Longread basic

REPORTAGE

De laatste twee noordelijke witte neushoorns

Twee. Zoveel noordelijke witte neushoorns lopen nog rond op onze planeet, zwaarbewaakt door soldaten in een reservaat in Kenia. De twee wijfjes zijn het symbool van hoe de mens de wereld verwoest. Wetenschappers proberen de soort te redden met draagmoeders en ingevroren zaad.

Zaterdag 8 mei 2021

IGeboorte

Dit kan weleens de grote dag worden, denkt Jan Zdarek. Het is 28 juni 2000 en Najin kan ieder moment bevallen. Haar uier is gezwollen en scheidt sinds een paar dagen melk af. In het wild zonderen noordelijke witte neushoorns zich weken, soms maanden voor de bevalling af. Maar Najin werd geboren in gevangenschap, in het safaripark Dvur Kralove in het noorden van Tsjechië. Al de hele dag draaft ze rondjes achter de afsluiting. De andere neushoorns zitten in afzonderlijke hokken, Zdarek hoort ze snuiven en briesen.

Om halfdrie ’s nachts is het zover. Zdarek is blij dat het ’s nachts gebeurt, want de hele wereld zit te wachten op deze ‘millenniumbaby’. Noordelijke witte neushoornbaby’s zijn extreem zeldzaam. De laatste geboorte dateert van 1989. Het was die van Najin, die nu zelf moeder wordt. De Tsjechische openbare omroep plant een documentaire. In de stal staan vijf camera’s, die elke beweging registreren, maar Zdarek vindt de babykoorts gevaarlijk. Neushoorns kunnen nogal bruut bevallen. Omdat het Najins eerste keer is, bestaat het risico dat ze schrikt en haar baby vertrappelt.

Om 2.40 uur maken de camera’s de eerste beelden van het pasgeboren kalf. Fatu is geboren na 482 dagen zwangerschap – witte neushoorns kunnen tot 548 dagen zwanger zijn. Zdarek heeft stro op de vloer gelegd, zodat Fatu niet uitglijdt wanneer ze rechtkrabbelt. Nog één keer houdt Zdarek de adem in, wanneer Najin haar baby omverstoot met haar hoorn, maar ze blijkt een zorgende moeder. Drie uur na de geboorte, nadat Fatu een eerste keer heeft gedronken, mag fotografe Alexandra Mlejnkova van de krant CTK erbij om de eerste foto te maken. De euforie is groot. ‘Nieuwe hoop voor een bedreigde diersoort’, schrijft Reuters.

Najin met Fatu in de zomer van 2000 in Tsjechië. Thomas Hajnys / Safari Park Dvur Kralove

 

‘Op dat moment hadden we tien jaar gewacht’, vertelt Zdarek (57) 21 jaar later. ‘Natuurlijk was ik -zenuwachtig. Dit was een van de zeldzaamste dieren op onze planeet, zo niet het zeldzaamste.’ De opzichter begon hier te werken in 1983, toen de zoo door het communistische regime werd gerund. Dvur Kralove heeft nog altijd de grootste groep Afrikaanse dieren van Europa. Zdarek is nog steeds verantwoordelijk voor de neushoorns in Dvur Kralove, maar voor Fatu en Najin zorgt hij niet meer. Zij zijn in 2009 verhuisd naar Ol Pejeta, een reservaat in Kenia, samen met de laatste mannetjes Sudan en Suni, in de hoop dat hun ‘natuurlijke habitat’ hen zou aanzetten tot paren.

Het werkte niet. Suni overleed in 2014, Sudan, de vader van Najin, in 2018. Najin en Fatu zijn de laatste twee noordelijke witte neushoorns op onze planeet. Burgeroorlogen, strooptochten en hebzucht hebben hun soortgenoten het leven gekost. Omdat Najin en Fatu vrouwtjes zijn, spreken wetenschappers van een ‘functioneel uitgestorven’ soort. Hun verhaal maakt de verwoestende omgang van de mens met de planeet tastbaar.

