Bij een op de vier middelgrote waterputten ontbreekt advies
Minister van Omgeving Zuhal Demir. Foto: BART DEWAELE

Middelgrote waterputten worden in een kwart van de gevallen vergund zonder een advies van de Vlaamse Milieumaatschappij, die moet onderzoeken of de ondergrond die waterwinning wel kan dragen.

Minister van Omgeving Zuhal Demir (N-VA) kondigde al aan dat ze harder zal optreden tegen malafide boorbedrijven die illegale waterputten aanleggen (DS, 9 maart). Uit een Pano-reportage blijkt dat daar nood aan is. Duizenden huizen die op een klei- of leembodem zijn gebouwd, lopen door de uitdrogende grond een risico op barsten en scheuren.

Daar zijn verschillende oorzaken voor: de klimaatverandering, de verharding van Vlaanderen en een onaangepast waterbeleid, dat erop was gericht om water zo snel mogelijk af te voeren, maar ook het massale oppompen van grondwater.

Voor het oppompen van grote hoeveelheden is een vergunning nodig, waarover de Vlaamse Milieumaatschappij moet adviseren, maar dat gebeurt lang niet altijd, blijkt uit cijfers die Groen-Parlementslid Johan Danen opvroeg bij minister Demir.

In de klasse van waterputten die jaarlijks 5.000 tot 30.000 kubieke meter water opleveren, de middelgrote tot grote waterputten, moet de gemeente de vergunning afleveren en de VMM onderzoeken of de watervoerende ondergrond die waterwinning wel kan dragen, maar toch is in een kwart van de gevallen (715 op de 2.693) de vergunning verleend zonder dat de VMM een advies leverde. Dat wordt beschouwd als een stilzwijgend gunstig advies.

De VMM legt de klemtoon op het adviseren van de zeer grote waterputten van meer dan 30.000 kubieke meter. In de klasse tussen 5.000 en 30.000 kubieke meter ligt de klemtoon alleen op de diepe warterwinningen, niet op de ondiepe.

‘In tijden van watertekort verwacht ik toch dat de minister hier minder nonchalant mee omspringt’, reageert Danen. ‘Een advies van de VMM zou verplicht moeten worden, anders krijgt je wildwesttoestanden in het gebruik van grondwater. Dat kan niet de bedoeling zijn.’

Het aantal grondwaterputten in Vlaanderen zit in stijgende lijn. In 2014 hadden 54.000 Vlamingen een grondwaterput in de tuin, vandaag zijn het er 57.715. Er waren in de periode 2017-2019 amper 96 controles per jaar. In liefst 43 gevallen kwamen er gebreken aan het licht.

Bovendien nemen nogal wat boorbedrijven het niet zo nauw met de regelgeving. Bij 43 boorbedrijven werden tekortkomingen vastgesteld. Dat is ongeveer de helft van alle controles. In 22 gevallen kon het boorbedrijf niet de verplichte vergunning voorleggen.