Gerechtshof in Den Haag doet volgende week uitspraak over avondklok
Viruswaarheid-voorman Willem Engel. Foto: EPA-EFE

Het Nederlandse gerechtshof doet pas volgende week een uitspraak over de avondklok. Voorzitter Tan-de Sonnaville zegt extra tijd nodig te hebben om ten gronde een uitspraak te doen. Het hof was oorspronkelijk van plan om vandaag al een uitspraak te doen.

Hoelang kan de avondklok in Nederland nog bestaan? De Nederlandse regering doet er alles aan om het voortbestaan te verzekeren. Het werkt daarvoor op twee sporen: een hoger beroep in de avondklokzaak en een verdere verankering in de spoedwet.

De zitting waarin de avondklokzaak in hoger beroep wordt behandeld, is afgelopen. Oorspronkelijk werd vandaag ook een uitspraak verwacht, maar voorzitter Tan-de Sonnaville neemt de zaak, na het horen van beide partijen, een week in beraad. De uitspraak volgt volgende week vrijdag schriftelijk. De voorzitter wil de zaak grondig bekijken. ‘Met snelheid, maar niet té snel’, klinkt het.

De rechters van het hof buigen zich over een eerdere uitspraak van een rechter in kort geding. Die oordeelde dinsdag dat de avondklok onmiddellijk afgevoerd diende te worden. Het kabinet tekende daartegen beroep aan en wist via een spoedappèl af te dwingen dat de avondklok tot de uitspraak in hoger beroep behouden bleef.

In een ochtend- en middaggedeelte bepleitten de juristen van de Staat en de stichting Viruswaarheid hun zaak. Volgens Viruswaarheid is de effectiviteit van de avondklok niet aan te tonen en kwalificeert die daarom niet als ‘bijzonder spoedeisende’ maatregel in de coronapandemie. Landsadvocaat Reimer Veldhuis wijst erop dat de effecten wel zichtbaar zijn, bijvoorbeeld door de bezetting op intensieve. Hij vergelijkt de maatregel met het versterken van een dijk op het moment dat die dreigt te breken.

Verankering in de spoedwet

Stel dat de uitspraak in hoger beroep standhoudt, dan wordt de avondklok geschrapt. Dat wil de Nederlandse regering natuurlijk voorkomen. Daarom werd woensdag een spoedwet naar de Kamer gestuurd, als juridisch alternatief. De Tweede Kamer heeft die donderdag goedgekeurd. De Eerste Kamer bespreekt die vandaag in een spoedzitting. De verwachting is dat die goedgekeurd zal worden.

De avondklok wordt op die manier ondergebracht onder de algemene coronawet. Die voorziet in de juridische grondslag voor vrijwel alle coronamaatregelen en werd speciaal gemaakt om het parlement expliciet vooraf inspraak te geven bij de grote vrijheidsbeperkingen die nodig zijn om de crisis te bestrijden. De Raad van State had al geadviseerd de avondklok op deze manier te regelen.

De toekomst van de avondklok is dus zo goed als zeker. Maar als de regering het hoger beroep verliest, is de imagoschade groot. Tijdens de politieke debatten wordt al duidelijk dat verschillende partijen steeds kritischer worden voor de ingrijpende maatregel.

En in België?

In ons land werd de avondklok al op 16 oktober - vrijwel moeiteloos - ingevoerd. Open VLD-voorzitter Egbert Lachaert wil het debat daarover de komende weken aanzwengelen. Daarmee trekt hij aan hetzelfde laken als zijn Franstalige tegenhangers van MR. ‘Ik kan het niet meer aan de burger uitleggen dat dit soort maatregelen genomen wordt in gesloten kring, zonder debat’, zei Alexia Bertrand, MR-fractieleider in het Brussels parlement.