Best friends forever

Ol Pejeta, Kenia, februari dit jaar. Het is koud, de zon is nog niet op. Op deze hoogte, bijna 2.000 meter boven zeeniveau, aan de voet van Mount Kenia en pal op de evenaar, kan het overdag 30 graden worden en ’s nachts vriezen. Bij de omheining van de wei waar de neushoorns de nacht doorbrengen, wachten we op James Mwenda (31), de opzichter van Najin en Fatu. De lucht wordt langzaam roze, de dieren worden wakker. Even verderop gromt een troep leeuwen, aapjes komen kijken of ze iets uit de jeep kunnen stelen.

Achter het hek begint Fatu ongeduldig te briesen. Tussen de palen zien we het silhouet van een enorm beest. ‘Good girls’, bromt Mwenda als hij de poort opendoet. Hij zorgt al tien jaar voor ‘de meiden’. Ze vertrouwen hem. ‘Maar je mag niet vergeten dat dit halfwilde dieren zijn’, waarschuwt hij. ‘Blijf achter mij. Als ze schrikken, kunnen ze je doden.’

Fatu lijkt niet meer op de schattige baby in Tsjechië. Ze is een volwassen koe van 21 jaar, bijna 4 meter lang en ruim 2 ton zwaar. Haar huid is ruw als opgedroogde modder, vol zilveren krassen. Ze heeft een brede snuit met een bek als een streep en ogen die je aankijken, maar amper kunnen zien. Op drie olifantensoorten na zijn ze de grootste landdieren van de planeet. Hun hoorns kunnen 1,65 meter lang worden. Oeroude wezens zijn het, prehistorisch.

Achter Fatu staat Najin. Haar hoorn is majestueus en krom, terwijl die van Fatu afgestompt is om stropers te ontmoedigen. Er is nog een derde vrouwelijke neushoorn, Tauwo, maar ze is van de zuidelijke witte soort. Tauwo werd erbij gehaald om de neushoorns uit het safaripark wegwijs te maken in het leven op de Keniaanse savanne. Volgens de opzichters moesten ze alles nog leren. In Tsjechië sprongen katten op hun rug, in Ol Pejeta kwamen ossenpikkers meeliften. Stapje voor stapje werden de dieren wilder, maar helemaal wild werden ze nooit. De twee immigranten genieten nog iedere dag als Mwenda op hun buik krabt. Dat moet hij bij Tauwo niet proberen.

Witte neushoorns zijn niet wit, maar bijna even grijs als de ‘zwarte’ neushoorns. Wellicht berust de benaming op een misverstand van koloniale ontdekkingsreizigers. Wetenschappers ontdekten pas in 1907 dat de noordelijke en de zuidelijke witte neushoorn twee subsoorten zijn, die een miljoen jaar afzonderlijk van elkaar zijn geëvolueerd. Najin en Fatu hebben bredere poten dan Tauwo. Zo kon de noordelijke witte neushoorn beter gedijen in moerassige gebieden. Op hun oren hebben ze plukjes zwart haar, Tauwo niet. Hun staart is dikker en hun nek breder. Hoewel hun DNA maar 4 procent verschilt, zijn het andere soorten. In het wild zouden ze niet goed gedijen in elkaars habitat.

Hier schieten ze goed met elkaar op. ‘Fatu en Tauwo zijn best friends forever’, zegt Mwenda. ‘Ze zijn soms te wild voor de oude Najin.’ De twee jongere neushoorns grazen de hele dag zij aan zij, terwijl Najin – met 32 jaar een oude neushoorn – op een afstandje achter hen aan sjokt.

