Rutte kijkt naar afsplitsing Forum voor Democratie voor regeringsvorming
Verkenners Jorritsma (links) en Ollongren (midden) ontvangen Rutte Foto: AFP

De ontslagnemende Nederlandse premier Mark Rutte is maandagochtend als eerste op gesprek bij verkenners Annemarie Jorritsma (VVD) en Kajsa Ollongren (D66). Hij zegt ‘serieus te willen kijken’ naar een coalitie met daarin JA21, een nieuwe partij die bestaat uit oud-leden van Thierry Baudets Forum voor Democratie.

Dat zei Rutte na afloop van een gesprek met verkenners Kajsa Ollongren en Annemarie Jorritsma. ‘We willen graag meedoen’, zei Rutte. D66, dat veel zetels won, zou volgens hem een logische deelnemer zijn aan het kabinet. ‘Dan is de volgende die we er heel graag bij willen ook het CDA. Dat is überhaupt onze eerste voorkeurspartner.’ Volgens Rutte wordt het daarna ‘even zoeken’ om tot een meerderheid te komen. Hij wil serieus kijken naar JA21, maar kent de partij naar eigen zeggen verder niet.

JA21 splitste zich af van Forum voor Democratie nadat partijleider Thierry Baudet in opspraak was gekomen door antisemitische berichten. Een aantal leden van de eerste Kamer en het Europarlement maakte de overstap. Een van hen is Derk-Jan Eppink, die vroeger al voor Lijst Dedecker in het Europees Parlement zetelde. JA21 leunt inhoudelijk nog dicht aan bij FvD, maar verzet zich nadrukkelijk tegen complottheorieën.

‘Moeilijk voorstelbaar’

Het voorstel om met JA21 te regeren kan op weinig enthousiasme rekenen bij D66, naast VVD de tweede partij die onmisbaar lijkt in de toekomstige coalitie. D66-leider Sigrid Kaag vindt regeren met die partij ‘moeilijk voorstelbaar’. Haar partij staat immers lijnrecht tegenover de oud-FVD’ers als het gaat over belangrijke punten als het klimaat en de Europese Unie.

Voortzetting huidige regering?

Ook een regeringsvariant met de ChristenUnie sluit Rutte niet uit. ‘Daar zouden we echt nog eens serieus naar moeten kijken, daar hebben we heel goed mee samengewerkt.’

Podcast | Natuurlijk wint Rutte, maar de verrassing kwam van links

Kaag wilde niet veel meer kwijt over hoe D66 denkt over die opties. Maar ze liet wel doorschemeren dat ze niet staat te springen om met meerdere conservatieve partijen in een kabinet te stappen. Tijdens de verkiezingscampagne zei ze al vooral uit te zijn op een progressief kabinet. Dat benadrukte ze na haar bezoek aan de verkenners nog eens.

Verder wil de D66-leider geen namen noemen. Ze benadrukt dat ze op zoek wil naar partijen die zich ‘zullen identificeren op basis van de inhoud’. Ze wil dat partijen zich aansluiten bij de thema’s waarmee D66 campagne heeft gevoerd: ‘Dat betekent enorme aandacht voor investeringen in onderwijs, kennis en wetenschap. Aanpak van de klimaatcrisis. Versterking van de rechtsstaat.’

Wilders vraagt ‘centrumrechts’

PVV-leider Geert Wilders van zijn kant wil graag meeregeren in een kabinet met VVD, CDA, PVV, Forum voor Democratie en JA21. Dat kabinet, dat uit de meest rechtse partijen van Nederland zou bestaan, noemt Wilders ‘centrumrechts’.

De PVV-leider hoopt dat de partijen ‘op hun schreden terugkeren’ van de stelling dat ze de PVV op voorhand uitsluiten van regeringsdeelname. Zelf heeft hij een voorkeur voor een kabinet zonder D66, zegt hij. ‘Is het logisch dat dat ook gebeurt? Misschien niet.’ Wilders vindt het ook niet logisch om een partij als de PVV ‘zomaar’ uit te sluiten. ‘Zo’n centrumrechts kabinet zou denk ik hartstikke goed zijn voor Nederland.’

Op de verkiezingsavond leek Wilders, die drie zetels moest inleveren, zich er nog bij neer te leggen dat hij de oppositie in gaat. ‘Ik denk dat er geen ruimte voor ons is in de coalitie’, zei hij toen.

Verkenners

Verkenners Ollongren en Jorritsma inventariseren de wensen van de partijen en onderzoeken welke coalities de meeste kans maken. Na Rutte, Kaag en Wilders volgen maandag, op volgorde van meeste naar minste zetels: Wopke Hoekstra (CDA), Lilian Marijnissen (SP), Lilianne Ploumen (PvdA) Jesse Klaver (GroenLinks) en Thierry Baudet (Forum voor Democratie).

Dinsdag volgen de negen andere partijen die ook in de Tweede Kamer vertegenwoordigd zijn. In het Nederlandse parlement zijn de 150 zetels momenteel verdeeld over 17 partijen.

U wil onze betalende artikels lezen maar nog geen abonnement nemen? Meld u aan en proef gratis van  plus-artikels.

Lees gratis ›

Geen betaalgegevens nodig