Twee liberale ‘verkenners’ zetten Nederlandse formatie in gang
De voorzitter van de Tweede Kamer, Khadija Arib, maakte bekend wie de Nederlandse formatiemogelijkheden zal verkennen. Foto: afp

Annemarie Jorritsma (VVD) en Kajsa Ollongren (D66) zijn door hun lijsttrekkers aangewezen als ‘verkenner’. De twee politieke zwaargewichten moeten uitzoeken welke regeringscoalitie de meeste kans maakt.

De voorzitter van de Tweede Kamer, Khadija Arib, maakte de namen van Jorritsma en Ollongren vanmiddag bekend, na overleg met de lijsttrekkers.

De rechts-liberale VVD en het links-liberale D66 zijn volgens de prognoses de twee grootste partijen geworden in het Lagerhuis van het Nederlandse parlement, na de parlementsverkiezingen van gisteren. Veel partijen hadden voor de bijeenkomst met Arib al aangegeven dat de twee het voortouw moeten nemen bij de regeringsvorming.

Lange staat van dienst

Annemarie Jorritsma (70) is sinds 2015 voorzitter van de ‘Senaatsfractie’ van de VVD. Ze heeft een lange staat van dienst binnen de partij en geldt als trouwe bondgenoot van partijleider Mark Rutte. Ze was eerder minister van Verkeer en Waterstaat in de regering Kok-I en daarna minister van Economische Zaken in Kok-II. In deze paarse kabinetten van de sociaaldemocratische PvdA, VVD en D66 deed Jorritsma veel ervaring op met de links-liberalen.

In 2003 werd ze burgemeester van Almere. Die functie bekleedde ze tot 2015, waarna ze toetrad tot de Eerste Kamer (‘Senaat’). In 2010 probeerde Jorritsma vergeefs Job Cohen (PvdA) op te volgen als burgemeester van Amsterdam.

Hoogste ambtenaar

Kajsa Ollongren (53), demissionair minister van Binnenlandse Zaken, is door D66 voorgedragen. Ook zij kent premier Rutte goed: niet alleen zat Ollongren de afgelopen jaren in de regering, tussen 2011 en 2014 was ze ook de hoogste ambtenaar op zijn ministerie (Algemene Zaken). Ollongren was bovendien als topambtenaar secretaris van de formatie in 2010, die leidde tot het eerste kabinet-Rutte. Dat bestond uit de partijen VVD en CDA, met de extreemrechtse PVV als gedoogpartner.

Daarnaast is Ollongren een belangrijke naam binnen D66. Ze was de afgelopen jaren vicepremier. Ook stond ze nu als lijstduwer op de verkiezingslijst. Vooraf gaf ze aan dat dit niet betekent dat ze de Kamer in wil. Ze vindt dat anderen daarvoor betere ‘capaciteiten’ hebben.

De bewindsvrouw werd eerder nog genoemd als mogelijke opvolger van voormalig lijsttrekker Alexander Pechtold, die in oktober 2018 zijn vertrek uit de politiek bekendmaakte. Maar Ollongren, die tussen eind 2019 en april 2020 met ziekte kampte, kondigde aan geen gooi te doen naar het partijleiderschap.

Na meer dan tien jaar blijft Mark Rutte nog wat langer in het Torentje. Maar hoe komt het toch dat hij al jaren zo populair is? Buitenlandjournalist Dominique Minten legt het uit in onderstaande video.