‘Het is emotioneel uitputtend te zorgen voor een soort die onder je ogen uitsterft’ James Mwenda

IIUitsterving

Bedtijd. De neushoorns bewegen langzaam in de richting van hun nachtverblijf. Wanneer ze voorbij de poort komen, stoppen ze even bij hun mesthoop. Uitwerpselen als die van paarden, maar dan veel groter, vallen op de hoop. ‘Het is hun website’, zegt Mwenda met een brede grijns. ‘Als een vreemde neushoorn voorbijkomt, kan hij hier alle informatie opsnuiven die hij nodig heeft.’

‘Het is emotioneel uitputtend te zorgen voor een soort die onder je ogen uitsterft’, zegt Mwenda. ‘Je probeert de dieren een goed leven te geven, maar je voelt het loodzware gewicht.’ 19 maart 2018, de dag dat Sudan stierf, was er een van monumentale droefheid. Hij probeerde de hele dag op te staan, maar zakte door zijn achterpoten. Hij moest worden geëuthanaseerd. Zoals zo vaak zong Mwenda ‘Amazing grace’ voor Sudan, een lied over vrijheid: ‘Mijn kettingen zijn weg, ik ben vrijgelaten, God, mijn Verlosser, heeft mij bevrijd.’ Eén keer stroomden tranen over de massieve kaak van Sudan, vertelt Mwenda. ‘Het gevoel dat je de laatste bent van je soort op de hele planeet, dat was wat ik voelde toen ik Sudans tranen zag.’

 

Lange tijd dachten Europeanen dat God niet zou toelaten dat soorten zouden uitsterven. Ondertussen weten we dat de planeet vijf massale uitstervingsgolven heeft doorgemaakt. Volgens de Verenigde Naties maken we in een recordtempo een zesde golf door. Een miljoen planten- en diersoorten worden acuut met uitsterven bedreigd. 40 procent van de amfibieën, 25 procent van de zoogdieren en 14 procent van de vogels staan op het punt te verdwijnen. Volgens conservatieve schattingen zijn er tussen de 5 en 9 miljoen diersoorten op de planeet en verliezen we er elke dag 30 tot 150. Het gaat niet alleen sneller dan met de uitsterving van de dinosauriërs, het is ook de eerste keer dat een diersoort – de mens – er zelf voor verantwoordelijk is.

Ambassadeur

Op de ritten tussen onze slaapplek in Ol Pejeta en de plaats waar de neushoorns verblijven, wordt duidelijk wat we dreigen te verliezen. Door de pandemie komen veel minder toeristen op safari. De dieren zijn minder schuw en de savanne barst van het leven: zebra’s, wrattenzwijnen, olifanten, giraffen, zwarte neushoorns. Als we nu uitstappen, zijn we binnen een paar minuten dood, zegt Mwenda plagerig. De mens als mogelijke maaltijd, het is een vreemde gewaarwording.

Het holoceen, een periode van ongekende biologische diversiteit, heeft plaatsgemaakt voor het antropoceen. Homo sapiens domineert. Als je alle zoogdieren ter wereld op een weegschaal zou zetten, is de mens goed voor 36 procent van het gewicht. Ons vee, voornamelijk koeien en varkens, vormt 60 procent. Wilde dieren maken maar 4 procent uit van het totaal.

Weinig dieren verdwijnen zo zichtbaar als de neushoorn. Er zijn er nog ongeveer 27.000 op de planeet. Twee van de vijf families, de witte en de zwarte neushoorn, leven in Afrika. De andere drie soorten leven in Azië: de Javaanse, de Indische en de Sumatraanse neushoorn. Alle vijf zijn ze ernstig bedreigd. Najin en Fatu worden opgevoerd als ambassadeurs voor uitstervende diersoorten. ‘Volgens recente studies heeft Sudan als “het laatste mannetje” ongeveer 600 miljoen dollar opgeleverd aan reclamebudget voor het belang van biodiversiteit’, zegt Richard Vigne, de directeur van Ol Pejeta.

