Biden erkent Armeense genocide, Turkije roept Amerikaanse ambassadeur op het matje
Jonge Armeniërs vragen om gerechtigheid in Washington D.C.. Foto: AFP

Joe Biden heeft zaterdag de Armeense genocide erkend. Hij is de eerste Amerikaanse president die het woord ‘genocide’ gebruikt om de dood van anderhalf miljoen Armeniërs in 1915 te omschrijven. Zijn erkenning werd in Turkije met afkeuring onthaald.

‘Het Amerikaanse volk eert alle Armeniërs die omkwamen in de genocide die vandaag 106 jaar geleden begon’, aldus Biden in een verklaring, die het Witte Huis publiceerde.

De genocide vond plaats in het Ottomaanse Rijk, waar later het moderne Turkije uit voortkwam. Armeniërs waren een van de vele minderheden in dat uitgebreide rijk. Toen Rusland en de Ottomanen een zoveelste oorlog tegen elkaar begonnen, kozen sommigen van de orthodox christelijke Armeniërs de Russische zijde. Het volk werd daarvoor gestraft door de nationalistische generaals in Turkije. Naar schatting 1 miljoen mensen kwamen om in massamoorden op Armeense mannen of gedwongen hongermarsen van vrouwen en kinderen richting Syrië.

‘Diepe wonde in relatie’

Anderhalf jaar geleden had het Amerikaanse Congres de feiten al in een niet-bindende resolutie erkend als een genocide, tot woede van de Turkse president Recep Tayyip Erdogan. Dat nu ook de Amerikaanse president de genocide erkent, zal de relatie tussen beide Navo-landen niet bevorderen. Dat ze samen in de Navo zitten, was meteen ook de belangrijkste reden waarom het zolang geduurd heeft voor de genocide erkend werd door de VS.

‘Door de decennia heen hebben de Armeense immigranten de VS op ontelbare manieren verrijkt, maar ze zijn hun tragisch verleden niet vergeten. We eren hun verhaal. We zien hun pijn. We erkennen hun geschiedenis. We doen dit niet om te beschuldigen, maar wel om ervoor te zorgen dat het niet opnieuw gebeurt’, aldus Biden. In zijn verkiezingscampagne had Biden al beloofd de slachtpartij te zullen erkennen als volkerenmoord.

De Armeense premier Nikol Pasjinian bedankte Biden in een bericht op Facebook, voor de ‘zeer sterke stap richting gerechtigheid en historische waarheid’. Volgens de Armeense premier biedt de erkenning door Biden ‘een onschatbare steun voor de nakomelingen van de slachtoffers van de Armeense genocide’.

Afkeuring in Turkije

Het Turkse ministerie van Buitenlandse Zaken heeft de Amerikaanse ambassadeur in het land ontboden vanwege de erkenning. De Turkse onderminister van Buitenlandse Zaken Sedat Önal heeft de Amerikaanse ambassadeur David Satterfield ‘in de meest krachtige bewoordingen’ verteld dat de verklaring geen rechtsgrondslag heeft en dat Ankara ze onaanvaardbaar vindt. Hij zei dat de verklaring ‘een diepe wonde die ons wederzijdse vertrouwen en vriendschap ondermijnt’, heeft veroorzaakt.

De Turkse overheid zei eerder dat het een ‘verdraaiing is van de feiten, die nooit aanvaard zal worden in het bewustzijn van het Turkse volk.’ Volgens Turkije zijn zowel Armeniërs als Turken gedood in de burgeroorlog die ontstond toen Armeniërs in opstand kwamen tegen hun Ottomaanse heersers en de kant kozen van de binnenvallende Russische troepen. Een woordvoerder van president Erdogan zegt dat de VS naar hun eigen verleden moeten kijken.