Fidesz verlaat EVP-fractie
Viktor Orban. Foto: reuters

De EVP-fractie in het Europees Parlement keurde een aanpassing van de interne procedures goed waardoor het mogelijk wordt de Fidesz-leden te schorsen. De twaalf leden van de Hongaarse regeringspartij verlaten de fractie.

Viktor Orban had er zondag in een brief aan Manfred Weber, de EVP-fractieleider in het Europees Parlement, mee gedreigd dat Fidesz de fractie zou verlaten als de aanpassing van de procedures goedgekeurd werd. Die moet het mogelijk maken om binnenkort met een gewone meerderheid een nationale delegatie te schorsen als dit al gebeurd is op het niveau van de overkoepelende Europese partij. Dat laatste is in het geval van Fidesz al gebeurd in maart 2019, maar binnen de parlementaire fractie bleven de Fidesz-leden gewoon aan de slag. Met de nieuwe regels wil de fractie officieel tot overeenstemming komen met de Europese partij.

Voor de goedkeuring was een tweederdemeerderheid nodig binnen de fractie. Die werd gehaald: 84,1 procent van de 180 aanwezige fractieleden stemde voor, 15,9 tegen. Daarmee ligt de weg open om binnen een tweetal weken de Fidesz-delegatie te schorsen. Ze mogen dan niet langer deelnemen aan interne vergaderingen en stemmingen, mogen niet langer het woord nemen namens de fractie in zittingen en kunnen niet langer aangesteld worden tot (schaduw)rapporteur. De operatie kwam neer op een cosmetische zet om Orban ertoe aan te zetten zelf de stekker eruit te trekken.

Tamas Deutsch, de delegatieleider van Fidesz binnen de EVP-fractie, noemde het al voor de stemming ‘onaanvaardbaar’ dat de vleugels van de Europarlementsleden geknipt werden omdat die rechten komen van de Hongaarse kiezer en niet van de EVP. Direct na de stemming liet Orban weten dat de Fidesz-leden vertrekken. Over een eventueel vertrek van Fidesz uit de Europese partij rept hij niet.

Wilfried Martens

In zijn brief aan Weber klaagde Orban aan dat de EVP met een leiderschapscrisis kampt en niet meer weet welke richting ze uit moet. Hij loofde de ‘erfenis van Wilfried Martens, die er met succes in geslaagd was centrumrechts en rechtse partijen met diverse wortels en geografische achtergronden te verenigen’. Om de grootste fractie in het Europees Parlement te kunnen blijven, haalde Martens als toenmalige EVP-voorzitter Forza Italia van Silvio Berlusconi en Fidesz binnen – ondanks hun twijfelachtige Europese geloofsbrieven.

‘Dictator’

In mei 2015 begroette Jean-Claude Juncker de Hongaarse premier Viktor Orban nog met ‘dictator’ tijdens een bijeenkomst in Letland. Het was toen nog lachend bedoeld: Orban kreeg nog een zacht klap op zijn gezicht van Juncker, waarna hij lachend op de foto mocht met de toenmalige voorzitter van de Commissie en Donald Tusk, de toenmalige voorzitter van de Europese Raad. Het was de periode waarin de EVP Orban nog omschreef als het weerbarstige kind dat je wel in elke familie tegenkomt. De partij en de EVP-fractie in het Europees Parlement bleven erbij dat het beter was om Orban en Fidesz aan boord te houden en zo de ergste uitspattingen in Hongarije te helpen voorkomen. Dat discours werd steeds moeilijker vol te houden nadat Orban zich tot een voorstander van de ‘illiberale democratie’ had uitgeroepen en de rechtsstaat in zijn land steeds verder uitholde.

‘Gestapo-praktijken’

In een interview met De Standaard in november zei Weber dat de EVP-partij al beslist zou hebben over de uitsluiting van Orban als corona er niet was geweest. De wekenlange gijzeling van het Europees herstelplan door de Hongaarse premier, die de goedkeuring ervan koppelde aan de afzwakking van het rechtsstaatmechanisme, was de eerste stap te veel. Toen Tamas Deutsch in december zijn eigen fractieleider Manfred Weber Gestapo-praktijken verweet, was de laatste rode lijn overschreden.