, aldus Israëlische media. In een video kondigde de ontslagnemende premier haast het einde van Israël als een ‘linkse regering’ – in zijn woorden – zou aantreden. ‘In de politiek is er veel cynisme, maar deze leugens, zo flagrant, zo grof, kan ik me niet herinneren.’

Netanyahu geldt zelf als de meestermanipulator van de Israëlische politiek. Er loopt ook een corruptieproces tegen hem, dat hij alleen nog kan dwarsbomen als hij premier blijft.

De podcasts van De Standaard