Wat maakt het uit dat diersoorten verdwijnen? Er is het ethische argument: soorten horen niet te verdwijnen door toedoen van de mens. Maar er zijn ook nutsargumenten: veel van de soorten die verdwijnen, hebben we nog niet eens ontdekt. Een groot deel hebben we nooit bestudeerd. We verliezen kennis. Een te snelle golf van uitsterving, zoals we nu meemaken, hypothekeert bovendien de toekomst van de evolutie. Soorten die uitgestorven zijn, liggen aan de basis van de soorten die het wel hebben overleefd. Dat geldt ook voor de mens: als de homo habilis en de homo erectus te snel waren verdwenen, hadden wij nooit bestaan.

Biodiversiteit is een keten. Hoe meer schakels verdwijnen, hoe sneller alles uit elkaar valt en onze leefwereld op korte termijn in gevaar komt. Wanneer een miljoen dier- en plantensoorten tegelijk verdwijnen, dreigt de fragiele ecologische balans fundamenteel verstoord te raken. Zelfs het voortbestaan van de mens is dan niet gegarandeerd.

Toen de wolf in 1995 na zeventig jaar werd geherintroduceerd in het Yellowstone National Park in Amerika, waren de gevolgen spectaculair. De herten waren een plaag, maar door de komst van de wolf kende hun soort een terugval, waardoor andere kleinere diersoorten ruimte kregen. Zeldzame vegetatie keerde terug en de oevers werden steviger. Uiteindelijk gingen de rivieren anders stromen.

De dagelijkse routine van Najin en Fatu lijkt weinig opzienbarend, maar ze speelt een cruciale rol in een proces van miljoenen jaren oud. De neushoorns dienen als grasmaaiers in de savanne en de moerasgebieden van Centraal-Afrika, die het voor zoogdieren als antilopen en gnoes gemakkelijker maken om te eten. Ze creëren landschappen waar de vegetatie op verschillende hoogtes groeit, waardoor branden minder verwoestend zijn. Hun uitwerpselen verspreiden zaden en voeden insecten. De gevolgen manifesteren zich soms pas na tientallen jaren, maar neem de neushoorn weg uit de wereld en de wereld verandert.

‘Als je een zwaar geweer in koelen bloede afvuurt, klapperen je tanden en suist je hoofd.’ Winston Churchill

IIIJacht

‘Als je een zwaar geweer in koelen bloede afvuurt, klapperen je tanden en suist je hoofd.’ In 1907 trok Winston Churchill, 33 en toen nog ondersecretaris van de Britse koloniën, naar Centraal-Afrika om te jagen op olifanten en witte neushoorns. Na een lange tocht door de jungle – ‘langs vlinders zo groot als vogels en vogels zo kleurrijk als vlinders’ – en met de stoomboot over de Nijl, kwam hij aan in Lado, een enclave in het huidige Zuid-Soedan die door Leopold II persoonlijk werd gecontroleerd. Daar schoot hij drie witte neushoorns dood.

In My African journey beschrijft Churchill hoe hij vanachter een termietenheuvel de eerste keer vuurt. ‘Het dier zeeg neer, om dan weer omhoog te rijzen in een afschuwelijke doodsstrijd (...) alsof hij nog verder wilde, terwijl ik nog twee keer laadde en opnieuw vuurde.’ Twee andere dieren vluchtten weg door het moeras, een derde neushoorn stormde af op de bediendes die Churchills observatietoren meesleurden. ‘Ze waren maar wat blij om het ding te laten vallen en in alle richtingen weg te stuiven.’

De komst van de kolonisten betekende het begin van het einde voor de noordelijke witte neushoorn. Zij waren de eersten die van de hoorn een trofee maakten. De lokale bevolking, zonder vuurwapens, had de beesten altijd met eerbied behandeld en afgebeeld in muurschilderingen en beeldhouwwerkjes. Ze waren te sterk, te groot en te ontzagwekkend om als voedsel of buit te dienen. Churchill noemde het ‘een belangrijke gebeurtenis in het leven van iedere sportman’ en noteerde de datum in zijn agenda. Er waren toen naar schatting 100.000 noordelijke witte neushoorns, die leefden in Centraal-Afrika, in Tsjaad, Soedan, de Democratische Republiek Congo en Oeganda.

