Regering Nieuw-Caledonië gevallen over onafhankelijkheidsreferendum
Foto: afp

In het Franse overzees gebied Nieuw-Caledonië is de regering gevallen nadat de inwoners in een referendum de onafhankelijkheid nipt afwezen. De val komt op een moment dat de eilandengroep in de Stille Oceaan zich schrap zet voor aankomend stormweer.

Dinsdag namen vijf pro-onafhankelijkheidspolitici ontslag uit de regering van president Thierry Santa. Volgens de politici was samenwerking onmogelijk geworden. Ze spreken van een ‘diepe interne crisis’, mede gecreëerd door ‘het ontbreken van een dialoog met de Franse staat’ over de onafhankelijkheidskwestie. Hun beslissing komt er enkele maanden nadat de inwoners in een referendum nipt tegen de onafhankelijkheid hebben gestemd.

Avenir en confiance, de partij van president Santa, noemt hun vertrek ‘een onverantwoordelijke en gevaarlijke beslissing’. ‘Door het uitlokken van een politieke crisis te midden van een gezondheidscrisis, een mogelijke budgettaire crisis en ernstige economische en sociale spanningen, vormt de onafhankelijkheidsbeweging een immens risico voor iedereen op Nieuw-Caledonië.’

Regering Nieuw-Caledonië gevallen over onafhankelijkheidsreferendum
Foto: DS Infokaart

Cycloon en de toekomst van de mijnindustrie

De val van de regering komt bijna tegelijkertijd met de komst van de tropische cycloon Lucas, die woensdag over het eiland raast.

Ook zou de regering zich op dit moment moeten buigen over de toekomst van de nikkelmijnen op het eiland ten noordoosten van Australië. Een kwart van de wereldwijde nikkel­reserves bevindt zich op Nieuw-Caledonië. Na jaren van verlies en conflicten met de Kanaken, de oorspronkelijke bewoners van het eiland, wil het Braziliaanse mijnbedrijf Vale zijn activa van dochteronderneming Vale Nouvelle-Calédonie verkopen. De discussie over de verkoop van Vale Nouvelle-Calédonie laait hoog op en het kwam in 2020 zelfs tot hevige protesten.

Drie referenda

De Kanaken zijn traditioneel voor een onafhankelijk Nieuw-Caledonië. De eilandengroep op 18.000 kilometer van Parijs werd in 1853 door Frankrijk geannexeerd. Na de Tweede Wereldoorlog werd het een Frans overzees gebied, wat leidde tot meer rechten voor de Kanaken. In de jaren 80 kende de archipel zware nationalistische spanningen, wat uiteindelijk leidde tot het akkoord van Nouméa in 1998.

Dat voorzag in een grotere autonomie en een referendum over zelfbeschikking ten laatste in november 2018. Volgens dat akkoord kunnen er, ten laatste tegen 2022, in totaal drie referenda over de kwestie georganiseerd worden. Een nieuwe regering zal nu moeten beslissen of ze dat laatste referendum willen laten doorgaan.

De groep die voor de onafhankelijkheid stemt is met elk referendum groter geworden. Tijdens het eerste referendum in november 2018 stemde 56,7 procent van de kiezers tegen de afscheuring van Frankrijk. Bij het tweede referendum in oktober 2020 stemde 53,26 procent tegen de onafhankelijkheid.