Vlaanderen is twee literaire prijzen rijker
Themabeeld. Foto: katrijn van giel

Vlaanderen is een ambitieuze literaire prijs rijker – correctie twee literaire prijzen: de Boon voor fictie en non-fictie, en de Boon voor kinder- en jeugdliteratuur.

Met een naam die speels knipoogt naar een van de grootste schrijvers van de Nederlandse literatuur en een prijzengeld van 50.000 euro voor de winnaars in elke categorie, naast 2500 euro voor de genomineerden, tonen De Boon voor fictie en non-fictie, en de Boon voor kinder- en jeugdliteratuur meteen hun ambitie. Ze mikken op de Champions League, naast de Libris Literatuurprijs en de Boekenbon Literatuurprijs.

Het was al even geleden dat Vlaanderen nog een grote literaire prijs had. In 2017 kreeg Jeroen Olyslaegers de laatste Fintro Literatuurprijs voor zijn oorlogsroman Wil. Die prijs was de opvolger van de Gouden Boekenuil, die op zijn beurt de plaatsvervanger was van de Gouden Uil. Een grote jeugdliteratuurprijs was er al langer niet meer, op de veel bescheidener gehonoreerde Boekenleeuw en Boekenpauw na. ‘Het was een van de belangrijke conclusies toen we begin 2020 met het hele boekenvak samenzaten, dat het belang van een nieuwe algemene literatuurprijs groot was’, zegt Paul Hermans, directeur van Literatuur Vlaanderen.

Expertise en diversiteit

Organisator van de nieuwe prijzen is de vzw Vlaamse Literatuurprijs, waarin alle stakeholders van het boekenvak zijn verenigd, van de Vlaamse Auteursvereniging tot de boekhandels en de algemene uitgevers, de literaire organisaties, Iedereen Leest, het BoekenOverleg en Literatuur Vlaanderen.

‘We willen deze prijzen zo breed mogelijk laten leven, en zo een steuntje in de rug geven voor literaire kwaliteit’, zegt Geysels. ‘We willen een momentum creëren en een ruime belangstelling genereren voor goede boeken.’

De Vlaamse overheid financiert het leeuwendeel van de Boon-prijzen, waaraan een flink prijskaartje hangt als je het prijzengeld, de vergoeding voor de jury en het organisatorische plaatje bij elkaar optelt. Minister van Cultuur Jan Jambon wil hiermee ‘de nieuwe referentieprijs voor het beste Nederlandstalige boek’ instellen.

De prijzen opereren volkomen onafhankelijk, benadrukt, Jos Geysels, voorzitter van het BoekenOverleg en de vzw Vlaamse Literatuurprijs. ‘We hebben twee onafhankelijke vakjury’s samengesteld, waarin we rekening hebben gehouden met expertise en diversiteit. Er zitten academici en recensenten, maar ook schrijvers en boekhandelaars bij, mannen en vrouwen, Vlamingen en Nederlanders van diverse origine.’ Juryvoorzitters zijn schrijfster Brigitte Raskin voor de volwassenenjury en voormalig nieuwsanker Martine Tanghe voor de jeugdjury.

Grootste kinder- en jeugdboekenprijs

Dat het om twee gelijkwaardige prijzen gaat voor volwassenen- en jeugdliteratuur is een belangrijk statement, zegt Geysels. ‘Jeugdliteratuur is niet minder waard omdat ze voor kleinere mensen is geschreven. Dat willen we graag benadrukken.’ Het betekent meteen dat het om de grootste prijs voor kinder- en jeugdliteratuur in het hele taalgebied gaat. Het prijzengeld van de Woutertje Pieterse Prijs bedraagt 15.000 euro en aan de Gouden Griffel en het Gouden Penseel zijn geen geldbedragen verbonden. ‘De prijzen wordt uitgereikt in maart 2022, en dat is niet toevallig: in maart loopt traditioneel de Jeugdboekenmaand, en bovendien blijven we zo uit het vaarwater van de andere grote prijzen.’ De longlist van vijftien titels wordt bekendgemaakt in december 2021, de shortlist van vijf titels in januari 2022. De winnaars kennen we op 17 maart. In aanmerking komen boeken die verschijnen tussen 1 november 2020 en 31 oktober 2021.

‘Dat de Vlaamse overheid zich verregaand engageert, belet ons niet om hard op zoek te gaan naar bijkomende middelen’, zegt Hermans. ‘We zijn nog op zoek naar een stad of gemeente waarmee we kunnen samenwerken voor de uitreiking van de prijzen. Die moet bereid zijn dat publieke feest mee mogelijk te maken. En in de marge gaan we ook hier en daar met privépartners in zee. Alleen kan een privé-instantie nooit de hoofdmecenas worden en de naam van de prijs claimen. Dat is een parcours dat we willen vermijden, want de essentie is dat je mensen wil aanzetten tot het lezen en het kopen van goede boeken. Als je geen merk kunt opbouwen dat mensen als waardevol erkennen, dan is het een maat voor niets.’ Mediapartners van de Boon Prijzen zijn de VRT en De Standaard.

Literatuur Vlaanderen staat in voor de praktische organisatie, het secretariaat, zeg maar. ‘Dat alle geledingen van de boekensector vertegenwoordigd zijn in de vzw Vlaamse Literatuurprijs is een belangrijke troef’, zegt Hermans. ‘Het betekent dat de prijzen gedragen zullen worden door boekhandels, uitgevers en literaire organisaties, en dat via Iedereen Leest ook leesclubs, bibliotheken en scholen bij het verhaal kunnen worden betrokken. Op die manier kunnen we de samenleving warm maken voor literatuur en lezen. Zo kunnen de Boon voor fictie en non-fictie en de Boon voor kinder- en jeugdliteratuur de sleutels zijn naar een samenleving waar leesplezier meer aandacht krijgt en zichtbaarder wordt.’

U wil onze betalende artikels lezen maar nog geen abonnement nemen? Meld u aan en proef gratis van  plus-artikels.

Lees gratis ›

Geen betaalgegevens nodig