Winston Churchill schoot in 1907 drie noordelijke witte neushoorns dood.

 

Na de kolonisten kwamen de stropers, die schoten met AK-47’s en de hoorns afhakten met machetes. Duizenden neushoorns werden afgeschoten en leverden het materiaal voor de handvatten van ceremoniële Jemenitische jambiyadolken. In 2008 begonnen de fabrikanten dolken te maken van kunstrubber en nam de stroperij af.

Katerpoeder

Maar ondertussen was in Azië de vraag naar gemalen hoorn toegenomen. In China had de groeiende -hogere middenklasse geld voor het poeder, dat volgens de overlevering een medicinale werking heeft. Vooral in Vietnam explodeerde de vraag. Wie in Hanoi wil laten zien dat hij iets betekent, mengt het poeder in zijn cocktails om katers te vermijden. Dat leidde tot meer strooptochten, vooral in Zuid-Afrika. In 2007 doodden stropers daar 13 neushoorns, in 2011 waren het er al 448. Een kilo hoornpoeder kost vandaag 55.000 euro. Eén hoorn kan zo 300.000 euro opbrengen, ook al bestaat hij uit dezelfde keratine als nagels en haar. Zelfs in musea en dierentuinen werden hoorns geroofd.

Burgeroorlogen bezegelden het lot van de noordelijke witte neushoorn. In Zuid-Soedan en Congo werden de dieren niet beschermd, zodat ze een makkelijke prooi werden als voedsel voor vluchtelingen en milities, of als buit voor stropers. ‘De ironie is dat Afrikanen de echte milieuactivisten zijn’, schrijft Lawrence Anthony in zijn boek The last rhinos. ‘Ze hebben nooit op trofeeën gejaagd. Dat was een groot taboe, de dieren hadden een intrinsieke spirituele waarde.’ Anthony probeerde de overgebleven neushoorns uit het Congolese Garamba-park weg te halen door te onderhandelen met milities. Het mislukte: de laatste sporen en uitwerpselen van wilde witte neushoorns in Congo dateren van 2007. In Zuid-Soedan blijven expedities zoeken naar de dieren, gefinancierd door miljonairs en de BBC, maar zonder succes.

De laatste hoop werd gevestigd op dieren in gevangenschap. De zoo van San Diego en die van Dvur Kralove hielden de laatste noordelijke witte neushoorns in leven. Jozef Vagner, de directeur van de Tsjechische zoo en een belangrijke zoöloog, wist al in 1975 dat de soort zou verdwijnen en organiseerde een expeditie naar Zuid-Soedan, niet ver van waar Churchill hun voorouders doodschoot. Met jeeps en vliegtuigen legden ze 20.000 kilometer af, kriskras over het gebied. ‘We telden 264 neushoorns vanuit het vliegtuig’, schreef Vagner in zijn verslag. Op een creatieve, eerder onwetenschappelijke manier berekende hij dat er toen nog zowat 770 neushoorns in de regio leefden. Maar aan de grenzen van Congo en de Centraal-Afrikaanse Republiek vond hij er geen meer.

De regering van Zuid-Soedan stond Vagner toe om zes noordelijke witte neushoorns te vangen en mee te nemen naar Dvur Kralove. Een van hen was een twee jaar oude stier die wereldgeschiedenis zou worden. Vagner noemde hem Sudan.

