België helemaal geen kampioen in covid-19-overlijdens
Nabestaanden begraven een covid-slachtoffer nabij Lima. In Peru zijn sinds de eerste coronadode gemiddeld bijna dubbel zoveel mensen overleden als normaal Foto: afp

Officiële coronastatistieken verbloemen vaak de echte dodentol. In een vergelijking van de oversterfte in 81 landen staat België niet bovenaan, maar op de 28ste plaats.

Met de regelmaat van een klok wordt België neergezet als een van de slechtste leerlingen van de ­wereldwijde klas wat het aantal overlijdens als gevolg van covid-19 betreft. Maar dat beeld strookt niet met de werkelijkheid. In de rangschikking van het aantal covid-19-overlijdens per ­in­woner, zoals de websites Our World in Data en World­ometers die geven, staat ons land nochtans nog steeds bovenaan. Alleen San Marino en Tsjechië hebben meer ­coronadoden per inwoner ­geteld.

Maar die cijfers zijn moeilijk vergelijkbaar omdat de manier waarop de landen tellen erg verschilt. Zo ­telde ons land in de eerste golf ook de rusthuisbewoners mee die vermoedelijk aan covid-19 overleden, terwijl het merendeel niet getest was op het coronavirus. Andere landen zijn erg terughoudend om een overledene in de covid-19-statistieken op te nemen.

Daarom is het eerlijker om landen te vergelijken op basis van de oversterfte. Dat is de toename van het aantal doden in vergelijking met de voorgaande ­jaren. Toch moet ook die maatstaf met een flinke korrel zout genomen worden. De bevolkingsgegevens zijn immers niet voor alle landen op hetzelfde moment beschikbaar en worden vaak achteraf gecorrigeerd. Bovendien dreigen over­lijdens van een rampspoed ten onrechte toegewezen te worden aan covid-19.

 

 

Grootste oversterfte in Peru

De World Mortality Dataset, een initiatief van twee wetenschappers, verzamelde de mortaliteitsgegevens van meer dan tachtig landen. Vooral landen uit Afrika en Azië ontbreken. Van de landen waarvoor wel cijfers beschikbaar zijn, kende Peru tot nu toe de grootste oversterfte. Sinds de eerste corona­dode in het land geteld werd, zijn bijna dubbel zoveel mensen over­leden als normaal. Het gaat om overlijdens aan alle doodsoor­zaken, maar het is aannemelijk dat covid-19 de belangrijkste oorzaak is van de oversterfte. Ook de andere meest getroffen landen zijn Latijns-Amerikaans: Ecuador, Bolivia en Mexico.

België staat in de lijst van 81 landen op een gedeelde 28ste plaats, met een oversterfte van 16 procent. Om dat cijfer te berekenen, is de oversterfte door de hittegolf niet meegeteld. In Europa telden Spanje en het Verenigd ­Koninkrijk in de coronaperiode meer onverwachte doden. De oversterfte in Italië en Portugal was ­gelijkaardig. In Nederland, Zweden en vooral Frankrijk en Duitsland lag ze lager. In de andere Scandinavische landen was er geen sprake van oversterfte.

De cijfers tonen dat België sinds het begin van de coronacrisis af te rekenen had met een uitzonderlijk hoge sterfte. Maar ze stellen wel het beeld bij dat ons land de hoogste ­coronasterfte ter wereld had.

De cijfers laten ook toe om te achterhalen in welke landen er vermoedelijk een grote onderrapportering is van het aantal covid-19­doden. Tadzjikistan spant daarin de kroon: officieel vielen er slechts 90 covid-19-doden, terwijl er toch 9.000 mensen meer stierven dan in de jaren daarvoor. Dat is dus een ­onderschatting met een factor 100. In Oezbekistan was de oversterfte dertig keer hoger dan wat de officiële covid-19-statistieken aangeven, in Wit-Rusland veertien keer en in Rusland bijna zes keer.

België behoort tot de landen waar de officiële coronasterfte ­hoger ligt dan de vastgestelde oversterfte. Dat is ook het geval in onder meer Canada, Brazilië, Frankrijk en Israël. ‘Het toont dat de oversterfte de dodentol van covid-19 mogelijk onderschat’, stellen de onder­zoekers in een artikel dat nog geen peer review onderging.

De onderzoekers vinden geen bewijs voor de stelling dat een lockdown zelf ook bijdraagt aan de oversterfte. In verschillende landen die een lockdown kenden, ­zoals Australië en Nieuw-Zeeland, zijn er sinds corona uitbrak minder mensen overleden dan verwacht.

Wist je dat je ook zonder abonnement elke maand 3 betalende  plus-artikels kunt lezen?

Meld je aan en lees gratis ›

Vul je e-mailadres en wachtwoord in