‘Schoten gemeld in de avond van 2 december, karkas de volgende dag gevonden. Beide hoorns ontbraken.’ Opschrift grafsteen in Ol Pejeta

IVBescherming

Op een avond in 2017 liepen Mwenda en een collega terug van de neushoornstallen in Ol Pejeta naar hun slaaphutten, toen ze achter hen een schot hoorden. Een blinde zwarte neushoorn, die nochtans extra beschermd werd, was doodgeschoten. ‘We waren bij hem tot 17.50 uur. Om 17.57 uur werd hij gedood. De stropers hadden elke stap die we zetten in de gaten gehouden.’ Ze moesten de soldaten erbij halen, omdat ze zelf geen vuurwapen mogen dragen. ‘Toen we 20 minuten later terugkeerden, was de hoorn afgehakt en meegenomen.’

Het was het recentste in een lange reeks bloederige incidenten. Onder een prachtige boom die ook het logo vormt van Ol Pejeta, herinneren drie rijen van twaalf grafstenen daaraan. Met uitzondering van Sudan en Suni, de twee mannetjes die een natuurlijke dood stierven, zijn het vooral slachtoffers van stropers. ‘Carol, geboren op 15 juni 1980, gestorven op 2 december 2015: vrouwelijke zwarte neushoorn. Schoten gemeld in de avond van 2 december, karkas de volgende dag gevonden. Beide hoorns ontbraken.’ Op bijna alle stenen staat diezelfde zin: Both horns were missing.

Koe tussen de leeuwen

De soldaten die het domein beschermen, verblijven naast de stallen van Najin, Tauwo en Fatu. Dag en nacht patrouilleren ze in het reservaat, 90.000 hectare groot. Trots vertelt commandant Paul Ltereson dat in 2020 in heel Kenia geen enkele neushoorn werd gestroopt, terwijl in de rest van Afrika de afwezigheid van toeristen juist leidt tot meer incidenten. Het geheim? ‘In 2017 hebben we hier stropers kunnen tegenhouden. Ze hadden een strafblad en niet veel later waren ze – poef! – verdwenen’, zegt hij. ‘Afgeslacht als een geit op Mount Kenia, of in stukjes gehakt en aan de krokodillen gevoerd. Wie een neushoorn doodt, moet zelf worden gedood.’

Het gaat verder dan louter menselijke overheersing. De grootste biodiversiteit ter wereld is te vinden rond de evenaar, waar ook de armste mensen van de planeet wonen. Door toenemende droogte en een groeiende bevolking wordt het er steeds moeilijker leven. Mordecai Ogada, auteur van The big conservation lie, wijst er in opiniestukken op dat natuurreservaten in Afrika vaak worden gerund door witte kleinkinderen van Britse kolonialen die hier honderd jaar geleden kwamen jagen. ‘Ze spreken over dieren, maar het gaat nog altijd over hetzelfde: controle over ons land.’

Ook de 50.000 mensen rond de hekken van Ol Pejeta leven grotendeels in armoede. Zodra het schemert, dansen lichtjes van dorpen en steden aan de horizon. Tien kilometer verderop staat de grootste legerbasis van de Britten in Afrika. De omwonenden hebben te weinig vruchtbare grond, de steden groeien en rukken op. Daarom heeft directeur Richard Vigne, een nazaat van Britse kolonisten, de omgeving in het reservaat geïntegreerd en kunnen de boeren hun dieren op het domein laten grazen. ‘Er wordt weleens een koe opgegeten door een leeuw en sommige toeristen blijven weg omdat ze geen vee willen zien tijdens hun safari, maar uiteindelijk winnen beide partijen.’

‘Als we voor het einde van het jaar een embryo kunnen inplanten, zoals voorzien, hebben we 16 maanden later een nieuwe baby’ Thomas Hildebrandt

VHerrijzenis

‘We zullen een noordelijke witte neushoornbaby hebben in 2024’, zegt Thomas Hildebrandt (57). Hij is expert reproductieve technologie aan het Leibniz-instituut in Berlijn en wil de neushoorn behoeden voor uitsterving. ‘Geen twijfel mogelijk. Met de embryo’s die we hebben, zal het ons zeker lukken. Als we voor het einde van het jaar een embryo kunnen inplanten, zoals voorzien, hebben we zestien maanden later een nieuwe baby.’

Het klinkt als sciencefiction, maar Hildebrandt en zijn team zijn pioniers in hun vakgebied. Nooit eerder is het gelukt om de eicellen van een neushoorn te bevruchten met bevroren sperma. Lang voordat ze wisten dat ze het ooit nodig zouden hebben, namen ze spermastalen van de overgebleven stieren – voor het geval dat. Twee weken geleden trok de Duitse professor voor de zoveelste keer naar Ol Pejeta om eicellen te oogsten bij Fatu.

Een helikopter vloog de geoogste cellen onmiddellijk naar de luchthaven. Van daaruit ging het naar het Avantea-laboratorium in Cremona, Italië. Terwijl Fatu alweer aan het grazen was, rijpten veertien van haar eicellen in een petrischaaltje in Europa. Een paar dagen later werden ze bevrucht met zaad van Suni, de witte neushoorn die in 2014 overleed. Vijf bevruchte eicellen ontwikkelden zich tot een embryo. In totaal worden negen bevruchte embryo’s bewaard in vloeibare stikstof, in afwachting van de reis naar Kenia, waar ze zullen worden ingeplant bij een zuidelijke witte neushoorn –?Fatu is te oud om zelf bevrucht te worden.

Het zegt weinig goeds over de menselijke aard, vindt Hildebrandt, dat de kostbare natuur bijna moet verdwijnen voor we de waarde ervan inzien. ‘Mijn generatie was arrogant en heeft veel vernietigd. Ik kan alleen hopen dat de jonge generatie verantwoordelijker zal omgaan met de grondstoffen die onze planeet biedt, anders zal de mens de 22ste eeuw niet meemaken.’ Hij wijst erop dat de procedure om de noordelijke witte neushoorn te redden miljoenen euro’s kost, een bedrag dat ook naar de scholing van kinderen en de bescherming van andere dieren had kunnen gaan.

God spelen

Ondanks het optimisme van de Duitser is het nog niet zeker of de embryo’s zich zullen nestelen in de baarmoeder van zuidelijke witte neushoorns. Om de slaagkans te vergroten, moeten de toekomstige draagmoeders om de tuin worden geleid.

‘Kijk’, zegt Mwenda op onze laatste dag in Ol Pejeta. ‘Owen heeft zijn stal verlaten.’ De zuidelijke witte neushoornstier loopt voorzichtig zijn weide in. ‘Het is de eerste keer dat hij buitenkomt sinds hij in november is aangekomen.’ Owen weegt meer dan 3 ton, heeft een hoorn van anderhalve meter en werd al meerdere keren vader. Hij is de ideale dekstier.

Owen is gesteriliseerd, maar wanneer de vrouwelijke neushoorns in zijn omgeving vruchtbaar zijn, zal hij dat merken en de wijfjes dekken. Dat brengt de hormonen van het wijfje op gang. Onmiddellijk daarna moeten de embryo’s uit het laboratorium worden ingebracht met een staaf.

‘We moeten er alles aan doen om de soort te redden. Hele biotopen hangen ervan af. De zuidelijke witte neushoorn kan niet zomaar de plaats innemen van de noordelijke.’

Op de laatste ochtend is Mwenda van streek. ‘Ik heb gelezen dat wetenschappers het weer willen veranderen’, zegt hij. ‘Dat is niet goed, dat is voor God spelen.’ Maar spelen we ook niet voor God als we de noordelijke witte neushoorns willen terugbrengen? Mwenda schrikt en kijkt naar Fatu en Najin, die vredig grazen. ‘Misschien wel, maar als we een kans hebben om weer een baby te zien, moeten we het proberen.’

Credits

Tekst: Kasper Goethals en Olivia Kortas
Foto's: Johannes De Bruycker, archief

Deze reportage kwam tot stand met de steun van het Fonds Pascal Decroos voor Bijzondere Journalistiek.